فیلم Mars Attacks! 1996

ساعت خوبی است؛ شاید دوباره تماشا شود، اما صادقانه گفتن اینکه آن را به‌صراحت توصیه کنم دشوار است. این فیلم از آن نوع آثاری است که «خوب است چون بد است» — چه عامدانه باشد و چه برای پارودی — و برای دیگران بیشتر شبیه سفر نوستالژیک به اواسط دههٔ ۱۹۹۰ و فهرستی از چهره‌ها و نقش‌های کم‌اهمیت ستاره‌هاست. بسیاری از بازیگران خوب عملاً به هدر...

ساعت خوبی است؛ شاید دوباره تماشا شود، اما صادقانه گفتن اینکه آن را به‌صراحت توصیه کنم دشوار است. این فیلم از آن نوع آثاری است که «خوب است چون بد است» — چه عامدانه باشد و چه برای پارودی — و برای دیگران بیشتر شبیه سفر نوستالژیک به اواسط دههٔ ۱۹۹۰ و فهرستی از چهره‌ها و نقش‌های کم‌اهمیت ستاره‌هاست. بسیاری از بازیگران خوب عملاً به هدر رفته‌اند؛ شاید این هم کاری از پیش‌طراحی شده باشد تا موجودات مریخی بتوانند تمرکز را در بخش عمدهٔ فیلم حفظ کنند. فیلم مملو از طنز سیاه است و به‌خاطر همین برای خیلی‌ها هضمش دشوار خواهد بود. طنز سیاه معمولاً برای عدهٔ کمی قابل‌درک است و این اثر که از ابتدا تا انتها در این فضا غرق شده، قیمتش را با تبدیل شدن به یک شکست جزئی پرداخت کرد. حتی امروز هم به‌نظرم یکی از فیلم‌های دست‌کم‌گرفته‌شده در کارنامهٔ تیم برتون است، در حالی که او فیلم‌های قابل‌انتقادتر هم ساخته است. داستان در دههٔ ۹۰ می‌گذرد و حملهٔ خصمانهٔ مریخی‌ها به زمین را نشان می‌دهد. دولت آمریکا در این وضعیت عصبی و پراسترس است: عده‌ای از نظامیان حتی با ایدهٔ استفاده از سلاح هسته‌ای تحریک می‌شوند، دانشمندان عده‌ای دیگر را به‌خاطر برتری فناورانهٔ مریخی‌ها نسبت به نیت خوب بازدیدکنندگان خوشبین می‌دانند، و سیاستمداران نگران انتخابات‌اند. وقتی زمان برخورد واقعی فرا می‌رسد، طبیعتاً مهاجمان برتری می‌یابند. شاید بهترین نکتهٔ فیلم، قدرت و توانایی بازیگرانش باشد؛ پر از بازیگران خوب که خواهان همکاری با برتون بودند. جک نیکلسون در نقش رئیس‌جمهور برجسته است و کاری جالب انجام می‌دهد، با پشتیبانی مناسب گلن کلوز و ناتالی پورتمن جوان. لیزا ماری نقشی به‌یادماندنی دارد که حتی لازم نیست حرفی بزند؛ دنی دویتو نقش اندکی دارد (هرچند شاید به عمد بخشی کوچک به او داده شده باشد). حضور تام جونز جالب است و پیرس برازنان به‌نظر می‌رسد از پارودی‌ کردن خودش لذت می‌برد. همچنین سهم‌های خوبی از سارایس جسیکا پارکر، انِت بنینگ، مارتین شورت، مایکل جِی فاکس، راد استایگر، جک بلک و چند نام دیگر وجود دارد. فیلم به‌عنوان یک تمسخر عظیم نسبت به سینمای علمی‌ـ‌تخیلی «بی» دهه‌های ۵۰ و ۶۰ عمل می‌کند، دورانی که حملهٔ مریخی‌ها و بازدیدکنندگان فضایی موضوع رایجی بود. فیلمبرداری رنگارنگ و سبکِ سبکِ محیطی آن نشان می‌دهد که اثر خود را خیلی جدی نمی‌گیرد و نمی‌خواهد جدی گرفته شود؛ برای کسانی که طنز سیاه را می‌پذیرند، این کار تا حدی خوب جواب می‌دهد. در نخستین نمایش ممکن است فیلم تا حدی ناامیدکننده و کسالت‌آور به‌نظر برسد، به‌خصوص نیمهٔ اول. اما انرژی خلاقانهٔ عجیب و غریب و بازیگرانِ بی‌نظیر باعث می‌شود ارزش یک بار دیدن داشته باشد و در تماشای دوباره بهتر جواب بدهد. باید در حال و هوای مناسب باشید تا از آن لذت ببرید. فیلم عناصر زیرپوستی دارد که انسان‌ها را مضحکه می‌کند در حالی که مریخی‌ها از فتحشان لذت می‌برند؛ لحظات سرگرم‌کننده‌ای مثل واژگون کردن مجسمه‌های ایستر آیلند مانند پین‌های بولینگ یا نقد طنزآمیزِ موسیقی کانتری در پردهٔ آخر هم دارد. موجودات مریخی خودشان از حیث طراحی بی‌نقص‌اند: با مغزهای نمایان، تکیه‌کلام‌های «آک آک آک!» و خشونت شوخ‌طبعانه‌شان هم خنده‌دار و هم آزاردهنده‌اند. ظاهر ترکیبیِ استاپ‌موشن و CGI قدیمی به آن‌ها حضور ملموسی می‌دهد که گاهی CGI مدرن فاقد آن است. نقاط قوت: - تعادل نامتعارف و دقیق میان تمجید از فیلم‌های تخیلی ارزان و حملهٔ تند و نیش‌دار به امپریالیسم، فرهنگ شهرت، ناتوانی نظامی و آسودگیِ رسانه‌ای. - طراحی خلاقانهٔ مریخی‌ها و جلوه‌های تصویری متناسب با فضای پارودی. - بازی‌های جمعی از سوی گروهی از بازیگران شناخته‌شده که با جدیت در دنیای عجیب برتون بازی می‌کنند. نقاط ضعف: - ساختار پراکنده و پریدن میان ده‌ها شخصیت و زیرپلات که گاهی حس بی‌ارتباطی ایجاد می‌کند. - طعمی اکتسابی—عجیب و تهی‌نگر بودنِ فیلم ممکن است برای مخاطبانی که دنبال روایتِ معقول یا پیوند عاطفی‌اند، جالب نباشد. - نیمهٔ اول کندتر و کم‌رمق‌تر از نیمهٔ دوم است. برای کسانی که سبک منحصربه‌فرد تیم برتون، ادای احترام به فیلم‌های بی‌مایهٔ دههٔ ۵۰، طنز سیاه و کمدی‌های جسورانه را دوست دارند، فیلم ارزش تماشا دارد. اگر دنبال عمق عاطفی، ساختار داستانی منسجم یا کمدی‌های مهربان و دلنشین هستید، بهتر است سراغ چیز دیگری بروید. در یک دیدگاه امتیازی، برخی منتقدان به فیلم نمرهٔ 8 از 10 داده‌اند؛ در برخی منابع هم نمرهٔ کلی “B” ذکر شده است. مدت زمان فیلم حدود ۱ ساعت و ۴۵ دقیقه است و بخش‌هایی از آن در واشینگتن دی‌سی، کانزاس، لاس وگاس و اینگل‌وود فیلم‌برداری شده‌اند.