فیلم Freaks 1932

این مخصوصِ کنارماندگان، عجیب‌ها و کوچولوهاست. فریکزِ تد براونینگ همان‌قدر بدنام است که در دههٔ ۳۰ نگاه تماشاگران را تکان داد. البته گذر زمان تا حدی تأثیر آن را کاهش داده؛ می‌توان تصور کرد که یک طرفدار وحشتِ امروزی که از صحنه‌های افراطی لذت می‌برد، از شهرتی که به فریکز داده شده، کاملاً متعجب شود. با این حال فیلم هنوز هم قطعه‌ای منحصربه‌فرد و کابوس‌وار از...

این مخصوصِ کنارماندگان، عجیب‌ها و کوچولوهاست. فریکزِ تد براونینگ همان‌قدر بدنام است که در دههٔ ۳۰ نگاه تماشاگران را تکان داد. البته گذر زمان تا حدی تأثیر آن را کاهش داده؛ می‌توان تصور کرد که یک طرفدار وحشتِ امروزی که از صحنه‌های افراطی لذت می‌برد، از شهرتی که به فریکز داده شده، کاملاً متعجب شود. با این حال فیلم هنوز هم قطعه‌ای منحصربه‌فرد و کابوس‌وار از سینماست؛ اثری که اگر فیلمسازی مانند دیوید لینچ اکنون آن را ساخته بود، به‌عنوان شاهکاری جسور و هنرمندانه ستایش می‌شد. براونینگ ما را به جامعهٔ عجیبی در نمایشگاهِ سیرکی می‌برد که ساکنان آن واقعی‌اند. قواعد و اخلاقیاتِشان بی‌پرده نمایش داده می‌شود، اما نه به‌عنوان درخواست دلسوزی، بلکه به‌عنوان یک سبک زندگی حقیقی. براونینگ با تماشاگرش بازی می‌کند: تصاویر اشاره‌آمیز از هوس‌ها و جابه‌جایی‌های نقش‌ها می‌کارد و سپس ناگهان زیر پای ما را خالی می‌کند تا پایانِ غافل‌گیرکننده‌اش را رو کند. پیام‌ها عمیق نیستند، اما قابل تأمل‌اند. حتی هنگامی که «عجیب‌ها» با ترس و خشم در باران و گل به دنبال قربانی‌شان می‌دوند، وقتی خون منجمد می‌شود و تصاویر شبح‌مانند حواس را می‌خراشند، حیف است که تم‌هایی مثل عشق و وفاداری فراموش شوند. ۹/۱۰ اگر راستش را بخواهم بگویم، نظرم دربارهٔ این فیلم کلی و مردد است. از یک سو نمی‌توانم بگویم که از تماشای «فریکز» لذت نبردم؛ عمدتاً به‌خاطر نمایش جذاب بازیگران عجیب و غریبش. از سوی دیگر، احساسی از گناه در من هست، چون این افراد واقعاً وجود داشتند و احتمالاً در زندگی‌شان به سبب ناهنجاری‌های ظاهری رنج‌های زیادی کشیده‌اند، چیزی که از دست خودشان برنمی‌آمد. این فیلم اساساً به شهرت رسید چون دربارهٔ «فریک‌ها»ی واقعی است و تماشاگرانی هم هستند که از فیلمی لذت می‌برند که عمداً از انسان‌های بدبخت سود می‌برد. با آگاهی از این موضوع نمی‌توانم دروغ بگویم و بگویم از فیلم لذت نبردم، چون راستش لذت بردم! نمی‌گویم «فریکز» مرا به‌واسطهٔ داستان یا لوکیشن‌ها یا پیام نانوشته‌اش مسحور کرد؛ هرچند آن موارد هم خوب‌اند، اما حقیقت این است که عمدتاً برای دیدن شخصیت‌ها فیلم را خواستم. با این حال فکر نمی‌کنم اشکالی داشته باشد که به‌خاطر همین دلیل از فیلم لذت برد؛ این افراد خودشان رضایت داده‌اند در فیلم بازی کنند و حضورشان در فیلم زندگی‌شان را بهتر یا بدتر نکرده، پس در نهایت جرمِ آشکاری نیست، هرچند ایده‌هایی مبهم در ذهنم باقی می‌ماند. فیلم با یک پروگلومِ متحرک آغاز می‌شود که مخاطب را تشویق می‌کند طرفِ نمایش‌دهندگان جانبی را بگیرد و برایشان تأسف بخورد، چرا که انسان‌های ناهنجار همیشه محکوم به بدترین شکنجه‌ها و تحقیرها بوده‌اند… و این روی من تأثیر گذاشت. اولاً واقعاً ناراحت شدم، اما در پایان مشخص است که فیلم با رویکردی دوربرد و در عین حال هولناکاً رضایت‌بخش می‌کوشد پیامی منتقل کند. از نظر من عنوان «فریکز» الزاماً ناظر به نمایش‌دهندگان ناهنجار نیست؛ شاید اشارهٔ کنایه‌آمیزی به آدم‌های بالغی باشد که به‌خاطر قلب‌های ریاکارشان واقعاً «فریک» محسوب می‌شوند. در «فریکز» داستان حول سیرکی می‌چرخد که نمایش‌های گوناگون ارائه می‌دهد، از جمله نمایشِ آدم‌های ناقص‌الخلقه مثل حیوانات عجیب. کلئوپاترا، آکروبات‌باز زیبا و مرداب‌طلب سیرک، به‌طور شیطنت‌آمیزی هانس، کوتولهٔ معصوم، را فریب می‌دهد تا باور کند عاشق اوست. فریدِا، نامزد سابق هانس، بی‌وقفه تلاش می‌کند به معشوقهٔ او هشدار دهد و بفهماند که کلئوپاترا فقط برای پول هانس او را بازی می‌دهد. هانس به هشدار فریدِا گوش نمی‌دهد و در نهایت با آکروبات‌باز ازدواج می‌کند تا بفهمد از همان ابتدا مسخره‌اش می‌کرده و هدفش فقط مسموم‌سازی و به ارث بردن دارایی‌های اوست. اما باقی نمایش‌دهندگان از ماجرا خبردار می‌شوند و تصمیم می‌گیرند علیه کلئوپاترا و معشوقش، هراکلس، قد علم کنند. همان‌طور که گفتم، فیلم بسیار درگیرکننده است و با وجود داستان ساده و مدت کوتاه، تماشاگر را ناامید نمی‌کند. در همان یک ساعت و چهار دقیقه، فیلم همهٔ تضادها، موقعیت‌ها، موسیقی زیبا، فضاهای مناسب و تعامل درست بین شخصیت‌ها را به‌خوبی نشان می‌دهد. تد براونینگ موفق شده درامی قوی با بازیگران غیرمعمول و دلنشین بسازد که با جذابیت و معصومیت خود تماشاگر را می‌ربایند. این فیلم را امتحان کنید و خودتان تصمیم بگیرید واقعاً چه کسانی «فریک» هستند و چه کسانی نیستند.