فیلم Chaos Walking 2021

اقتباس یک مجموعه کتاب به فیلم همیشه کار دشواری‌ست؛ برای فشرده‌سازی داستان به زمان حدوداً دو ساعته، پیچیدگی روایت و عمق شخصیت‌ها معمولاً قربانی می‌شوند. سرویس‌های پخش آنلاین این امکان را فراهم کرده‌اند که برخی آثار با وفاداری بیشتری تبدیل به سریال شوند، اما وقتی پای اقتباس‌هایی مثل Chaos Walking در میان است، کار ظریف و پرریسک می‌شود. فیلم بر پایه مجموعه‌ای از رمان‌ها ساخته شده...

اقتباس یک مجموعه کتاب به فیلم همیشه کار دشواری‌ست؛ برای فشرده‌سازی داستان به زمان حدوداً دو ساعته، پیچیدگی روایت و عمق شخصیت‌ها معمولاً قربانی می‌شوند. سرویس‌های پخش آنلاین این امکان را فراهم کرده‌اند که برخی آثار با وفاداری بیشتری تبدیل به سریال شوند، اما وقتی پای اقتباس‌هایی مثل Chaos Walking در میان است، کار ظریف و پرریسک می‌شود. فیلم بر پایه مجموعه‌ای از رمان‌ها ساخته شده و تام هالند در نقش تاد، جوانی ساکن یک دنیا دور که در آن هیچ زن یا زنانی نیست و مردم می‌توانند افکار یکدیگر را ببینند و بشنوند — پدیده‌ای به نام «نویز» — بازی می‌کند. مستعمرهٔ ساده و روستایی آن‌ها تحت کنترل شهردارِ مقتدری است (مَتز میکلسن) که خودش قادر به مخفی‌کردن افکارش است و از این برتری برای حفظ قدرت بهره می‌برد. با سقوط یک فرودگر از یک کشتی مادر حامل موج جدیدی از مستعمره‌نشینان، تنها بازمانده زنی به‌نام ویولا (دِیزی ریدلی) است که ورودش نظم جامعه را به هم می‌زند. شهردار می‌کوشد مانع ارتباط او با کشتی‌اش شود تا بتواند کنترل اوضاع را حفظ کند؛ تاد و ویولا فرار می‌کنند تا به مستعمره‌ای دور برسند و او بتواند کشتی را از خطری که شهردار و همراهانش دارند آگاه کند. شهردار و نیروهایش آن‌ها را تعقیب می‌کنند تا مانع این کار شوند. فیلم به نژاد بومی که تاد معتقد است زنان‌شان به‌دست آن‌ها کشته شده‌اند اشاره‌ای کوتاه دارد و عملاً تنها یک حضور گذرا از آن‌ها می‌بینیم. مشخص است که شهردار چیزی را پنهان می‌کند، اما افشای آن کم‌اثر و نسبتاً ناامیدکننده است؛ نتیجه این‌که اغلب همراهانش شخصیت‌هایی سطحی و کم‌پرداخت شده‌اند. همچنین پرسش‌هایی دربارهٔ واکنش کشتی مادر — که چرا وقتی از فرودگر خبری نمی‌رسد پیگیری نمی‌کند — بی‌پاسخ می‌ماند؛ فیلم در موارد زیادی توقع دارد مخاطب بدون پرسش زیاد همراه شود. نویز، به‌صورت تصویری و شنیداری، زمانی که افکار در کنار گفت‌وگوها ترکیب می‌شوند، گاهی بسیار گیج‌کننده است؛ مثل شنیدن چندین صدا در اتاقی شلوغ. با این حال بازیگران اصلی — به‌ویژه تام هالند و دیزی ریدلی — توانایی نگه‌داشتن توجه مخاطب را دارند، حتی وقتی روایت با نماهای طولانی از رودخانه‌ها و جنگل‌ها و گفت‌وگوهای اندک به کندی پیش می‌رود. طراحی صحنه و جلوه‌های بصری ایده‌های جالبی دارند و موسیقی فیلم نیز فضا را تا حدی جذاب می‌کند. اما بزرگ‌ترین مشکل، ضعف شخصیت‌پردازی و فقدان تکامل درستِ شخصیت‌هاست: شخصیت تاد تحولی بنیادین نمی‌یابد و در پایان همانی است که در آغاز بود، و شخصیت ویولا پرسش‌های زیادی دربارهٔ گذشته و توانایی‌ها و منشأاش به‌جا می‌گذارد که پاسخ داده نمی‌شوند. ایده‌های نوآورانهٔ دنیای داستان فراوان‌اند اما هیچ‌یک حتی به بخشی از پتانسیل‌شان نمی‌رسند؛ قابلیتِ شنیدن افکار اغلب فقط به‌صورت یک سروصدای آشفته نمایش داده شده و نمایش توانایی‌ها و ابعاد واقعی آن بسیار کم است. مهم‌تر اینکه مؤلفه‌های داستانی کلیدی معرفی می‌شوند و سپس فراموش می‌گردند — از جمله یک جمعیت بومی که می‌توانست یکی از جذاب‌ترین وجوه فیلمنامه باشد اما عملاً توضیحی درباره‌اش داده نمی‌شود. مشکل فنی و ساختاری دیگری که به چشم می‌آید، تدوین سردرگم‌کننده است که پیوستگی بین بخش‌ها را از بین می‌برد و بریدگی‌ها بسیار ناپیوسته‌اند. سبک کارگردانی و تصویربرداری نیز در جاهایی پراکنده و نامنسجم به‌نظر می‌رسد. علاوه بر این، نحوهٔ نمایش تفاوت دریافتِ افکار میان مردان و زنان — که در فیلم زنان قابل شنیدن نیستند — به شیوه‌ای به‌نمایش گذاشته شده که برداشت‌هایی جنسیتی و نامطلوب از آن می‌تواند به‌دست آید؛ فیلم نتوانسته این مفهوم را به‌درستی توسعه دهد و نتیجه گاه تداعی‌گر کلیشه‌های منفی می‌شود. در مجموع Chaos Walking فیلمی است با ایده‌های جذاب و پتانسیل بالا اما اجرا و پرداختی ضعیف که بسیاری از عناصر را نیمه‌کاره رها می‌کند. طراحی صحنه و موسیقی و بازی بازیگران نقاط قوت فیلم‌اند، اما ضعف فیلمنامه، شخصیت‌پردازی ناقص، تدوین ضعیف و بی‌پاسخ ماندنِ مسائل کلیدی موجب شده‌اند اثر در نهایت ناامیدکننده باشد؛ فیلمی که به‌عنوان معرفی یک مجموعه شاید کنجکاوی مخاطب را برانگیزد، اما به‌عنوان یک اثر مستقل موفقیت کامل ندارد.