انیمیشن Apollo 10½: A Space Age Childhood 2022

«آپولو 10½» دقیقاً از آن آثار کلاسیکِ ریچارد لینکلیتر است: فیلمی روتوسکوپیک و نوستالژیک — تکه‌ای از زندگی روزمره شبیه «سال‌های شگفت‌انگیز» یا «داستان کریسمس» که در زمان و مکان مشخصی می‌گذرد، اما به‌طرزی عجیب فراتر از زمان و جهانی هم هست. برنامه‌های تلویزیونی کلاسیک مثل Bewitched، Get Smart، Batman، Gilligan، I Dream of Jeannie، The Addams Family و Hogan’s Heroes همراه با چند فیلم...

«آپولو 10½» دقیقاً از آن آثار کلاسیکِ ریچارد لینکلیتر است: فیلمی روتوسکوپیک و نوستالژیک — تکه‌ای از زندگی روزمره شبیه «سال‌های شگفت‌انگیز» یا «داستان کریسمس» که در زمان و مکان مشخصی می‌گذرد، اما به‌طرزی عجیب فراتر از زمان و جهانی هم هست. برنامه‌های تلویزیونی کلاسیک مثل Bewitched، Get Smart، Batman، Gilligan، I Dream of Jeannie، The Addams Family و Hogan’s Heroes همراه با چند فیلم کلاسیک و گزارش‌های خبری تاریخی، به‌طور کوتاه و دلپذیری بازسازی شده‌اند. فرود بر ماه حتی وقتی به‌صورت بازپخش دیده می‌شود هنوز تأثیرش را دارد؛ یکی از معدود لحظات تاریخی که می‌توانیم همان‌طور که اتفاق افتاد بازبینی‌اش کنیم، چون همان‌طور که فیلم اشاره می‌کند «این لحظه پیش چشم‌های ما بازپخش شده است توسط این معجزه که هم‌زمان با کاوش انسان در فضا پدید آمد — تلویزیون.» البته هیچ‌چیز جای تماشا کردن آن به‌صورت زنده را نمی‌گیرد و از این نظر ارتباط عاطفی ممکن است برای برخی—به‌ویژه کسانی که آن زمان به‌دنیا نیامده بودند—کمی دشوارتر باشد. از سوی دیگر، فیلم دربارهٔ خودِ فرود نیست؛ بلکه دربارهٔ حس شگفتی پیرامون آن است—احساسی که هر انسان غیرمایوس می‌تواند با آن همذات‌پنداری کند، و فیلم از این حس به‌وفور برخوردار است، به‌واسطهٔ تصاویر خیره‌کننده و دیالوگ‌های تأثیرگذار. در زمینهٔ بصری، شمار اندکی از فیلم‌سازان روتوسکوپی را به‌اندازهٔ لینکلیتر به‌کار برده‌اند و «آپولو 10½» ثابت می‌کند این تکنیک لزوماً محدود به فانتزی یا علمی‌تخیلی نیست (لینکلیتر پیش‌تر در آثار سوررئالِ Waking Life و دیستوپیاییِ A Scanner Darkly این امکانات را کاوش کرده بود) — و شاید بتوان این فیلم را نوعی «علمِ واقعی» توصیف کرد. با وجود تم شورِ دوران فضایی، داستان زمین‌گیر و قابل‌لمس باقی مانده—و دقیقاً به‌همین دلیل تنها ضعف فیلم یک خط فرعی ناتمام است: قصه‌ای که در آن قهرمان نه‌ساله به‌دنبال استخدام توسط ناسا برای آزمودن یک ماژول قمری ناخواسته کوچک‌شده (از همین‌جا نام فیلم آمده) می‌رود. لینکلیتر اشاره می‌کند که ممکن است این بخش ساختهٔ تخیل شخصیت باشد، اما با این حال در میان نماهای ساده و خانگیِ زندگی در جنوبِ هوستونِ مجاور ناسا بیش‌ازحد برجسته به‌نظر می‌رسد. این گرهٔ داستانی از ابتدا مطرح می‌شود، و حتی وقتی روایت خیلی زود به الگوی آرام و دلپذیرِ روزمرگی (نیمه‌ای از شهر کوچک و نیمه‌ای از شهرِ آینده) می‌رسد، نمی‌توانی آن لذتِ کاملِ این شیرینیِ بی‌هیجان را تجربه کنی، چون همیشه در گوشه‌ای از ذهنت نگران لحظه‌ای هستی که فیلمنامه بخواهد آن خط را ادامه دهد (شاید این کمی ریزبینی باشد). فکر کنم حالا طرفدار لینکلیتر شده‌ام؛ تا کنون از تمام فیلم‌هایش لذت برده‌ام و این هم استثنا نیست. عجیب است که بخش «10½» ضعیف‌ترین قسمت است؛ اما بقیهٔ فیلم تصویری زیبا و صمیمی از کودکی ارائه می‌دهد. این فیلم حس شدیدی از گرما و یادبود را منتقل می‌کند—حسی که به‌ندرت در سینما می‌بینم—و من از تماشای آن سحرش شدم. فیلمی زیباست.