فیلم Dead Man 1995

فیلمی تا حدودی سوررئالیستی که ارزش خودش را دارد، اما مناسب همه سلیقه‌ها نیست. فیلم کمی نامأنوس و برهم‌زننده است. وسترنی بی‌تسامح، مستقیم، بسیار خام و گاه دشوار برای درک است. ماجرا با ویلیام بلیک، حسابداری از ساحل شرقی، آغاز می‌شود که با قطار به نقاط دورافتاده غرب می‌رود تا شغلی در شرکت یک صنعت‌گر بی‌رحم را بپذیرد. معلوم می‌شود جای خالی قبلاً پر شده؛ او...

فیلمی تا حدودی سوررئالیستی که ارزش خودش را دارد، اما مناسب همه سلیقه‌ها نیست. فیلم کمی نامأنوس و برهم‌زننده است. وسترنی بی‌تسامح، مستقیم، بسیار خام و گاه دشوار برای درک است. ماجرا با ویلیام بلیک، حسابداری از ساحل شرقی، آغاز می‌شود که با قطار به نقاط دورافتاده غرب می‌رود تا شغلی در شرکت یک صنعت‌گر بی‌رحم را بپذیرد. معلوم می‌شود جای خالی قبلاً پر شده؛ او که دل‌مرده است، در پایان روز با یک فاحشه به رختخواب می‌رود و در نتیجه قتلی رخ می‌دهد: مردی که از روی حسادت قصد کشتن او را داشت کشته می‌شود. آن مرد پسر صاحب کارخانه بود و به دنبال بلیک، خدا دادی می‌فرستد؛ بلیک که از ماجرا بی‌خبر است، فرار می‌کند و در پایان با یک بومی آمریکایی مرموز به نام «نوبادی» همراه می‌شود. فیلم از نظر هنری قابل توجه است. تصویربرداری سیاه‌وسفید فوق‌العاده‌ای دارد و از نور، سایه، زوایا و قاب‌بندی با هوشمندی استفاده می‌کند. طراحی صحنه و لباس‌ها بسیار خوب‌اند؛ فیلم چندان در پی ضبط دقیق تاریخی زمان و مکان نیست و بدین‌سان زیبایی‌شناسی بر واقع‌نمایی غلبه دارد. این ارزش بصری چشمگیر، تصویری خشن، زمخت و کثیف از غرب ارائه می‌دهد. جیم جارموش کارگردانی مؤثر دارد که از امکانات در دست بهترین استفاده را می‌برد. فیلم از افکت‌های بصری بهره‌مند است و موسیقی متن مبتنی بر گیتار الکتریک فضاسازی قوی‌ای ایجاد می‌کند، اگرچه احتمالاً جزو آن آلبوم‌هایی نخواهد بود که بخواهیم به‌طور جداگانه خریداری‌اش کنیم. بازیگران خوبی در فیلم حضور دارند که در میانشان جانی دپ به‌طرزی تقریباً طبیعی می‌درخشد. او در اینجا هنوز جوان است اما گرایشش به ایفای نقش‌های عجیب و غریب را نشان می‌دهد؛ با این حال، شاید به‌سبب طبیعت عجیب خود فیلم، این اثر از بزرگ‌ترین کارهای او محسوب نشود. ایگی پاپ، رابرت میچام و کریسپین گلاور نیز حضور دارند و نقش‌هایی زمخت و پرقدرت با دیالوگ‌های محدود اما حضور تأثیرگذار ایفا می‌کنند. مشکل بزرگ فیلم—و واقعاً مشکل بزرگی است—این است که ساختار ظاهراً پیچیده و تقریباً سوررئال دارد. در مقاطعی اشاره می‌شود که شخصیتِ دپ ممکن است مرده باشد و نوعی درهم‌آمیختگی هویتی میان حسابدار فیلم و هم‌نام بریتانیایی‌اش، ویلیام بلیکِ شاعر و هنرمند، پدید می‌آید؛ در حالی که آن شاعر در زمان رخدادهای فیلم پیش‌تر مرده است. این غریبگی و ابهام باعث می‌شود فیلم برای هر بیننده‌ای مناسب نباشد.