فیلم Paths of Glory 1957

دیوانگی و پیش‌خدمت‌ها در اثر انفجاری کوبریک با هم تصادف می‌کنند. «راه‌های شکوه» ساخته استنلی کوبریک امروز هم به‌خوبی تاب آورده و همچنان به‌طرز تکان‌دهنده‌ای مرتبط و مؤثر است. فیلم برگرفته از رمانی از همفری کب است و در سال 1916 می‌گذرد؛ زمانی که ارتش‌های فرانسه و آلمان در خاکریزهای گل‌آلود روبه‌روی هم ایستاده‌اند و فرانسوی‌ها مأمور می‌شوند حمله‌ای خودکشی‌وار به تپه‌ای تحت کنترل آلمان انجام...

دیوانگی و پیش‌خدمت‌ها در اثر انفجاری کوبریک با هم تصادف می‌کنند. «راه‌های شکوه» ساخته استنلی کوبریک امروز هم به‌خوبی تاب آورده و همچنان به‌طرز تکان‌دهنده‌ای مرتبط و مؤثر است. فیلم برگرفته از رمانی از همفری کب است و در سال 1916 می‌گذرد؛ زمانی که ارتش‌های فرانسه و آلمان در خاکریزهای گل‌آلود روبه‌روی هم ایستاده‌اند و فرانسوی‌ها مأمور می‌شوند حمله‌ای خودکشی‌وار به تپه‌ای تحت کنترل آلمان انجام دهند. بسیاری از سربازان سریعاً درمی‌یابند اجرای این دستور ناممکن است و دست به عقب‌نشینی می‌زنند؛ عقب‌نشینی‌ای که از سوی سلسله‌مراتب نظامی «ترس» تلقی شده و باید کسی گردن بگیرد. فیلم دو بخش است: نیمهٔ اول به جنونِ حمله می‌پردازد و هول و رنجِ جنگ را به‌طرزی بی‌رحمانه به نمایش می‌گذارد. کوبریک و فیلم‌بردار، یورگ کراوزه، با دوربینی سرد و محاسبه‌گر تَرَک‌ها و خشم نهفته در دل سربازان را بیرون می‌کشند؛ تَرَک‌ها مکانی هشداردهنده‌اند و «زمینِ هیچ‌کس» نمایشگاهی از فجایع است، جایی که بدن‌ها پاره و متلاشی می‌شوند و عده‌ای با اعضا یا عقلِ لطمه‌دیده برمی‌گردند. نیمهٔ دوم به یک رویهٔ قضایی منتقل می‌شود: ژنرال‌ها توطئه می‌کنند تا از بازماندگان عقب‌نشینی‌کرده بازدارنده‌ٔ عبرتی بسازند؛ اتهامِ «ترس» و ترکِ وظیفه به زد و بندی می‌انجامد که صرفاً حفظِ شرافت ظاهری ارتش را دنبال می‌کند. آیا کسانی که محاکمه می‌شوند، واقعاً مجرم‌اند یا نتیجه از پیش رقم خورده است؟ کرک داگلاس نقش سرهنگ داکس را بازی می‌کند؛ افسر زبده‌ای که می‌کوشد از متهمان دفاع کند و در طول دادرسی از ملایم و تابع‌الامر به مردی تغییر شکل می‌دهد که در مقابل قساوت از پا درنمی‌آید. عملکرد داگلاس درخشان است، اما جورج مک‌ریدی که نقش ژنرال میرو را دارد، در بسیاری لحظات نقش را می‌رباید. در مجموع بازی‌ها قدرتمند و برجسته‌اند، هرچند برخی بازیگران همراه قوت لازم را ندارند. اشاره‌ای نیز به حضور کوتاه همسر کارگردان به‌عنوان خواننده کابارهٔ آلمانی وجود دارد. فیلم با سیاه‌وسفیدِ چشم‌نواز، قاب‌بندی‌های حساب‌شده و ویرایش مؤثر، ترکیبی تکنیکی و بصری قدرتمند ارائه می‌دهد. کوبریک با دوربینِ خونسردش، تماشاگر را با سیالیت ماهرانه‌ای از تنگنای خاکریزها به ویرانی زمینِ هیچ‌کس هدایت می‌کند؛ تصویری که هم از نظر بصری و هم از نظر مفهومی بی‌رحمانه و تکان‌دهنده است. موسیقیِ پایان‌بندی ـ که حزن‌انگیز و سوگ‌آمیز است ـ ضربهٔ روحیِ نهایی را می‌زند و بیننده را همدل با شخصیت‌ها می‌سازد. پیامِ ضدجنگ فیلم روشن و هنوز مرتبط است: بی‌معناییِ بسیاری از تصمیمات نظامی و بی‌انسانیتی سلسله‌مراتبِ دور از میدانِ نبرد. فیلم کوتاه، مستقیم و فشرده است (کمتر از یک ساعت و نیم)، به دنبال جلوه‌های اکشن خشن نیست بلکه سویهٔ انسانیِ فاجعه را برجسته می‌کند؛ بنابراین تماشاگرانی که دنبال اکشن اند، انتظارشان برآورده نخواهد شد، اما هر که خواهان تأملی عمیق در بهای جنگ باشد، فیلمی کامل پیش رو دارد. «راه‌های شکوه» اثری فنی و هنری درخشان است: فیلم‌برداری برجسته، بازی‌های تأثیرگذار، فیلمنامه‌ای محکم و پیامی ضدنظامی قوی. از بهترین نمونه‌های سینمای ضدجنگ و اثری که بیش از نیم‌قرن پس از ساخت نیز همچنان تکان‌دهنده و معتبر باقی مانده است.