فیلم Woman in the Dunes 1964

فیلم «زن در تپه‌های شنی» شاهکاری است بینایی و ذهنی که تعجب‌آور است چقدر مورد غفلت قرار گرفته و در فهرست‌های محبوب یا بهترین فیلم‌ها کمتر جای دارد. داستان، بازی‌ها و فیلم‌برداری آن در سطحی فوق‌العاده‌اند؛ به‌راحتی می‌توان آن را در میان بیست فیلم برتر تاریخ سینما قرار داد. با وجود آنکه بخش اعظم فیلم در فضای باز می‌گذرد، احساس خفقان و محصورشدگی شدید است. داستان...

فیلم «زن در تپه‌های شنی» شاهکاری است بینایی و ذهنی که تعجب‌آور است چقدر مورد غفلت قرار گرفته و در فهرست‌های محبوب یا بهترین فیلم‌ها کمتر جای دارد. داستان، بازی‌ها و فیلم‌برداری آن در سطحی فوق‌العاده‌اند؛ به‌راحتی می‌توان آن را در میان بیست فیلم برتر تاریخ سینما قرار داد. با وجود آنکه بخش اعظم فیلم در فضای باز می‌گذرد، احساس خفقان و محصورشدگی شدید است. داستان درباره جومپه (ایجی اوکادا)، حشره‌شناس ماجراجو است که پس از از دست دادن آخرین اتوبوس در میان تپه‌های شنی گم می‌شود. مردی مهربان به او پناه شبانه‌ای می‌دهد، اما او برای آنچه آن مرد و روستایش برایش تدارک دیده‌اند آماده نیست. جومپه را در خانه زنی بیوه (کیوکو کیشیدا) می‌گذارند؛ اما صبح که از خواب برمی‌خیزد درمی‌یابد خانه‌اش در ته یک گودال شنی قرار دارد و نردبانی که با آن پایین آمده بود رفته است. زندگی برای این زن بسیار شکننده است: اگر سطح شن‌ها کنترل نشود، خانه و او را غرق خواهد کرد. روستاییان تا حدی کمک می‌کنند—شن‌ها را بیرون می‌ریزند و مقداری آذوقه هفتگی می‌دهند—اما تمایلی به بیرون آوردن او ندارند و به همان شکل با جومپه رفتار می‌کنند که او با موجودات چندپا رفتار می‌کرد؛ تماشاچیِ عذابِ دیگری شدن. به تدریج پیوندی بین این دو شکل می‌گیرد، اما جومپه همیشه در پی راهی برای فرار است و اسیرانش این را می‌دانند؛ پس پس از تلاش ناموفقی برای فرار، انتقامی سرد و بیرحم از سرِ بازی علیه آن‌ها می‌گیرند. در نهایت او می‌فهمد ممکن است خودش، او یا هر دو در آن چاله تلف شوند و روز‌به‌روز گزینه‌هایش محدودتر می‌شود. تماشای این فیلم از نظر روانی تکان‌دهنده است؛ دیدن رفتار انسان‌ها که مانند گربه‌ای با موشی بازی می‌کنند، تجربه‌ای دشوار است. هر دو بازیگر اجراهای قوی و متقاعدکننده‌ای دارند که پذیرش و ناامیدی شخصیت‌ها را به‌خوبی منتقل می‌کنند. گاهی رفتارهای نمایش‌داده‌شده بی‌رحمانه و تقریباً بت‌پرستانه به‌نظر می‌رسند، اما ممکن است رگه‌ای از نیکویی نیز در دل ماجرا نهفته باشد. کارگردانی محکم و دیالوگ‌های کم‌حجم اما به‌مرور شتاب‌گیر فیلم، حس خفگی و نفس‌تنگی را تقویت می‌کند. فیلمی روان‌شناختی، ماندگار و معناگراست که آزادی، تنهایی و تاب‌آوری انسان را از طریق پرداخت شخصیت‌ها، تصویر سیاه‌وسفید برجسته و جو درگیرکننده‌اش کاوش می‌کند. محدودیت مکان و بک‌گراند نسبتاً مختصر شخصیت‌ها گاهی فاصلهٔ احساسی ایجاد می‌کند، اما نمادپردازی قدرتمند و روایت تفکربرانگیز اثر را ماندگار می‌کند. در مجموع، این فیلم کلاسیکی بی‌زمان است و برای تماشاگرانی که از سینمای آهسته و فلسفی لذت می‌برند، پاداش‌بخش خواهد بود. (شاید دفعه بعد که کنار ساحل راه می‌روید، بهتر باشد کیتی برای فرار همراه داشته باشید!)