فیلم Wittgenstein 1993

این فیلم با چند قطعه‌نمای سبک تئاتری، نه‌تنها زندگی فیلسوف نامدار را جذاب به تصویر می‌کشد، بلکه به‌طرزی سرگرم‌کننده روشن می‌کند که «فلسفه» ممکن است چه باشد. می‌گویم «ممکن است» چون آنچه میان خودِ او (در بخش‌های پایانی توسط کارل جانسون)، برتراند راسل (مایکل گاف) و جان مینارد کینز (جان کوئنتین) روشن است، این است که هیچ‌چیز قطعی نیست. گرهٔ اصلی فیلم حول محدودیت زبان به‌عنوان...

این فیلم با چند قطعه‌نمای سبک تئاتری، نه‌تنها زندگی فیلسوف نامدار را جذاب به تصویر می‌کشد، بلکه به‌طرزی سرگرم‌کننده روشن می‌کند که «فلسفه» ممکن است چه باشد. می‌گویم «ممکن است» چون آنچه میان خودِ او (در بخش‌های پایانی توسط کارل جانسون)، برتراند راسل (مایکل گاف) و جان مینارد کینز (جان کوئنتین) روشن است، این است که هیچ‌چیز قطعی نیست. گرهٔ اصلی فیلم حول محدودیت زبان به‌عنوان وسیله‌ای برای بیان می‌چرخد. باید اعتراف کنم بسیاری از نظریه‌ها فراتر از فهم من بودند، اما این مفاهیم به‌شیوه‌ای جذاب ارائه شده‌اند. آیا همه‌اش محتوای قابل‌توجه دارد یا صرفاً مانند «لباس جدید پادشاه» است؟ در بُعد شخصی، شخصیت اصلی همجنس‌گراست و ظاهراً رابطه‌ای مشترک با «جانی» (کوین کالینز) دارد — مردی که همواره سرهمی‌هایی به رنگ‌های اولیه می‌پوشد (نمی‌دانم آیا این نشانه بار فلسفی دارد یا صرفاً انتخاب بصری کارگردان). ساختار اپیزودیک درام اجازه می‌دهد نکاتی از زندگی او مطرح شود، اما لزوماً به ترتیب زمانی نیست؛ بنابراین کمی تیلدا سویینتون را می‌بینیم که نقش لیدی اُتولین را اغراق‌آمیز اما درخشان بازی می‌کند و بخش زیادی از توجه به کلنسی چسی تعلق دارد که ویتگنشتاین جوان را با طعنه‌ای خوشایند و صحنه‌ربا اجرا می‌کند. مایکل گاف در سینمای بریتانیا در دهه‌های شصت و هفتاد حضور مداوم داشت و هرچند شاید چندان منعطف بازی نمی‌کرد، دیالوگ‌ها و بیان‌های تأثیرگذاری دارد—خصوصاً وقتی که او و دوستش جدایی راه‌ها را اجتناب‌ناپذیر می‌بینند. شاید تنها جارمن می‌توانست درامی دربارهٔ یک پژوهشگر اتریشی‌تبارِ کمبریج بسازد که مباحث فلسفیِ عمیق را با همجنس‌گرایی (با صحنه‌های جنسی اندک و بدون برهنگی) و جلوه‌های پرزرق‌وبرق ترکیب کند؛ تماشای آن در نهایت کمی مرا از نظر فکری ناتوان حس کرد. این را یکی از آثار در دسترس‌تر این کارگردان یافتم و از دیدنش لذت بردم.