فیلم Raging Bull 1980

این فیلم سومین همکاری مجدد مارتین اسکورسیزی و رابرت دنیرو پس از «خیابان‌های خشن» و «راننده تاکسی» است. اسکورسیزی این‌بار از پاول اشرادر («راننده تاکسی») و ماردیک مارتین («خیابان‌های خشن») دعوت کرد تا فیلمنامه‌ای براساس رمان لا موتا بنویسند. «گاوخشمگین» داستان واقعی جک لا موتا، بوکسور میان‌وزنِی است که خشم، خشونت و تپرف (زودجوشی) او را در رینگ پادشاه کرد اما هم‌زمان زندگی‌اش را به‌تدریج...

این فیلم سومین همکاری مجدد مارتین اسکورسیزی و رابرت دنیرو پس از «خیابان‌های خشن» و «راننده تاکسی» است. اسکورسیزی این‌بار از پاول اشرادر («راننده تاکسی») و ماردیک مارتین («خیابان‌های خشن») دعوت کرد تا فیلمنامه‌ای براساس رمان لا موتا بنویسند. «گاوخشمگین» داستان واقعی جک لا موتا، بوکسور میان‌وزنِی است که خشم، خشونت و تپرف (زودجوشی) او را در رینگ پادشاه کرد اما هم‌زمان زندگی‌اش را به‌تدریج نابود ساخت. بزرگ‌ترین شیاطینِ ما اغلب در درون خودمان نهفته‌اند. اجرای رابرت دنیرو و جو پشی در یک فیلم کلاسیک از اسکورسیزی چشمگیر است. متأسفانه برای من این روایت از زندگی افسانه‌ای جیک لا موتا چندان تأثیرگذار نبود. فیلم براساس کتاب خودش ساخته شده و از این جهت می‌توان به اصالت آن اعتماد کرد، اما این تلاش اسکورسیزی برایم کم‌رمق جلوه کرد. ترکیب همیشگی دنیرو (در نقش لا موتا) و بازی نه‌چندان متنوع جو پشی در نقش برادرش جویی، با کتی موریارتی در نقش همسرش و مجموعه‌ای از بازیگران ایتالیایی-آمریکایی، بیشتر مرا به یاد نسخه‌ای ضعیف از «مرد نیمه‌شب» انداخت. شاید موضوع آن درباره بوکس نباشد—هرچند صحنه‌های رینگ اندک و به‌خوبی فیلم‌برداری شده‌اند—اما در مجموع بیش از اینکه یک فیلم ورزشی باشد، شبیه یک ملودرام تلخ است که با ناسزاها و خشونت خانگی همراه شده؛ تصویری که انگار نگرش مردان همان جامعه نیویورکی نسبت به زنان را به نمایش می‌گذارد. عناصر گنگستری و تبانی در بستن مسابقات هم حضور دارند، اما همه‌چیز تا حدی بی‌روح و عاری از تأثیر می‌آید. من دنیرو را بازیگری چندوجهی نمی‌دانم؛ مثل پشی، اغلب تنها یک سبک دارد: بازی براساس ریشه‌ها با واژگان تند و جلوس‌های عصبانی. گاه تصویربرداری شبیه یک فیلم تلویزیونی است؛ سیاه‌وسفیدها بیش از اندازه تمیز و براق‌اند. انگار تلاش شده فیلم حال‌وهوای اواخر دههٔ ۱۹۴۰ را داشته باشد، اما برای من بیشتر فیلمی بیرون از زمانش به نظر رسید. شاید نظر من در اقلیت باشد—فیلم در سینما با استقبال روبه‌رو شد و در پایان تشویق گرفت—اما من واقعاً متوجه شلوغی و هیاهوی حول این فیلم نشدم. یکی از بهترین آثار اسکورسیزی. این فیلم از سوی بسیاری بهترین فیلمِ بوکس تا به امروز محسوب می‌شود. در واقع فیلمی بسیار خوب ساخته شده است که کارگردان در آن تمام توانایی‌هایش را نشان می‌دهد؛ شاید نتوان گفت بهترین اثرِ اوست، اما قطعاً در فهرست پنج فیلم برترش جای دارد. فیلم حول کارنامه جنجالی ورزشیِ جیک «بول» لا موتا می‌چرخد؛ یکی از مشهورترین بوکسورهای میان‌وزن تاریخ. در دوره‌ای که ورزش زیر سلطه مافیاها بود و بسیاری از مبارزات به‌عنوان ابزاری برای شرط‌بندی دست‌کاری می‌شدند، لا موتا موفق شد قهرمان شود، اما پس از اتهاماتی دربارهٔ تبانی در مسابقات، حرفهٔ او فروپاشید و رقابت‌ها برای چند سال پاک‌سازی شدند. فیلم مسیر این سقوط را خوب نشان می‌دهد، و در عین حال وقت زیادی صرف تصویرسازی مردی می‌کند که از اصالتاً وضعیتِ بسیار فروتنانه‌ای آمده، خشونت برایش امری روزمره است و به‌واسطهٔ حسادتِ مداوم در زندگی زناشویی‌اش دچار تعارض است. کاراکتری که چندان محبوب نیست و هزینهٔ آنچه تجربه کرده را می‌پردازد و در پایان پیامدهای خشونت را درمی‌یابد. طبیعی است که به‌خاطر خشونت بالای فیلم، کودکان و افراد حساس باید از تماشای آن پرهیز کنند. از نظر فنی فیلم بی‌نقص است. فیلم‌برداری سیاه‌وسفید بسیار تیز، دلپذیر و خوش‌قاب‌بندی است و تدوین پس‌تولید با دقتی جراحی انجام شده. دکور و لباس‌ها با دقت ویژه بازسازی زمان را ممکن می‌سازند؛ از دههٔ ۴۰ تا پایان دههٔ بعدی با روانی و ظرافت حرکت می‌کنیم و در خلق دوره‌های زمانی مشکل قابل‌توجهی دیده نمی‌شود. جلوه‌ها و گریم بی‌عیب‌اند و صحنه‌های رینگ را به کشتارگاه‌هایی بدل می‌کنند که مبارزات واقعی را شبیه تمرین باله‌ای کلاسیک نشان می‌دهند. به‌نظر می‌رسد این فیلم همراه با «راننده تاکسی» نقطهٔ عطفی در حرفهٔ رابرت دنیرو بوده که او را به سطحی از بلوغ بازیگری رساند که بعدها ستارهٔ بی‌چون‌وچرای سینما شد. دنیرو با تعهد و دقتی مثال‌زدنی نقش را پذیرفت و شایستهٔ تحسین است. جو پشی در نقش برادر نیز عملکرد درخشان دارد. کتی موریارتی در نقشی محافظه‌کارتر اما پر از رنج، بسیار خوب است و بازیگران دیگری مانند فرانک وینسنت و نیکلاس کولاسانتو نیز حضوری چشمگیر دارند.