فیلم Spotlight 2015

کشف گناهان کسانی که میلیون‌ها نفر به آن‌ها ایمان دارند. فیلم می‌توانست با شکل مستند، چهرهٔ واقعیِ این متخلفان را به نمایش بگذارد و آن‌ها را رسوا کند. به همین دلیل من شدیداً دوست داشتم فیلم مستند باشد؛ در آن صورت قطعاً نمرهٔ کامل می‌دادم. از خودِ فیلم شکایتی ندارم، اما اقتباس همراه است با بازی‌های ساختگی، صحنه‌پردازی‌های مصنوعی و جوایزی که به دستاوردهای واقعی تعلق...

کشف گناهان کسانی که میلیون‌ها نفر به آن‌ها ایمان دارند. فیلم می‌توانست با شکل مستند، چهرهٔ واقعیِ این متخلفان را به نمایش بگذارد و آن‌ها را رسوا کند. به همین دلیل من شدیداً دوست داشتم فیلم مستند باشد؛ در آن صورت قطعاً نمرهٔ کامل می‌دادم. از خودِ فیلم شکایتی ندارم، اما اقتباس همراه است با بازی‌های ساختگی، صحنه‌پردازی‌های مصنوعی و جوایزی که به دستاوردهای واقعی تعلق نمی‌گیرد. به هر حال این فیلم تا حدی شبیه نیمه‌مستند بود و شیوهٔ ساختش را پسندیدم. فیلم یک رسوایی بسیار مهم را افشا می‌کند. اگر چیزی در آمریکا برای بحث باز باشد، معمولاً بقیهٔ جهان مسیر مشابهی را دنبال می‌کنند و از همین نقطه بود که این موضوع الهام گرفته شد. همه‌چیز با گروهی از روزنامه‌نگارانِ بوستون گلوب آغاز می‌شود که سردبیر جدیدشان از آن‌ها می‌خواهد دربارهٔ سوءاستفادهٔ جنسی کاهنان از کودکان تحقیق کنند. از آنجا پرونده بزرگ‌تر می‌شود و آن‌ها برای گردآوری مدارک بیشتر و انتشارِ داستان تلاش می‌کنند. اینکه چگونه به داستانی رسیدند که نه فقط کشور، بلکه جهان را تکان داد، بقیهٔ ماجراست. مجموعه‌ای از اجراهای خوب. در این فیلم بازیگرِ محوریِ مشخصی وجود ندارد؛ همه نقش‌های مکمل دارند. از شش نامزد، در بخش بازیگر نقش مکمل هر دو جنس زن و مرد نامزد شدند. از انتخاب‌ها کمی ناراحتم؛ بازی مارک روفالو در «Infinitely Polar Bear» شایستهٔ نامزدی بود. با این حال این داستانِ پانزده‌ساله هنوز موضوع داغی است. برای کارگردان پس از حملهٔ شدید منتقدان به فیلمِ قبلی‌اش «The Cobbler» بازگشتی عالی بود. حتماً دیدنی است. توجه داشته باشید که این فیلم سرگرمیِ آخر هفته نیست؛ بلکه بر اساس واقعیت است. ۸/۱۰ --- داستانِ Spotlight جذاب است و بازیگران خوبی دارد که خوب اجرا می‌کنند، اما حال و هوای داستان تا حدی یکنواخت است. نخست، موضوع درباره سوءاستفاده از کودکان است اما تقریباً تمام مدت این‌گونه به نظر می‌رسد که آن‌ها مثل کارمندانِ بوروکرات صرفاً پیِ یک سرنخِ خبری دیگر هستند. حساسیت لازم در پرداخت به این موضوع چندان دیده نمی‌شود. دوم، آن‌ها رسواییِ بزرگی از «رفتار نادرست» سازوکار کلیسای کاتولیک را افشا می‌کنند و می‌بینیم چطور کل شهر بوستون با این نهاد با احتیاط و ملاحظه رفتار می‌کند. بنابراین فیلم در واقع نشان می‌دهد چگونه این افشا انجام شد و نوع برخورد با کلیسا تقریباً همان چیزی است که به این نهاد اجازه داده بود همهٔ این موارد را پنهان کند. واقعاً! این افراد مجرم‌اند و جرایمِ حتی مجرمانِ بزرگ‌تر را می‌پوشانند و به نظر می‌رسد هنوز نمی‌توانیم رو در رو با آن‌ها مواجه شویم و به‌صراحت به‌ آن‌ها بگوییم چه کارهای وحشتناکی تحمل و پنهان کرده‌اند. --- این فیلم بسیار تکان‌دهنده و خوش‌ساخت بود. دربارهٔ رسواییِ پنهان‌کاریِ کشیشان کاتولیک که کودکان را در منطقهٔ بوستون آزار داده بودند است. از لطافتِ فیلمنامه و نحوهٔ ظریفِ برخورد با موضوع شگفت‌زده شدم. گروهِ بازیگریِ محکمی داشت که به همراهیِ فیلم در خلق لحظاتی مؤثر و گاهی هراس‌آور کمک کرد. خوشحالم که فیلمی مثل این جایزهٔ بهترین فیلم اسکار را برد، چون پیامِ بسیار مهمی داشت (گرچه من طرفدارِ «The Revenant» بودم). ★★★★ --- روایتِ واقعیِ گزارش تحقیقیِ بوستون گلوب دربارهٔ تأییدِ کشیشانِ متجاوز توسط واتیکان در طولِ چند دهه. دست‌کم می‌توان گفت بسیار نگران‌کننده است. اجراهای درخشانِ مارک روفالو و مایکل کیتون قابل توجه‌اند. فیلم‌های این‌چنینی ممکن است در جزئیات غرق شوند، اما ریتمِ این فیلم به‌طرزی چشمگیر روان است؛ کمی بیش از دو ساعت که بسیار خوب سپری می‌شود. --- دوستم این فیلم را پیشنهاد کرد. اول مردد بودم چون طرفدارِ بزرگِ مایکل کیتون نیستم، اما به‌خاطر موضوعِ تکان‌دهنده دیدمش. این پنهان‌کاری در سراسر آمریکا بازتاب داشته، اما من بیشتر عمرم را در انگلستان گذرانده‌ام و فکر نمی‌کنم این افشاگری‌ها آنجا خیلی برجسته مطرح شده باشند؛ جز شاید یک خط خبری گذرا که پس از وقایع ۱۱ سپتامبر به حاشیه رفت. خودِ داستان را اینجا تکرار نمی‌کنم چون دیگر نقدها آن را پوشش داده‌اند؛ اما چیزی که در فیلم واقعاً ستودنی بود، پرداخت بسیار کم‌تکلف و بی‌اغراق آن بود. ریتمِ ملایم، موسیقیِ متفکرانه، تدوینِ آرام و حتی روایتِ کند همه در ثبتِ حسِ خفقان‌آورِ داستان هنگام باز شدنِ جزئیاتِ شوکه‌کننده مؤثر بودند. هیچ‌گونه نمایشِ اغراق‌آمیزِ احساسی که گاهی در فیلم‌هایی که می‌خواهند حقیقتی عمیقاً شوکه‌کننده را افشا کنند می‌بینیم، وجود نداشت. یادِ فیلم‌هایی مثل «The Insider» و «All the President's Men» افتادم که در آن‌ها زندگیِ محققان/قربانیان/افشاگران در معرضِ خطرِ فوری قرار می‌گیرد اگر یافته‌هایشان را علنی کنند. اما در Spotlight از این پرداخت‌ها پرهیز شده بود. در عوض همه‌چیز در سطحی «مدنی» بین بوستون گلوب و کلیسا حفظ شد، هرچند یک تهدید یا وحشتِ زیرپوستی در سراسر فیلم احساس می‌شد. پایانِ فیلم را دوست داشتم؛ چون اگرچه داستان منتشر شد و قربانیان قبل از تیتراژ جلو آمدند، هیچ جار و جنجالِ بزرگِ ستایش‌گونه‌ای برای تیمِ اسپات‌لایت نشان داده نشد. در عوض به ما یادآوری شد که سوءاستفاده از کودکان توسط کلیسای کاتولیک یک مشکل جهانی بوده (و احتمالاً هنوز هم هست)؛ موضوعی که وقتی می‌فهمی کاردینال لا هرگز دستگیر نشد و بعدها به مقام بالایی در واتیکان منتقل شد — در حالی که هم او و هم واتیکان از جرایمِ انجام‌شده علیه پسران و دختران بی‌گناه آگاه بودند — تلخ‌تر و تأسف‌بارتر می‌شود.