فیلم The Driver 1978

شاهکاری کم‌حرف در شهرهای مدرن. "The Driver" را والتر هیل نوشته و کارگردانی کرده و در آن ریان اونیل، بروس درن، ایزابل اداجانی و رونی بلکلی بازی می‌کنند. موسیقی از مایکل اسمول و فیلم‌برداری از فیلیپ ه. لاتراپ است. داستان ساده است: پلیسی سرسخت دنبال رانندهٔ فراری و مرموزی در خیابان‌های پیچ‌درپیچ لس‌آنجلس می‌افتد. یکی از نکات برجسته فیلم اینکه شخصیت‌ها عمداً نام ندارند — تنها با...

شاهکاری کم‌حرف در شهرهای مدرن. "The Driver" را والتر هیل نوشته و کارگردانی کرده و در آن ریان اونیل، بروس درن، ایزابل اداجانی و رونی بلکلی بازی می‌کنند. موسیقی از مایکل اسمول و فیلم‌برداری از فیلیپ ه. لاتراپ است. داستان ساده است: پلیسی سرسخت دنبال رانندهٔ فراری و مرموزی در خیابان‌های پیچ‌درپیچ لس‌آنجلس می‌افتد. یکی از نکات برجسته فیلم اینکه شخصیت‌ها عمداً نام ندارند — تنها با عناوینی مثل «راننده»، «کارآگاه» و «بازیکن» شناخته می‌شوند — و همین تک‌بعدی‌بودن و مرموزبودن شخصیتِ راننده، بخشی از قدرتِ اثر را می‌سازد. راننده فردی بی‌احساس و جداافتاده است، در حالی که کارآگاه همچون فنری فشرده و آمادهٔ انفجار، برای گرفتنِ «هدف وسواسی‌اش» حاضر است هر کاری انجام دهد. بخش زیادی از تحسین‌ها به سکانس‌های تعقیب و گریز اتومبیل‌ها مربوط می‌شود و حق هم دارند: صحنه‌های تعقیب پرانرژی‌اند، مانورها هیجان‌انگیزند و تیم بدلکاری خیابان‌های لس‌آنجلس را به آتش می‌کشد. اما فیلم صرفاً نمایشِ اکشن نیست؛ گرچه خط داستانی ساده است، اما موضوعاتِ زیرپوستی پیچیده‌اند: مرز باریک میان قانون و بی‌قانونی، آستانهٔ نازکِ بین آرامش و هرج‌ومرج، و نواحی خاکستریِ اخلاقی که با بافتی زنده نشان داده می‌شوند. این یک تعقیب و گریزِ موش و گربه است که با پایانی زیرکانه و کم‌صدا ریسک می‌کند و ممکن است بیننده را آزار هم دهد. فیلمنامه گاه‌به‌گاه لکنیک و سخت‌ریخت است و با وجود ظاهراً ساده‌بودن، پرده‌پردازی نسبتاً پیچیده‌ای دارد. فیلم‌برداری لاتراپ حال و هوای نو-نوآر را تقویت می‌کند و منظره‌های شهری را با واقع‌گرایی شهری‌ای تپنده نشان می‌دهد. بازی‌ها نیاز به شیوه‌های بازیگری روش‌محور یا تئاتری ندارند؛ بازیگران صرفاً باید ویژگی‌های شخصیتی‌شان را به خوبی درآورند و این کار را به‌خوبی انجام می‌دهند. ریان اونیل و بروس درن با قدرت شخصیت‌های‌شان بخش عمده‌ای از نقش را پیش می‌برند؛ درن در دههٔ هفتاد در اوج بوده و اینجا هم فوق‌العاده است. ایزابل اداجانی هرچند نقش زن اصلی را دارد اما نسبتاً کم‌قواره است و می‌توانست نقش عمیق‌تری داشته باشد. فیلم بیش از اینکه به فیلمی با دیالوگ‌های زیاد شبیه باشد، تجربه‌ای بصری و صوتی است: خیابان‌های نئونیِ مرکز شهر لس‌آنجلس، صدای فلز خم‌شونده، جیغ لاستیک‌ها و تعویضِ دنده‌ها — همه این‌ها اهمیت بصری و عاطفیِ صحنه‌ها را تقویت می‌کنند. ورود آرام و حساب‌شدهٔ شخصیت راننده از یک بالابر پارکینگ نمونه‌ای از طراحی دقیق قاب‌ها و حرکات دوربین است. اگرچه در زمان اکران فیلم نقدهای سخت و اتهامِ توقیفی‌بودن گرفت و در گیشه شکست خورد، اما تأثیرش بر فیلم‌های بعدی آشکار است: آثار مدرنی مثل Baby Driver و Drive به‌نوعی از این فیلم الهام گرفته‌اند. می‌توان "The Driver" را در کنار آثاری چون Le Samourai، They Live By Night و تعدادی تریلر دههٔ هفتاد مثل Sorcerer یا Bullitt برای یک دوبل‌فیچر جذاب قرار داد. خلاصه اینکه "The Driver" فیلمی سرد، مینیمالیستی و پر از شالودهٔ نو-نوآر است؛ اثری خنک و پرهیجان که بیش از آنکه روی قصه‌گویی پیچیده حساب کند، با تصویر، ریتم و شخصیت‌پردازیِ کم‌حرف‌اش تأثیر می‌گذارد — جواهری نو-نوآر با پُروازِ پدال تا تهِ گاز.