فیلم 12 Angry Men 1957

شاهکاری کم‌نظیر؛ فیلمنامه‌ای فوق‌العاده و تکامل درخشان شخصیت‌ها. فیلم که اقتباسی از نمایش‌نامه تلویزیونی رجنالد رز و ساخته سیدنی لومِت است، روایت هیأتی دوازده‌نفره از مردان را نشان می‌دهد که باید بر اساس تردید معقول درباره گناه یا بی‌گناهی متهمی جوان — یک نوجوان اسپانیایی‌تبار/پورتوریکویی متهم به قتل پدرش — تصمیم بگیرند. به‌جز دو صحنه کوتاه در ابتدا و انتها، تقریباً همهٔ فیلم در یک لوکیشن...

شاهکاری کم‌نظیر؛ فیلمنامه‌ای فوق‌العاده و تکامل درخشان شخصیت‌ها. فیلم که اقتباسی از نمایش‌نامه تلویزیونی رجنالد رز و ساخته سیدنی لومِت است، روایت هیأتی دوازده‌نفره از مردان را نشان می‌دهد که باید بر اساس تردید معقول درباره گناه یا بی‌گناهی متهمی جوان — یک نوجوان اسپانیایی‌تبار/پورتوریکویی متهم به قتل پدرش — تصمیم بگیرند. به‌جز دو صحنه کوتاه در ابتدا و انتها، تقریباً همهٔ فیلم در یک لوکیشن محدود، اتاق شورایی که اعضای هیأت منصفه در آن بحث می‌کنند، فیلم‌برداری شده است. فضاسازی گرم، خفقان‌آور و پرتنشِ فیلم دقیقاً در خدمت این است که چگونه بحث و دلیل‌ورزی می‌تواند پیش‌داوری‌ها و تعصبات پنهان آدم‌ها را آشکار کند. در ابتدا شواهد ظاهراً قاطع هستند و یازده عضو مطمئن از گناه‌اند، اما تنها یک نفر—هیـنری فوندا در نقش منصف شمارهٔ هشت—از رأی به گناه امتناع می‌کند تا شواهد و ادعاها به دقت بررسی شوند. او با پافشاری‌اش دیگران را وادار می‌کند تا تعصبات، اشتباهات و میزان التزام خود به عدالت را بازبینی کنند. اجرای بازیگران درخشان و همدل است؛ فوندا در بهترین شکل خود ظاهر شده و لی جی. کاب نیز برجسته است. تمام بازیگران فرصت و متن کافی برای پرداختن به نقش‌هایشان دارند و از پس آن به‌خوبی برمی‌آیند؛ این ترکیبِ بازیگری، فیلمنامهٔ تیز رجنالد رز و کارگردانی هوشمند لومِت، صحنه‌هایی فراموش‌نشدنی و گفت‌وگوهایی شدیداً باورپذیر و تأثیرگذار پدید آورده‌اند. فیلم همچنین در مواجهه با انواع جانبداری‌ها و تبعیض‌ها — از سن‌گرایی و نژادپرستی تا جنسیت‌گرایی و تعصبات اجتماعی — سرراست و بی‌پرده عمل می‌کند. از نظر ساختاری، فیلم درسِ کارگردانی و تدوین فشرده است: با بودجه‌ای نه‌چندان عظیم، لومِت با استفاده هوشمندانه از نماها و زاویه‌های دوربین حس محصوربودن، گرما و تشدید تنش را تقویت می‌کند؛ گاهی دوربین چنان به چهره‌ها نزدیک می‌شود که فشارِ گرما و استیصال را کاملاً حس می‌کنیم. مدت زمان حدودی فیلم و ریتم فشرده‌اش باعث می‌شود که تنش پیوسته حفظ شود و نفس‌گیر جلوه کند. یک نکتهٔ قابل‌تأمل از منظر بیننده‌ای غیرآمریکایی این است که چگونگی کارکرد واقعی یک محاکمه با هیأت منصفه و نقش و توانایی هیأت در مواجهه با ضعف‌های دفاع یا روند دادرسی ممکن است برای همه کاملاً روشن نباشد؛ به‌خصوص زمانی که دفاع تا حدی ناکارا به‌نظر می‌رسد. این پرسش دربارهٔ میزان بازتاب واقعیت حقوقی در فیلم موضوعی است که حقوقدانان و آشنا با نظام قضایی می‌توانند بهتر درباره‌اش قضاوت کنند. در کل «دوازده مرد خشمگین» فیلمی تأثیرگذار و کلاسیک است که بیشتر از حل یک پروندهٔ جنایی، به قدرت استدلال، گفت‌وگو و بازنگری در پیش‌داوری‌ها می‌پردازد. تماشای آن برای علاقه‌مندان سینمای کلاسیک و درام‌های دادگاهی ضروری است. (۹/۱۰)