فیلم The Founder 2016

آمدم، دیدم، پیروز شدم! انتظار داشتم یک فیلم بیوپیک الهام‌بخش دیگر درباره مردی که امپراتوری ساخت ببینم. تا حدی این انتظار برآورده شد؛ فیلم الهام‌گرفته از چیزی است که درست و غلطش با هم آمیخته است. فیلم در واقع درباره داستان برادران مک‌دونالد نیست، بلکه درباره زنجیره فست‌فود مک‌دونالد، گسترش سریع آن در سراسر جهان و شخصی است که پشت این رشد ایستاد. فیلم هم خوب...

آمدم، دیدم، پیروز شدم! انتظار داشتم یک فیلم بیوپیک الهام‌بخش دیگر درباره مردی که امپراتوری ساخت ببینم. تا حدی این انتظار برآورده شد؛ فیلم الهام‌گرفته از چیزی است که درست و غلطش با هم آمیخته است. فیلم در واقع درباره داستان برادران مک‌دونالد نیست، بلکه درباره زنجیره فست‌فود مک‌دونالد، گسترش سریع آن در سراسر جهان و شخصی است که پشت این رشد ایستاد. فیلم هم خوب و هم بد دارد و عمدتاً موضعی خنثی اتخاذ کرده، اما به‌خاطر محور قرار دادن شخصیت اصلی، به‌طور قابل‌توجهی بر عامل ظاهراً مؤثر در محبوبیت امروز مک‌دونالد تمرکز می‌کند. این مثل یکی از آن روایت‌های معمول بنیان‌گذاران آمریکایی است—شبیه اپل یا فیسبوک—نه داستان کسی که با تمام زحمت شرکت را از صفر ساخته، بلکه کسی که وارد شده و تمام اعتبار را به‌دست آورده است. ری کراک یک فروشنده سیار بود و زندگی‌اش چندان شرافتمندانه نبود، تا اینکه روزی با برادرانی روبه‌رو می‌شود که آشپزخانه‌ای مدرن و سرویس فست‌فود راه انداخته‌اند. او به این ایده علاقه‌مند می‌شود و با آن‌ها شراکت می‌کند. در ادامه با ایده‌های جدیدش چگونه از این کار ثروت می‌سازد و آینده شرکت شکل می‌گیرد، همه در بخش‌های بعدی فیلم روایت می‌شود. فیلم لذت‌بخش است، به‌ویژه برای بازی مایکل کیتون. کارگردانیِ خوبی هم دارد. از لحاظ سینمایی فیلم خوبی است، اما از نظر اخلاقی قابل‌قبول نیست؛ درباره نواقص جامعه و سیستم ماست. بعضی افراد برای رسیدن به موفقیت حاضرند هر کاری بکنند و دیگران را زیر پا بگذارند. کاملاً هم نباید تقصیر را فقط گردن آن‌ها انداخت، چون آن‌ها هم برای شناخت مسیر آینده‌شان تلاش کرده‌اند. بنابراین برای بعضی تماشاگران فیلم الهام‌بخش خواهد بود. اگر مشتری همیشگی مک‌دونالد هستید، دیدنش را توصیه می‌کنم؛ در غیر این صورت، اگر بخواهید حقیقت را بدانید، ارزش یک‌باری تماشا را دارد. ۷/۱۰ فیلم قابل‌قبول است، هرچند قصه‌گویی تا حد زیادی ادّعاگونه و از آنچه واقعاً رخ داده پرتنش‌تر ساخته شده است. همه می‌دانیم دنیای کسب‌وکار جای بچه‌بازی نیست. همان‌طور که قهرمان فیلم خودش می‌گوید، باید برای سختی رقبا و حرکت‌هایی که اغلب غیرقابل‌اعتمادند آماده باشید. همین نکته باعث می‌شود بسیاری از تاجران موفق غالباً آدم‌هایی باشند که شایسته تنفر ما هستند: آن‌ها سردی و حساب‌گرایی را با هوش یکی می‌دانند و پرستش خود را در پیش می‌گیرند و نه‌به‌ندرت دیگران را به چشم عدد یا وسیله‌ای برای کسب‌وکار می‌بینند. مک‌دونالد قطعاً یک شرکت چندملیتی عظیم و قدرتمند است و فیلم نشان می‌دهد شرکت چگونه در دست ری کراک متولد شد؛ کسی که شرکت را از کنترل بنیان‌گذاران—برادران مک‌دونالد—دَرآورد و آن را به چیزی تبدیل کرد که خیلی متفاوت از رویای آن‌ها بود، گرچه بعدها از پول دریافتی راضی شدند. در واقع، روابط میان این سه نفر آن‌طور که فیلم نشان می‌دهد آن‌قدر تیره و دشوار نبوده است. فیلمنامه هوشمندانه نوشته شده اما تلخ و ناخوشایند است و وضع را بزرگ‌نمایی و پرتنش‌تر کرده است. مانند «شبکه اجتماعی»، فیلم منشأ جنجالی یکی از موفق‌ترین شرکت‌های آمریکا را نشان می‌دهد… و ما را از کسی که آن را ساخته بیزار می‌کند. جالب اینکه، برخلاف انتظار اولیه‌ام، به نظر می‌رسد شرکت مک‌دونالد تا حدی از این فیلم فاصله گرفته است—چرا چنین است؟ مایکل کیتون در نقش اصلی عملکرد بسیار خوبی ارائه داده و به‌خوبی چهره بحث‌برانگیز کراک را در صدا، ایده‌ها و رفتارها تجسم کرده است؛ سزاوار تحسین است. جان لینچ و نیک آفرمن هم در بهترین فرم خود هستند و نقش دو برادر بنیان‌گذار را طوری بازی می‌کنند که به دو نیروی هماهنگ تبدیل می‌شوند: یکی فکر و برنامه‌ریز است و دیگری اجراگر میدانی. متأسفانه باقی بازیگران کار درخشان و قابل‌توجهی ندارند و به نقش‌های سطحی اکتفا کرده‌اند. از لحاظ فنی، فیلم کم‌فروغ است اما باید تلاش برای بازآفرینی و زنده‌سازی برخی رستوران‌های اولیه شرکت، به‌ویژه رستوران سن‌برناردینو را تحسین کرد. پایبندی به طراحی اصلی خوشایند بود، و استفاده از دکورها، خودروها، لوکیشن‌ها و لباس‌های مناسب ما را به دهه ۵۰ بازمی‌گرداند. فیلم‌برداری کارکردی و مؤثر دارد و تدوین هم خوب است؛ فیلم وقتش را روی چیزهای غیرضروری تلف نمی‌کند و ریتم خود را حفظ می‌کند. در مجموع: روایت درخشانی از قصه‌ای تیره که طعمی ناامیدکننده در روح من بر جای گذاشت. یادم می‌آید در مک‌دونالد محل زندگی‌مان تابلویی درباره بنیان‌گذار آن، ری کراک، نصب بود، اما این فیلم داستانی کاملاً متفاوت را روایت می‌کند. ناگهان خودم را در حال تردید دیدم که آیا باید اجازه بدهم فرزند دو ساله‌ام دیگر مک‌دونالد بخورد یا نه! اجرای بی‌رحم مایکل کیتون از ری کراک فرصت‌طلب و فریب‌کار چنان تأثیرگذار است که حتی باعث شد نسبت به علاقه‌ام به کیتون دچار تردید شوم—در حالی که او یکی از بازیگران موردعلاقه‌ام است. همین میزان ناامیدی از حقیقت رشد سریع مک‌دونالد را نشان می‌دهد. فیلم «بنیان‌گذار» کار بسیار خوبی در بازگویی این داستان یأس‌آور انجام می‌دهد و آن‌قدر این کار را دقیق و کامل انجام می‌دهد که در پایان طعم ناخوشایندی در دهان باقی می‌گذارد.