فیلم Vivarium 2019

«Vivarium» همراه با آثاری مانند «Greener Grass» و «Color Out of Space» در سال ۲۰۱۹ قرار می‌گیرد؛ سه فیلم سوررئالِ عمیق که تصورات ما از حومهٔ شهر و مفهوم خانوادهٔ هسته‌ای را به کنایه می‌کشند. لورکان فینگان فیلمی آزاردهنده، تأمل‌برانگیز و تلخاً خنده‌دار ساخته است. فیلم با ریتمی قوی آغاز می‌شود و خیلی زود تماشاگر را درون معمایی قرار می‌دهد که از همان دقایق ابتدایی تنش...

«Vivarium» همراه با آثاری مانند «Greener Grass» و «Color Out of Space» در سال ۲۰۱۹ قرار می‌گیرد؛ سه فیلم سوررئالِ عمیق که تصورات ما از حومهٔ شهر و مفهوم خانوادهٔ هسته‌ای را به کنایه می‌کشند. لورکان فینگان فیلمی آزاردهنده، تأمل‌برانگیز و تلخاً خنده‌دار ساخته است. فیلم با ریتمی قوی آغاز می‌شود و خیلی زود تماشاگر را درون معمایی قرار می‌دهد که از همان دقایق ابتدایی تنش را می‌سازد. نقش‌آفرینی‌ها در ابتدا خوب‌اند؛ به‌ویژه جاناتان آریس که با بازی آرام و وهم‌آلودش فضای پیش‌نشانه‌ای ترسناک ایجاد می‌کند. همین چند دقیقه حضور او برای تنظیم تُن کلی فیلم و ایجاد حس ناخوشایند کافی است. نقطه‌ضعف فیلم اما در نیمهٔ میانی نمایان می‌شود: پس از حدود سی دقیقه مشخص می‌شود که داستان جای زیادی برای پیشرفت ندارد. فضای تکرارشوندهٔ محلهٔ شبکه‌مانند و عذاب‌آور تا حدی مؤثر است، اما با معرفی کودک پس از چند دقیقه، فیلم رفته‌رفته خسته‌کننده و یکنواخت می‌شود و تا انتها نتوانسته آن ضرب‌آهنگ را حفظ کند. بازی‌های قوی ایموژن پوتس و جسی آیزنبرگ و طنز خشک فیلم از یک‌نواختی کامل جلوگیری می‌کنند، اما برخی سکانس‌ها همچنان دشوار و خسته‌کننده‌اند. از سوی دیگر، فیلم در انتخاب زمان اکران و معنای سمبلیک‌اش در دوران پاندمی هوشمندانه عمل می‌کند: تجربهٔ زوج اصلی از تکرار، کسالت و محصورشدن بازتابی شاعرانه از زندگی کنونی است. واکنش‌های آزاردهندهٔ شخصیت‌ها، تنش‌زاییِ شرایط و آن‌چه بر زوج و نقش مادری تحمیل می‌شود، نشان‌دهندهٔ نقدی تند به مفهوم ایده‌آل خانه و خانواده است. فینگان خطرات و دشواری‌های خانوادهٔ هسته‌ای را عریان می‌کند و تماشاگر را مجبور می‌سازد آن را تا انتها تحمل کند. استحکام بصری فیلم یکی از نقاط برجسته است؛ دنیای وارونه و نامتوازنِ ساخته‌شده با پالتی که گویی از کارهای برتون الهام گرفته، زیبا و در عین حال آزاردهنده است. موسیقی الکترونیک با طعمی دههٔ هشتادی تنش را تا پایان همراهی می‌کند و به فضای بانکی و مصنوعیِ داستان عمق می‌بخشد. آیا فیلم پاسخ روشنی به سؤال‌هایش می‌دهد؟ نه. بسیاری از مخاطبان از نبود نتیجه‌گیری و عدم توضیح دربارهٔ منشأ «ویواریم» یا هدف موجودات آن گلایه دارند. برخی بینندگان احساس می‌کنند فیلم بیش از حد طولانی است و پایان آن چندان قابل‌قبول یا تأثیرگذار نیست؛ به‌طوری‌که برای عده‌ای تجربه‌ای ناتمام و ناراضی‌کننده تلقی شده است. با این حال، برای کسانی که از وحشت روان‌شناختیِ آکنده از سوررئالیسم لذت می‌برند، «Vivarium» فیلمی تأمل‌برانگیز و آزاردهنده است. بازی ایموژن پوتس قوی است و حضور جسی آیزنبرگ گاه مؤثر و گاه اندکی نامناسب به‌نظر می‌رسد؛ اما بزرگ‌ترین تأثیر را بازیگر کودک دارد که با حضور و واکنش‌هایش فضای فیلم را به‌شدت متشنج و ناراحت‌کننده می‌سازد. در مجموع «Vivarium» تجربه‌ای عجیب و تحریک‌کننده است که پرسش‌های بیشتری از پاسخ‌ها بر جای می‌گذارد: فیلمی با ارزش‌های بصری و اتمسفر قوی، با بازی‌های قابل‌توجه، اما نیمه‌میانی کند و پایان‌بندی‌ای که برای برخی تماشاگران رضایت‌بخش نخواهد بود. اگر به وحشت روان‌شناختی و سوررئالیسم علاقه دارید، دیدن آن ارزش امتحان را دارد؛ اما انتظار نداشته باشید همه‌چیز برایتان معنی‌دار و کامل توضیح داده شود.