فیلم Thelma 2024

به‌قول نمایشنامه‌نویس دیوید میمت، «سن و حیله همیشه از جوانی و شور و شوق پیشی می‌گیرد.» اگر به نظر ۹۳ سالهٔ تلما پست (جین اسکویب) در این کمدی-درام اکشن مبتنی بر واقعیت اعتماد کنیم، می‌توان این گزاره را جدی گرفت. داستان دربارهٔ زنی بازنشسته و تندرست اما گاهی ساده‌لوح است که پس از آن‌که در یک کلاهبرداری تلفنی پول‌هایش را از دست می‌دهد، تصمیم می‌گیرد...

به‌قول نمایشنامه‌نویس دیوید میمت، «سن و حیله همیشه از جوانی و شور و شوق پیشی می‌گیرد.» اگر به نظر ۹۳ سالهٔ تلما پست (جین اسکویب) در این کمدی-درام اکشن مبتنی بر واقعیت اعتماد کنیم، می‌توان این گزاره را جدی گرفت. داستان دربارهٔ زنی بازنشسته و تندرست اما گاهی ساده‌لوح است که پس از آن‌که در یک کلاهبرداری تلفنی پول‌هایش را از دست می‌دهد، تصمیم می‌گیرد با توسل به تدبیر و جسارت شخصی خودش پولش را پس بگیرد. تلما نقشه‌اش را به خانواده‌اش (فرد هچینگر، پارکر پوزی، کلارک گرگ) نگفته و برای پیگیری کار، از دوست زیرک و قدیمی‌اش بن (ریچارد راوندتری) کمک می‌گیرد. حاصل، فاریسی خنده‌دار و شاد است که شوخی‌هایش هرچند اغراق‌آمیز، هرگز ناممکن یا افراطی نمی‌شوند. اما فیلم فقط خنده نیست؛ دیدن سالمندان توانمند و دست‌کم‌گرفته‌شده که کنترل زندگی‌شان را پس می‌گیرند (و در این فیلم حتی برخی بدل‌کاری‌ها را خودشان انجام می‌دهند) بسیار الهام‌بخش است. در پسِ طنز، نگاهی قدرتمند و مؤثر به تجربهٔ پیر شدن و فقدان‌هایی که همراه آن می‌آید وجود دارد؛ تأملی تلخ‌وشیرین دربارهٔ تغییرات ناگزیرِ سن و سرعت آمدنشان که اغلب فیلسوفانه و ماهرانه با کمدی درآمیخته شده است. فیلم نخستین ساختهٔ جاش مارگولین به‌عنوان نویسنده-کارگردان، یک شروع چشمگیر است که از زندگی مادربزرگ ۱۰۳ سالهٔ خودِ او الهام گرفته و حتی خانهٔ واقعی آن مادربزرگ به‌عنوان یکی از لوکیشن‌های اصلی به‌کار رفته است. این اثر همچنین فرصتی درخشان برای جین اسکویب در اولین نقش اصلی دیرهنگامِ حرفه‌اش است؛ اجرای درخشان و گسترده‌ای که می‌تواند شایستگی نامزدی جوایز را داشته باشد. ریچارد راوندتری نیز در آخرین نقش سینمایی‌اش چهره‌ای متفاوت از آثاری که قبلاً دیده‌ایم نشان می‌دهد و هماهنگیِ خوبی با هم‌بازی زیرک خود دارد. نقد فیلم بیشتر متوجه تصویرپردازی خانوادهٔ تلماست؛ توسعهٔ شخصیتی سه نقش اصلی این گروه چندان محکم از آب درنیامده و انگار دنبال هدفی بوده‌اند که درست درنیامده است — بخشی از روایت که می‌توانست نیاز به پرداخت بیشتری داشته باشد. از طرف دیگر، اجرای هچینگر گاهی بیش‌ازحد نمایشی به‌نظر می‌رسد، اما تعامل او با اسکویبِ جذاب و باهوش همچنان لذت‌بخش است. در دقایق پایانی فیلم هم یک لحظهٔ تزلزل ده دقیقه‌ای وجود دارد که تلاش می‌کند نکته‌ای دربارهٔ حماقتِ سماجت‌آمیز بیان کند و در آن لحظه کمی دست‌پاچه می‌شود، اما در مجموع فیلم پر از لحظات خنده‌دار و موقعیت‌های سرگرم‌کننده است. اگرچه با تیپ‌های کهنه و کلیشه‌ای می‌توانست اثری سطحی و توهین‌آمیز نسبت به سالمندان باشد، این فیلم با هوشمندی نشان می‌دهد که ما همراهِ تلما می‌خندیم، نه به او؛ شوخی‌ها و کلیشه‌ها یکی‌یکی شکست می‌خورند و شخصیتِ تلما شأن، استقلال و کرامتِ یک زن ۹۳ ساله را به یاد می‌آورد — و گاهی حتی باعث انفجار یا دو می‌شود! در مجموع، «تلما» فیلمی بامزه، خوش‌ساخت و دل‌گرم‌کننده است که هم می‌خنداند و هم به فکر وا می‌دارد.