فیلم Blackfish 2013

این مستند دربارهٔ نگهداری نهنگ‌های قاتل (اورکا) به‌عنوان حیوانات نمایشی در مکان‌هایی مانند سی‌ورلد است. محور اصلی آن یک حملهٔ خشونت‌آمیز توسط نهنگی به‌نام تیل‌یکام است، اما در عین حال تماشاگر را به گذشته و نقاط مختلف جهان می‌برد. این اولین حمله به مربیان نیست و اگر فیلم را باور کنیم، احتمالاً آخرین هم نخواهد بود، مگر اینکه تدابیری برای جلوگیری از سوءاستفاده از این...

این مستند دربارهٔ نگهداری نهنگ‌های قاتل (اورکا) به‌عنوان حیوانات نمایشی در مکان‌هایی مانند سی‌ورلد است. محور اصلی آن یک حملهٔ خشونت‌آمیز توسط نهنگی به‌نام تیل‌یکام است، اما در عین حال تماشاگر را به گذشته و نقاط مختلف جهان می‌برد. این اولین حمله به مربیان نیست و اگر فیلم را باور کنیم، احتمالاً آخرین هم نخواهد بود، مگر اینکه تدابیری برای جلوگیری از سوءاستفاده از این نهنگ‌ها اندیشیده شود. در اینجا «سوءاستفاده» در اصل به استفادهٔ آن‌ها صرفاً به‌عنوان ابزار تفریح اشاره دارد. نهنگ‌های قاتل باید آزاد باشند. لااقل من که این جانوران مرا حسابی می‌ترسانند. در مستند گفته می‌شود که به‌خاطر نحوهٔ رفتار ما با آن‌هاست؛ ظاهراً هیچ‌گاه حملهٔ نهنگ قاتل در طبیعت گزارش نشده است. با اینکه کمی برایم سخت است باور کنم، اما برای تقویت پیام فیلم همراهی می‌کنم. یک بار خودم یک نهنگ قاتل را دیدم که تا حدودی در یک بندر دانمارک خشک افتاده بود؛ چند روز آنجا مانده بود و مردم از راه‌های دور برای دیدنش می‌آمدند. من هم رفتم؛ پس جذب این موجودات باشکوه و هراس‌انگیز را درک می‌کنم. بخشی از جذابیت شاید همین شهرت ترسناکشان باشد؛ اینکه بعضی‌ها جرأت می‌کنند وارد استخرشان شوند — اندیشه‌ای هولناک اما به‌طرزی عجیب کشش‌‌آور. نه به این خاطر که بخواهیم آسیبی ببینند، بلکه چون شانس وقوع حادثه وجود دارد. به‌عنوان یک مستند، کار محکمی است. سرگذشت اورکا را پی می‌گیرد و قدری هم به فیزیولوژی‌اش می‌پردازد. به‌نظر می‌رسد این جانوران احساسات قوی‌ای دارند. خوب بود اگر از زوایای بیشتری به ماجرا می‌پرداخت، اما از آنجا که سی‌ورلد از همکاری امتناع کرد، فراهم کردن دیدگاه‌های دیگر دشوار بوده است. جمع‌بندی: مستندی چندان عمیق‌کنندهٔ ذهن نیست؛ تصاویر ترسناک دارد اما چیز واقعاً آزاردهنده‌ای نشان نمی‌دهد که به‌نظرم نکتهٔ مثبتی است. در عین حال، پیامش روشن است — اگر می‌خواهید پیام مشابهی ببینید، می‌توانید فیلم Free Willy را ببینید. فیلم عالی بود؛ پیش از دیدن این مستند از حملات اورکا در اسارت خبر داشتم، اما این فیلم آن مطلب را به‌خوبی پررنگ کرد. سمت تاریک Free Willy: اخیراً (اواسط ۲۰۲۳) حملاتی از طرف اورکاها به قایق‌ها در مدیترانه گزارش شده است. نظریهٔ من این است که اورکاها بسیار هوشمندند و نظام ارتباطی فوق‌العاده‌ای دارند؛ آن‌هایی که از سی‌ورلد آزاد شدند احتمالاً به سایر اورکاها اطلاع داده‌اند: «انسان‌ها لعنتی‌اند! انسان‌ها را از بین ببرید!»