فیلم Straw Dogs 1971

«این‌جا جایی است که زندگی می‌کنم. این منم. اجازه نخواهم داد به این خانه خشونت شود.» فیلم Straw Dogs را سم پکین‌پا کارگردانی کرده و همراه با دیوید زلاگ گودمن، فیلمنامه را از روی رمان «محاصرهٔ مزرعهٔ ترنچر» نوشتهٔ گوردون ویلیامز اقتباس کرده است. در این فیلم داستین هافمن، سوزان جورج، پیتر واهان، تی. پی. مک‌کنا، دل هنی و کن هاتچی‌سون نقش‌آفرینی می‌کنند. موسیقی اثر از...

«این‌جا جایی است که زندگی می‌کنم. این منم. اجازه نخواهم داد به این خانه خشونت شود.» فیلم Straw Dogs را سم پکین‌پا کارگردانی کرده و همراه با دیوید زلاگ گودمن، فیلمنامه را از روی رمان «محاصرهٔ مزرعهٔ ترنچر» نوشتهٔ گوردون ویلیامز اقتباس کرده است. در این فیلم داستین هافمن، سوزان جورج، پیتر واهان، تی. پی. مک‌کنا، دل هنی و کن هاتچی‌سون نقش‌آفرینی می‌کنند. موسیقی اثر از جری فیلدینگ است و فیلم‌برداری را جان کوکویلون بر عهده داشته است. داستان دربارهٔ یک معلم ریاضی جوان آمریکایی و همسر انگلیسی‌اش است که به دهکدهٔ روستایی‌ای در جنوب غرب انگلستان، جایی که همسر در آن بزرگ شده، نقل مکان می‌کنند و به مرور مورد آزار و اذیت فزایندهٔ محلی‌ها قرار می‌گیرند. این یکی از شاهکارهای پکین‌پا است؛ اثری بی‌امان دربارهٔ خشونت، مردسالاری و گذر از مرزهای شرافت انسانی. هنگامِ اکران فیلم جنجال‌های زیادی به پا شد و دهه‌ها بعد نیز همچنان به عنوان درسی در نحوهٔ دست‌کاری احساسات تماشاگران بررسی می‌شود. هرچه کشمکش بین زن و شوهر و آزاردهندگانشان به نقطهٔ جوش نزدیک‌تر می‌شود، خشونت افراطی و حملات جنسی حواس بیننده را آزار می‌دهد. پکین‌پا در اوج هنرش ما را به عنوان ناظرانی هم‌دستِ فرضِ بدبینانهٔ نهایی قرار می‌دهد؛ مضمون اصلی صرفاً این نیست که خشونت خشونت می‌آفریند، بلکه این است که مردی آرام و مؤدب مجبور می‌شود برای دفاع از حقِ طبیعی‌اش به خشونت شدید متوسل شود و بدین‌سان اصول اخلاقی‌اش را زیر پا بگذارد. هافمن در نقشِ دیوید عالی است و تکامل شخصیت را بسیار هنرمندانه ارائه می‌دهد؛ سوزان جورج هم در نقشِ همسرش جنسی و تلخ و در اجرای شاخصِ این شخصیتِ دشوار فوق‌العاده است. کارگردان بازیِ تماشاگر را می‌گرداند و فیلدینگ با یک سِکُوِنسِ موسیقایی هولناک (نامزد اسکار) فضا را کامل می‌کند؛ نتیجه یکی از تیزبین‌ترین و گزنده‌ترین تأمل‌ها دربارهٔ خشونت بر پرده است. امتیاز: 10/10 تا چه حد می‌توان یک انسان متمدن را تحت فشار قرار داد؟ یک زوج مرفه آمریکایی (با بازی داستین هافمن و سوزان جورج) به زادگاهِ زن نزدیکِ Land’s End در کورنوالِ غربی بازمی‌گردند و در خانه‌ای خالی ساکن می‌شوند. آن‌ها چند کارگر سقف‌ساز را از دوران مدرسهٔ زن استخدام می‌کنند که یکی از آن‌ها دوست‌پسر سابقِ اوست (دل هنی). رقابت و تضعیف مردانگی همسرِ باهوشِ زن در فضا موج می‌زند و او دربارهٔ مردانگی شوهرش شک می‌کند. از آن‌جا آشوب آغاز می‌شود. بر اساس رمان گوردون ام. ویلیامز و به کارگردانی پکین‌پا، Straw Dogs (1971) تریلری روان‌شناختی است؛ در نتیجه درام و تعلیق ظریف در سراسر فیلم رشد می‌کنند و انفجار واقعه تا کنش نهایی به تعویق می‌افتد. بنابراین کسانی که دنبال اکشنِ بی‌مغز هستند باید دور فیلم خط بکشند. بخش‌هایی یادآورِ Of Mice and Men هست، مثلاً شخصیت کم‌توان ذهنی (با بازی دیوید وارنر) که از نیروی خود آگاه نیست. تقابلِ فیلم اساساً زور در برابر عقل است؛ دیوید (هافمن) مردی آرام، متمدن و کوتاه‌قامت با شغلی فکری است که مجبور می‌شود تمام آداب فرهنگی‌اش را کنار بگذارد و به بارِ زمختِ اجدادش بازگردد. فیلم پرسش‌هایی مطرح می‌کند: چرا قربانیِ تجاوز ساکت می‌ماند؟ چرا دخترِ محلی جذب مرد کم‌توان ذهنی می‌شود؟ کمی تأمل به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد. خوشایند است که فیلم‌ها همه‌چیز را به صراحت توضیح ندهند و بیننده را به اندیشه دعوت کنند. رقابتِ ظریفِ میان چارلی (هنی) و نورمن (کن هاتچی‌سون) هم جالب است. اثر هوشمندانه است و از تقابلِ سادهٔ خوب/بد گریزان است؛ چهرهٔ جانورانه یا سقوط‌شدهٔ انسان را که درست زیر لایهٔ آداب متمدنانه پنهان است، به نمایش می‌گذارد. بازسازی موفقی در سال 2011 ساخته شد که مکانِ داستان را به جنوبِ عمیقِ آمریکا منتقل می‌کند؛ طرفداران رمانتیک روستایی یا گاتیک جنوبی احتمالاً هر دو نسخه را خواهند پسندید. لازم به ذکر است که صحنهٔ تجاوز ناخوشایندی در فیلم وجود دارد و اوجِ فیلم با هرج‌ومرج همراه است، اما در مجموع این اثر درامی هوشمندانه است که به‌تدریج تنش را می‌سازد و آشکارا از The Shuttered Room چهار سال قبل تأثیر پذیرفته است. مدت زمان: 1 ساعت و 58 دقیقه. لوکیشن‌های جنوب غرب انگلستان در سنت بورین، نزدیک پنزانس فیلم‌برداری شده و بخش‌هایی هم در استودیوی تویکنهم در لندن ضبط شده است. نمره: B زمان چندان با این داستانِ کم‌پیرنگ اما با کارگردانیِ دقیق مهربان نبوده است. دیویدِ آکادمیک (هافمن) همراه همسر محلی‌ترش اِمی (سوزان جورج) به کورنوال نقل مکان می‌کند تا روی اخترفیزیکش کار کند، و ظاهراً برنامهٔ اِمی چیزی جز کشمکش با دوست‌پسر سابقش چارلی نیست. از ظاهرسازی، دیوید کمی بُزدل به نظر می‌رسد و اهالی روستا، به‌ویژه تامِ مست و نفرت‌انگیز (پیتر واهان)، او را هدفِ آسانی برای سوءاستفاده می‌بینند؛ این وضعیت وقتی مشهود می‌شود که زوج برای تعمیر سقف از چارلی و دوستانش کمک می‌گیرند. تقریباً هر مردِ آن‌جا نیت‌های دیگری نسبت به اِمی دارد که تنها یک‌جور ارضا می‌شود. وقتی اوضاع به اوج می‌رسد، تصویر و صدا ما را از خشونتی که از پکین‌پا انتظار می‌رود و شاید از دیوید هم بعید به نظر برسد بی‌نصیب نمی‌گذارند؛ اما من احساس کردم تماشاگر را طوری هدایت می‌کنند که بهت‌زده شود: رابطهٔ زوج به عمقِ یک گودالِ کم‌عمق شبیه است و هیچ‌یک از شخصیت‌ها به‌درستی پرداخته نشده‌اند و این افراط‌ها خیلی قابل پیش‌بینی و تاریک عرضه شده‌اند. بی‌شک در زمان خود شوک‌آور بوده و سانسورها در دو سوی اقیانوس با آن بازی کردند، اما اکنون کل اثر بیش از آن‌که متقاعدکننده باشد، تلاشی است برای نشان‌دادن ترکیبی از نابالغی جنسی، حتی انحراف، همراه با رساله‌ای دربارهٔ آنچه انسان‌ها ممکن است وقتی غرایز بقا بر هنجارهای پسندیده‌شان غلبه کند انجام دهند. سم پکین‌پا فیلمی زمخت و جوشان ساخته است، اما به‌نظر من بسیار کلیشه‌ای به جوامع روستایی هجوم برده و با نوعی واقع‌نمایی خشونت‌آمیزِ تصنعی بیشتر برای اثرگذار کردن دراماتیک از آن بهره برده تا برای قانع‌سازی واقعی.