فیلم Unforgiven 1992

به جرات بهترین و شاید کامل‌ترین وسترنی است که ساخته شده و نزدیک به یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما محسوب می‌شود. این فیلم در سال ۱۹۹۳ جوایز متعددی از جمله اسکار دریافت کرد، اما هنوز هم جایزه‌های بیشتری شایسته‌اش بود. بازیگران درجه‌یکِ فیلم — کلینت ایستوود، جین هکمن، ریچارد هریس، مورگان فریمن و تازه‌کار جیمز وولوِت در نقش «اسکوفیلد کید» — همه اجراهایی درخشان...

به جرات بهترین و شاید کامل‌ترین وسترنی است که ساخته شده و نزدیک به یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما محسوب می‌شود. این فیلم در سال ۱۹۹۳ جوایز متعددی از جمله اسکار دریافت کرد، اما هنوز هم جایزه‌های بیشتری شایسته‌اش بود. بازیگران درجه‌یکِ فیلم — کلینت ایستوود، جین هکمن، ریچارد هریس، مورگان فریمن و تازه‌کار جیمز وولوِت در نقش «اسکوفیلد کید» — همه اجراهایی درخشان و تعیین‌کننده در کارنامه‌شان ارائه می‌دهند و بازیگران فرعی نیز به جذابیت و گیرایی فیلم می‌افزایند. خلاصهٔ داستان: ویلیام مانی (با بازی ایستوود، که فیلم را نیز کارگردانی کرده) گلوله‌چی بازنشسته‌ای است که گذشته‌ای تیره دارد. بیوه و درگیر سختی‌های زندگی و پرورش دو بچه روی مزرعهٔ فقیرانه، با شنیدن خبری وسوسه می‌شود برای یک آخرین مأموریتِ پول‌ساز از بازنشستگی بیرون بیاید؛ مأموریتی که هم خشونت بدنی و هم زخمی در جان را به‌دنبال دارد. در شهری به‌نام بیگ ویسکی، وقتی صاحبخانه‌ای به زنی تجاوز می‌کند و او را از دماغ تا چانه زخمی می‌کند، زنان آن شهر برای گرفتن انتقام پولی نگهداری می‌کنند تا یک آدمکش جذب کنند؛ مانی همراه شریک قدیمی‌اش نِد (مورگان فریمن) و یک جوان کم‌تجربه راه می‌افتد تا این ماموریت را بپذیرند. فیلم با اقتباسی از فیلمنامه‌ای که سال‌ها دست‌به‌دست می‌گشته (نوشتهٔ دیوید وب پیپلز) ساخته شده و ایستوود با بازی در نقش مانی و کارگردانی، افسانه‌ها و اسطوره‌های وسترن را کنار می‌زند. نکتهٔ شگفت‌انگیز فیلمنامه این است که تماشاگر به‌طرز غیرمنتظره‌ای در کنار مانی قرار می‌گیرد؛ با وجود گذشتهٔ تاریک و جنایاتش، ما منتظرِ شنیدن یک شوخیِ مانی و از پا درآوردن آدم‌های بد هستیم — حس رضایتی تلخ که فیلم عمداً با آن بازی می‌کند. شخصیت W.W. Beauchamp (با بازی ساول روبینک) که نویسندهٔ داستان‌های سطحیِ قهرمانی است، به‌طرز درخوری نقشِ آینه را ایفا می‌کند؛ او رؤیاها و اسطوره‌های وسترن را می‌سازد و فیلم با این تردستی نشان می‌دهد که این غربِ دل‌زده و خشن، همهٔ توهم‌ها را نابود می‌کند. بازی‌ها بسیار قوی‌اند: ایستوود در مرکز قرار دارد، مورگان فریمن همدلانه نقش ارايه می‌دهد و جین هکمن با اجرای سخت و بی‌رحمانه‌اش در نقش کلانتر «بیل کوچک» جایزهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را به دست آورد. ریچارد هریس یک حضور درخشان کوتاه دارد و ساول روبینک، فرانسیس فیشر، آنا تامسون و جیمز وولوِت نیز نقشی مؤثر ایفا می‌کنند. فیلم جوایز مهمی از جمله بهترین فیلم، بهترین کارگردانی (برای ایستوود) و بهترین تدوین را برد و در چند بخش دیگر هم نامزد بود. تصویربرداریِ جک گرین و لوکیشن‌های آلبرتا فضای بصری بی‌نظیری به فیلم داده‌اند؛ رنگ‌های نارنجی و قهوه‌ای و چشم‌اندازهای باز، حسِ مرز غربی را با جادویی واقعی منتقل می‌کنند. فیلم در کل درامی ماهرانه و منسجم ارائه می‌دهد: ترکیبی از خشونت صریح، طنز تلخ، تأملات اخلاقی و نگاهی افسرده‌وار به اسطوره‌های غرب. این اثر هم زیباست و هم بی‌رحم؛ نمایشی مهم و برجسته از سینمای معاصر. لحظات به‌یادماندنیِ بسیاری دارد: از صحنه‌های خشونتِ آزاردهنده و تکان‌دهنده گرفته تا لحظات تأثیرگذارِ احساسی که غیرمنتظره‌اند — مثلاً فروپاشی ناگهانی «اسکوفیلد کید» یا احترامی که دختری زخمی به مانی نشان می‌دهد برای وفاداری‌اش به همسر مرحومش. جملهٔ به‌یادماندنیِ فیلم: «کشتنِ یک انسان کارِ وحشتناکی است» محور اخلاقی و درونی فیلم را خوب منتقل می‌کند. نقدها و نظرها متفاوت است: عده‌ای فیلم را بهترین وسترن همهٔ دوران می‌دانند و نمرهٔ کامل می‌دهند، اما برخی دیگر آن را وسترنی محکم ولی نه خارق‌العاده توصیف کرده‌اند؛ برخی از پایان‌بندی فیلم ناراضی‌اند و آن را کمی شتاب‌زده یا نا‌کامل یافته می‌دانند. تقریباً همه اما اجرای بازیگران، جهت‌گیریِ تیرهٔ قصه و کیفیتِ بصری فیلم را تحسین می‌کنند. مدت‌زمان فیلم حدود دو ساعت و اندی است و بخشی از تصویربرداری در آلبرتا، کانادا انجام شده که به‌خوبی نقشِ مرز غربی را ایفا می‌کند. در مجموع، «Unforgiven» فیلمی قدرتمند، تیره و تأمل‌برانگیز است که هم علاقه‌مندان ژانر وسترن و هم مخاطبان کلی‌تر از آن بهره می‌برند؛ اثری که به‌خاطر تحلیلِ خشونت، اخلاق و اسطوره‌های غربِ وحشی در خاطره‌ها می‌ماند.