فیلم Frida 2002

فیلم بایوگرافی خوبی درباره یکی از بزرگ‌ترین نقاشان قرن بیستم آمریکا است. هرچند من آشنایی عمیقی با نقاشی مکزیک ندارم، اما کم‌گویی نیست اگر فریدا کالو را شناخته‌شده‌ترین و بین‌المللی‌ترین هنرمند مکزیک بدانم؛ برجسته‌ترین نقاش این کشور. او را سوررئالیست می‌دانستند، اما خودش با این برچسب موافق نبود، چون خواب‌ها را نقاشی نمی‌کرد. به‌نظرم حق با اوست: آنچه از او به‌جا مانده، در بوم‌هایی قدرتمند و...

فیلم بایوگرافی خوبی درباره یکی از بزرگ‌ترین نقاشان قرن بیستم آمریکا است. هرچند من آشنایی عمیقی با نقاشی مکزیک ندارم، اما کم‌گویی نیست اگر فریدا کالو را شناخته‌شده‌ترین و بین‌المللی‌ترین هنرمند مکزیک بدانم؛ برجسته‌ترین نقاش این کشور. او را سوررئالیست می‌دانستند، اما خودش با این برچسب موافق نبود، چون خواب‌ها را نقاشی نمی‌کرد. به‌نظرم حق با اوست: آنچه از او به‌جا مانده، در بوم‌هایی قدرتمند و تأثیرگذار، درواقع تصویری از زندگی اوست — آنچه تجربه کرد، احساس نمود و دید. نقاشی‌های کالو ساده به‌نظر می‌رسند. او نقاشی آکادمیک و منطبق بر مکتب‌های لوکس و گران‌قیمت نبود؛ با احساس می‌نقاشید، هنری خاص خودش داشت، نه تقلیدی از دیگران و نه تلاشی برای پیروی از استاد یا مکتبی. با سادگی، احساس و دراماتیزم می‌نقاشید؛ می‌توان گفت در سبکِ ساده‌نگارانه یا نائیف کار می‌کرد. او در رابطه‌ای بسیار پرفرازونشیب با دیه‌گو ریورا ازدواج کرد؛ ریورا اگرچه از نظر تکنیکی بی‌نقص‌تر بود، اما از نظر احساس و صداقت در آثارش به‌اندازه کالو برجستگی ندارد و در عوض بیشتر در میدان فعالیت‌های سیاسی پررنگ است. آنچه در هنر ریورا آزاردهنده است، تکرار مداوم توجیه و تبلیغ ایده‌های کمونیستی است — هنر و تبلیغ سیاسی دو چیز متفاوت‌اند، هرچند گاهی می‌توان آن‌ها را هماهنگ کرد. کارگردانی جولی تِی‌مور بسیار شیک و حرفه‌ای است و ما را به آشنایی با زندگی هنرمند از جوانی تا مرگ دعوت می‌کند. فیلم از کمی قبل از حادثه‌ای شروع می‌شود که تا پایان عمر او را تضعیف خواهد کرد (نکته‌ای که فیلم به آن اشاره نمی‌کند و جای تأسف دارد این است که کالو در کودکی فلج اطفال داشته). فیلم بیشتر بر رابطه او با ریورا و سپس ماجرای عاشقانه‌اش با لِئون تروتسکی تبعیدی تمرکز دارد. با این حال، همان‌طور که فیلم هم نشان می‌دهد، کالو دوجنس‌گرا بود و روابط فرازناشویی متعددی با مردان و زنان داشت؛ درست مانند همسرش که خود نیز معشوق‌های متعدد داشت. از نظر بازیگری، این یکی از محکم‌ترین آثار کارنامه سلمیٰ حیّق تا به امروز است؛ بازی او قدرتمند، پرانرژی و سرشار از شخصیت است. در کنار او، آلفرد مولینا نیز به‌خوبی نقش یک شخصیت قوی و کاریزماتیک را ایفا می‌کند. جفری راش، که به‌ندرت ناامید می‌کند، در نقش تروتسکی چندان قانع‌کننده نیست — رابطه رومانتیک او با کالو مصنوعی به‌نظر می‌رسد، بیشتر جلوه‌ای دلخواه از سوی فیلم تا جذابیتی واقعی میان شخصیت‌ها. حضورهای کوتاه آنتونیو باندراس، ادوارد نورتون و دیگران هم چندان کارآمد نیست و نقش‌های فرعی باقی می‌مانند. از نظر فنی، برجسته‌ترین نکته فیلم فیلم‌برداری خلاقانه آن است: صحنه‌های ویرانه‌های آزتک یا آن سکانس بیمارستان که با انیمیشنی گرافیکی تداعی‌کننده نقاشی‌های کالو همراه است، بسیار قابل‌توجه‌اند. گنجاندن تابلوها به‌خوبی اجرا شده تا پیوند میان هنر کالو و زندگی او به‌روشنی فهمیده شود. موسیقی متن، با تم‌هایی که به موسیقی سنتی مکزیک اشاره دارند، عملکرد بسیار خوبی دارد و بازسازی زمان‌ها و فضاهای تاریخی نیز با دقت و احتیاط انجام شده است.