فیلم The Day the Earth Stood Still 2008

بازسازی فاجعه‌بار؛ نسخهٔ اصلی بسیار برتر جالب، معنوی، بصیرت‌بخش، تأثیرگذار فیلم «روزی که زمین از حرکت ایستاد» (2008) یک بلاک‌باستر علمی‌تخیلی مدرن است که هم جالب، هم قدرتمند و حتی تأثیرگذار است. من به‌خصوص نمادگرایی‌اش را می‌پسندم: کلاتو = مسیح، گورت = یاهوه، و نیز ارجاعات متعدد کتاب مقدس مثل کشتی نوح، طاعون مرگ‌بار، تلاش انسان‌ها برای «به‌زور گذاشتن خدا در یک جعبه» به‌صورت لفظی، ماهیت فداکارانهٔ...

بازسازی فاجعه‌بار؛ نسخهٔ اصلی بسیار برتر جالب، معنوی، بصیرت‌بخش، تأثیرگذار فیلم «روزی که زمین از حرکت ایستاد» (2008) یک بلاک‌باستر علمی‌تخیلی مدرن است که هم جالب، هم قدرتمند و حتی تأثیرگذار است. من به‌خصوص نمادگرایی‌اش را می‌پسندم: کلاتو = مسیح، گورت = یاهوه، و نیز ارجاعات متعدد کتاب مقدس مثل کشتی نوح، طاعون مرگ‌بار، تلاش انسان‌ها برای «به‌زور گذاشتن خدا در یک جعبه» به‌صورت لفظی، ماهیت فداکارانهٔ عشق آگاپه و غیره. به عبارت دیگر، فیلم به موضوعاتی عمیق می‌پردازد که هر انسان، فارغ از نظام باورش، می‌تواند با آن ارتباط برقرار کند. همین امر آن را از آثار معمول و سطحی بلاک‌باستری متمایز می‌کند. قبل از ادامه—لطفاً ابتدا فیلم را ببینید؛ هشدار: اسپویلر. کودک در ابتدا نسبتا آزاردهنده است، اما این قابل‌درک است چون او نمادی از نوع بشر است: یک نژاد کودک‌سان، بی‌اعتماد و ساده‌دل که گاهی آزار می‌دهد. تبدیل ناگهانی او به «بلوغ» نمایانگر این است که بشریت باید «رشد» کند. این توضیح کمک می‌کند تا تکرار اظهارات او دربارهٔ کشتن کلاتو، که توسط رسانه‌ها و بدنام‌سازی کلاتو به‌عنوان یک متهم خطرناک تشدید شد، معنادار شود. رفتارهای عجیب کلاتو هم به تقویت این ذهنیت منفی دامن زد. دربارهٔ پدر مردهٔ پسر هم: او تنها ۹ سال داشت و پدرش را یک سرباز می‌دانست؛ چرا نباید تصوری افسانه‌ای داشته باشد که پدرش برای زندگی «شرورها» را می‌کشته، احتمالاً با دستان خودش؟ حکم نابودی گستردهٔ بشریت پس از صدها سال رصد سیاره اتخاذ شده بود، از جمله یک دیده‌بان آسیایی که ۷۰ سال با انسان‌ها زندگی کرده بود. کلاتو فرستاده شده بود تا این حکم را فعال کند مگر اینکه نشانهٔ روشنی ببیند که نشان دهد آن حکم سخت هنوز ضروری نیست. کلاتو تا نزدیکی انتهای داستان برنامهٔ اولیه را تغییر نداد، به همین دلیل به هلن گفت که مطمئن نیست بتواند آن را لغو کند. اگرچه کلاتو عامل اصلی بود، لزوماً تنها نبود؛ گورت نیز حضور داشت و او در بخشی انسان‌واره—رباتیک بود، همچنین آقای وو حضور داشت. احتمالاً صدها یا هزاران بیگانهٔ دیگر نیز به نوعی دخیل بودند. نیروهای نظامی حمله می‌کنند زیرا روش کارشان دفاع از کشور است، که با ماهیت مخرب کلی انسانیت تقویت شده بود. وقتی شخصیت بیتس در نهایت تصمیم می‌گیرد هلن را برای صحبت با کلاتو بفرستد، او آخرین امید نمادین دولت بود. سایر تلاش‌های دولتی برای جلوگیری از حکم تا آن نقطه به‌طرز فاجعه‌باری شکست خورده بود و باید به این نکته توجه کرد که روند نابودی جمعی از قبل در حال اجرا بود. رهبران ملی دیگر نگران نجات خودشان بودند. بزرگ‌ترین کُرّی (sphere) فرماندهی مرکزی بود. کلاتو به‌تنهایی توان متوقف کردن دسته‌ها را نداشت؛ او باید به کرهٔ مرکزی می‌رسید تا تلاش کند نابودی جمعی را متوقف کند. حتی در آنجا هم مطمئن نبود که بتواند؛ و در واقع این کار برایش هزینهٔ سنگینی داشت. تودهٔ بیگانه‌ها تنها بشریت و آثار بشری را نابود کردند (مثل استادیوم، پایگاه و نیمه‌تریلر)؛ من نشانه‌ای از نابودی درختان یا حیات حیوانی توسط توده‌ها ندیدم. کره‌های «سفینهٔ حیوانات» آشکارا از سر احتیاط بودند؛ به عبارت دیگر، بیگانگان می‌دانستند به‌خاطر ماهیت توده‌ها خسارات جانبی رخ می‌دهد، بنابراین به‌عنوان احتیاط انواع حیات جانوری را امن بردند. کلاتو کاملاً روشن کرد که هدفش چیست: نجات زمین با نابودی بشریت و گرایش ذاتی آن به ویرانی. به تعبیر او: اگر بشریت زنده بماند زمین خواهد مرد، و اگر بشریت نابود شود زمین زنده خواهد ماند. بیگانگان قدرتمندند، اما وصف آن‌ها به‌عنوان بی‌توجه نادرست است. آن‌ها قرن‌ها سیاره را زیر نظر داشتند و تصمیم‌شان با دقت گرفته شد. تحقیرِ تمایل ویرانگر بشریت به‌عنوان «بی‌مبالاتی کم‌اهمیت» سطحی و نادانانه است و کاملاً نادرست. اقدامات بیگانگان ربطی به قاعدهٔ «قدرت، حق را می‌آفریند» نداشت؛ هدفشان نجات یک سیاره از آلودگی‌ای بود که در صورت عدم اقدام کاملاً آن را نابود می‌کرد (یعنی مردم). داوری آسمانی آن‌ها این بود که این «سرطان» باید بریده شود و زمان حیاتی بود. در واقع، تنها شخصیت‌های «نفرت‌انگیز» دولت به‌عنوان یک کل‌اند که به‌صورت یک ماشین سرد نمایش داده می‌شود. هلن (جنیفر کانلی) شخصیتی زیبا، محترم و حکیم است در حالی که پروفسور نقش میانجی دانای بشریت را بازی می‌کند. شخصیت کتی بیتس ناخوشایند جلوه می‌کند چون نمایندهٔ دولت است و موقتا مثل یک موجود خودخواه و متکبر به نظر می‌آید؛ اما پس از این‌که کاملاً دچار خضوع می‌شود، لحنش عوض می‌شود. در همین حال پسر تنها ۹ سال دارد و هر دو والد زیستی‌اش را از دست داده است؛ کمی از او صرف‌نظر کنید. ضمن اینکه او هم تغییر می‌کند و کلاتو نقش پدر معنوی او را برعهده می‌گیرد. وقتی یعقوب روی قبر پدرش می‌افتد چطور می‌توان برایش احساس نزدیکی نکرد؟ پس هیچ‌کدام از ایرادهای رایج به‌جا نیست. این حملات شدید و بی‌رحمانه به فیلم صرفاً نتیجهٔ یک هجوم انتقادی ناعادلانه است. اگر مردم از تقلید کورکورانهٔ نقدهای منفی صرف‌نظر کنند و فیلم را با ذهن باز ببینند، ممکن است از آن لذت ببرند و حتی چیز قابل‌تأملی کشف کنند. مدت زمان فیلم: ۱ ساعت و ۴۳ دقیقه. نمره: A-