انیمیشن Planes 2013

همین‌قدر (دقیقاً همین‌قدر) کافی است تا اوقات خوشی داشته باشید. راستش را بگویم، من «Planes» را دوست دارم؛ حتی اگر در چند جا احساس شود که نسخه‌ای از «Cars 2» است؛ بزرگ‌ترین شباهت، مسابقه‌ای است که دور دنیا برگزار می‌شود. نقش دَستی با صدای دِین کوک را چندان دوست ندارم، اما بعد از دیدن فیلم این حس را دارم که مشکل جدی‌ای هم ایجاد نکرده است. این...

همین‌قدر (دقیقاً همین‌قدر) کافی است تا اوقات خوشی داشته باشید. راستش را بگویم، من «Planes» را دوست دارم؛ حتی اگر در چند جا احساس شود که نسخه‌ای از «Cars 2» است؛ بزرگ‌ترین شباهت، مسابقه‌ای است که دور دنیا برگزار می‌شود. نقش دَستی با صدای دِین کوک را چندان دوست ندارم، اما بعد از دیدن فیلم این حس را دارم که مشکل جدی‌ای هم ایجاد نکرده است. این فیلم به‌واسطه قرار گرفتن در همان جهان «Cars» طبیعی بود که شبیه آن آثار باشد، ولی باید بیشتر تلاش می‌شد تا بین‌شان فاصله ایجاد کنند، به‌خصوص از نظر کلیت داستان و شخصیت‌ها. جدا از کوک که در نقش اصلی صدای نسبتاً خشک و بی‌روحی دارد، بازیگران صداپیشه به‌طور کلی قابل قبول‌اند: استیسی کیچ (اسکِیپر)، پرییانکا چوپرا (ایشانی) و تِری هَچر (داتی) خوشایندند. نمی‌دانم دقیقاً چرا این فیلم در نهایت تأثیر مثبتی بر من گذاشت — می‌توانم درک کنم چرا خیلی‌ها از آن خوششان نیامده، اما من خوشم آمد؛ برای من کمی بالاتر از ۶ و نزدیک به ۷ است. فیلم تا حدی خوب آغاز می‌کند، اما اگر فشار بیاوریم، سریع متوقف می‌شود. می‌دانم این فیلم اسپین‌آفی از «Cars» است، اما جالب است که من بیشتر کنجکاو دیدن «Planes» بودم تا «Cars» (هنوز «Cars» را ندیده‌ام، ولی به‌زودی خواهم دید). از کودکی علاقه و محبت زیادی به دنیای هوانوردی داشتم؛ آن‌قدر که عصرها در فرودگاه می‌ماندم تا هواپیماها را تماشا کنم. هم‌چنین هر بار که مسابقات هوایی ردبول در شهر ما برگزار می‌شد، تماشاگر ثابتشان بودم. می‌دانم نقدها دربارهٔ این فیلم نسبتاً دوگانه بود؛ عده‌ای کلاً دوستش نداشتند و عده‌ای تلاش کردند نکات مثبتِ مختلفی در آن ببینند. از نظر من، فیلم در نیمهٔ راه می‌ایستد: به‌طرز فاجعه‌باری بد نیست — در چارچوب آثار دیزنی چیزهای بدتری هم دیده‌ام — اما هنوز با خوب بودن فاصله دارد. از نکات مثبت که بگذریم، نمی‌توان انکار کرد که انیمیشن و جلوه‌های بصری فیلم بسیار خوب و دل‌پذیرند. افکت‌های کامپیوتری و انیمیشن دیجیتال در بهترین وضعیت قرار دارند و بدون تردید دیزنی در این پروژه از نیرو و تخصص لازم برخوردار بوده است. نمونه‌های هواپیماها در فیلم تا حد زیادی مشابه نمونه‌های واقعی‌شان طراحی شده‌اند که نشان‌دهندهٔ دقت تولید در جزئیات و تلاش برای افزودن دوز قابل قبولی از واقع‌گرایی است. تصاویر مسابقات و مانورهای هوایی حتی تحسین‌برانگیزترند. تدوین فیلم روان است، نه حجیم و سنگین، زمان‌بندی‌اش کش‌دار نیست و برای نوجوانان مناسب و برای بزرگ‌ترها هم تا حد زیادی تحمل‌پذیر است. کار صداپیشگان برای من در سطح قابل‌قبولی است، اما درخشان نیست: به‌جز جان کلیز که لحن و لهجهٔ متمایزی دارد و دِین کوک که نسبتاً خوب ظاهر می‌شود، اکثر صداپیشگان صرفاً وظایف‌شان را انجام می‌دهند. از پرییانکا چوپرا خوشم آمد؛ فکر می‌کنم توانسته از وسوسهٔ برجسته کردن لهجهٔ هندیِ سنگین اجتناب کند که شاید برای برخی خوشایند نبود. جولیا لوئی-دریفوس نیز در کاربرد فرانسوی کانادایی خوب عمل کرده است. کارلوس الازراقی صدای خیلی پرپُردی داشت، طوری که گاهی تصور می‌کردم آنتونیو باندِراس است و لهجه‌اش بیش‌ازحد بود، اما دست‌کم طنز را می‌فهمید و بامزه بود. یکی از چیزهایی که دوست نداشتم، موسیقی متنِ خیلی کم‌رنگ و یکنواخت است. تنها لحظاتی که موسیقی برجسته و خوب شنیده می‌شود، در آواهای عاشقانه و هنگام عبور هواپیماها از فراز تاج‌محل است. با این‌که آهنگ‌ها همواره یکی از نقاط قوت انیمیشن‌های دیزنی بوده‌اند، این ضعف جای تأسف دارد. اما مشکل بزرگ‌تر در فیلمنامه است: داستان در واقع بازتکرار کلیشهٔ کهنهٔ موفقیت ورزشی است که هزاران بار در قالب‌های مختلف دیده‌ایم — یک فرد بیرون‌افتاده و بدون شانس که به‌واسطهٔ قلب پاکش پیشرفت می‌کند و در نهایت بر رقیبی حسود و مکار غلبه می‌کند. طبیعتاً در کنار این، یک خط عاشقانه هم هست که دخترِ زیبا و مهربان هم آن‌قدرها معصوم نیست. کلیشه‌ها فراوان‌اند؛ این دیگر آن سطحی نیست که از دیزنی انتظار داریم و دیدن این سطحی‌سازی از سوی استودیو ناامیدکننده است. دیالوگ‌ها هم کمک نکرده‌اند: جایی که اصطلاحات هوانوردی را هنوز می‌توان پذیرفت، اما حجم کلیشه‌ها و حرف‌های سطحی برایم زیادی است. در مورد خود شخصیت‌ها باید گفت: آن‌ها واقعاً به‌خوبی شکل نگرفته‌اند و ضعف فیلمنامه باعث می‌شود اندازهٔ این ضعف‌ها را نتوان به‌روشنی ارزیابی کرد. در ارتباط با موضوعی که بحث‌برانگیز شده — شوخی‌ها و اشاره‌های قومی و کلیشه‌های فرهنگی — من شخصاً این نوع برداشت‌ها را در این فیلم می‌پذیرم. می‌دانم که روزبه‌روز افراد بیشتری از این مسائل آزرده می‌شوند و حق دارند که گفته شود این نوع نمایش‌ها اغلب توهین‌آمیز و تحقیرآمیزند. با این حال، این یک کمدی انیمیشنی است و به‌نظر من قرار نیست بیش‌ازحد جدی گرفته شود؛ اگر هر هواپیما نماد یک کشور است، این شیوه می‌تواند راهی باشد برای آوردنِ اندکی از تصویر ذهنیِ آن کشور به نماینده‌اش: هواپیمای انگلیسی بسیار محترمانه اما طعنه‌آمیز و با شوخ‌طبعی خاص است؛ هواپیمای مکزیکی رمانتیک است و حال‌وهوای زورو را دارد؛ هواپیمای کانادایی فرانسوی حرف می‌زند؛ هواپیمای هندی رنگ‌هایی چون زعفرانی و طرح‌های متقن دارد و غیره. اگر من که پرتغالی هستم هر بار که فیلم‌ها یا سریال‌ها یک شخصیت پرتغالی را به‌عنوان فوتبالیست، ملوانِ ریش‌دار یا نانوای سبیل‌دار نشان می‌دهند، واقعاً آزرده‌خاطر شوم، دیگر زمان انجام هیچ کار دیگری در زندگی‌ام نخواهد ماند!