فیلم The Dirty Dozen 1967

من از این فیلم خیلی خوشم آمد. در کنار بهترین آثار آلدرایچ قرار می‌گیرد (اگرچه شاید «Kiss Me Deadly» هنوز هم فیلم شمارهٔ یک من باشد)، و یکی از برجسته‌ترین اجراهای لی ماروین و جان کاساوتِس را نشان می‌دهد—کسووتس برای بازی‌اش در این فیلم هم در گلدن گلوب و هم در اسکار نامزد بهترین بازیگر نقش مکمل شد. این فیلم یادآور روزگاری‌ست که اگر گروه بازیگران...

من از این فیلم خیلی خوشم آمد. در کنار بهترین آثار آلدرایچ قرار می‌گیرد (اگرچه شاید «Kiss Me Deadly» هنوز هم فیلم شمارهٔ یک من باشد)، و یکی از برجسته‌ترین اجراهای لی ماروین و جان کاساوتِس را نشان می‌دهد—کسووتس برای بازی‌اش در این فیلم هم در گلدن گلوب و هم در اسکار نامزد بهترین بازیگر نقش مکمل شد. این فیلم یادآور روزگاری‌ست که اگر گروه بازیگران و کارگردان خوبی کنار هم قرار می‌گرفتند، به خاطر دخالت اندک استودیوها معمولاً خروجی یک اثر کلاسیک واقعی می‌شد. برخی معتقد بودند ساختار استودیویی خراب است و باید اصلاح شود—فیلم‌هایی مانند «Easy Rider»؟ اما این فیلم‌ها، از جمله آثار درخشان آلدرایچ از همین دوره، امروز بسیار بهتر از آنچه برخی دیگر معرفی کرده‌اند دوام آورده‌اند و کیفیت‌شان بیشتر به چشم می‌آید. فیلمی کاملاً مردانه و از حیث نوع خود کلاسیک است. «The Dirty Dozen» را رابرت آلدرایچ کارگردانی کرده و نانلی جانسون و لوکاس هلر فیلمنامه را براساس رمان اِی. ام. نتانسون نوشته‌اند. در این فیلم لی ماروین، ارنست بورگنین، تلّی ساوالاس، چارلز برونسون، جان کاساوتِس، دونالد ساترلند، ریچارد یکل، رابرت رایان و جیم براون بازی می‌کنند. داستان در 1944، درست پیش از روز دی، رخ می‌دهد. میجر ریزمن (با بازی لی ماروین) آدمی غیرهمسو با اقتدار و طغیانگر است و دائماً رؤسای مافوق را عصبانی می‌کند؛ بنابراین جای تعجب نیست که به او مأموریت دشوار گردآوری یک جوخهٔ انتحاری متشکل از مجرمان ارتش برای نابودی یک قلعهٔ فرانسوی داده می‌شود. این قلعه از نظر نظامی ارزش زیادی ندارد، اما چون محل استراحت چند افسر بلندپایهٔ نازی است، نابودی‌اش در حالی که آن‌ها درونشند برنامه‌های آلمانی‌ها را به شدت مختل می‌کند. سؤال این است که آیا این دستهٔ بی‌سامان از قاتلان، قبح‌شکنان و دزدها می‌تواند به چیزی شبیه یک نیروی جنگی تبدیل شود؟ جایزهٔ آن‌ها در صورت زنده ماندن عفو است، اما ریزمن خودش در هر دو جبهه کار فراوان دارد. نمازخوانیِ نمادین گروه به این شکل است: «یک: تا ایست بازرسی، تازه شروع کرده‌ایم… دو: نگهبان‌ها خنثی شدند… سه: مردان میجر در حال تاخت و تازند… چهار: میجر و وُادیسلاو از در وارد می‌شوند… پنج: پینکلی بیرون در راه می‌ماند… شش: میجر طناب را محکم می‌کند… هفت: وُادیسلاو قلاب را به سوی آسمان می‌افکند… هشت: خیِمِنز قرار دیداری دارد… نه: بقیه از خط بالا می‌روند… ده: سویِر و گیلپین در قفس هستند… یازده: پوزی نقاط پنج و هفت را محافظت می‌کند… دوازده: وُادیسلاو و میجر پایین می‌روند تا حفاری کنند… سیزده: فرانکو بدون دیده شدن بالا می‌رود… چهارده: ساعت صفر، خیِمِنز کابل را قطع می‌کند، فرانکو تلفن را قطع می‌کند… پانزده: فرانکو وارد جایی می‌شود که دیگران بوده‌اند… شانزده: همه‌مان بیرون می‌آییم انگار هالووین است…» این فیلم مثل «The Great Escape»، «Zulu» و «The Magnificent Seven» به یکی از فیلم‌های همیشگی تعطیلات تبدیل شده است. اگرچه سزاوار این نمایش گسترده است، تعجب‌برانگیز است که به‌رغم نگاهی بدبینانه و ساختار غیراخلاقی‌اش جزو برنامه‌های تماشای تعطیلات قرار گرفته—ویژگی‌ای که یکی از جنبه‌های جذاب و پیچیدهٔ فیلمِ سرشار از تستوسترون آلدرایچ است. هنگام اکران نظرات متفاوتی دریافت کرد؛ منتقدان منفی خشونت زننده و طرح نامعقول آن را نکوهش کردند، اما فیلم در گیشه بسیار موفق بود و از پرفروش‌ترین‌های سال شد و در سود نسبت به بودجه نیز عنوان نخست را به دست آورد. با توجه به اینکه در میانهٔ جنگ ویتنام اکران شد، واضح است که تماشاگران آن زمان به سادگی با تم‌های فیلم همذات‌پنداری کردند. بیش از پنجاه سال پس از اولین نمایش، فیلم آلدرایچ نشانه‌ای از کهنگی یا افت کیفیت نشان نمی‌دهد و لذت‌بخشی‌اش کاهش نیافته است. چه چیز این فیلم را بزرگ می‌کند؟ نخست، گروه بازیگران تمام‌ستاره و مردانه‌ای است که آلدرایچ دور هم جمع کرد: ستاره‌هایی چون ماروین (که وقتی جان وین از پذیرش نقش طفره رفت، وارد پروژه شد)، بورگنین، کنِدی، رایان و برونسون که همگی پیش از این شناخته‌شده بودند، و بازیگرانی که به زودی ستاره خواهند شد مانند جان کاساوتِس، ساترلند و ساوالاس (که او هم به جای بازیگری که کنار گذاشته شده بود—جک پالانس که از خشونت نژادی شخصیت خوشش نیامد—جایگزین شد) و بازیگران خونسردی مانند ریچارد یکل و رابرت وبِر. حضور خواننده‌ترینی لوپز و ستاره فوتبال آمریکایی جیم براون هم برای کنجکاوی‌بخشیدن به ترکیب نقشش را ایفا می‌کند. کلینت واکر هم در میان بازیگران حضور دارد و همهٔ این‌ها مقدار قابل توجهی "قوت" به فیلم می‌بخشد. دوم، فیلم راه را برای موجی از آثاری باز کرد که آدم‌های بد را به‌عنوان قهرمانان نمایش می‌دهند؛ از این منظر فیلم آلدرایچ اثری تأثیرگذار است. سوم، فیلم در کنار انفجارهای خشونت‌آمیز، گهگاه خنده‌دار است و پر از اکشن و ماجراجویی است. برای کسانی که تمایل دارند، می‌توان اخلاقیات سؤال‌برانگیز را زیر ذره‌بین دید و شعار «جنگ جهنم است» را در اوج مأموریت‌ها کاملاً لمس کرد. فیلم در سه بخش تقسیم می‌شود—آشنایی با افراد، آموزش آن‌ها، و سپس مأموریت—و بابت کمبود واقع‌گرایی مورد نقد قرار گرفته، اما آیا چنین واقع‌گرایی در یک خیال‌پردازی مردانه که هدفش سرگرم کردن است واقعاً لازم است؟ علاوه بر این، باید از فیلم به‌خاطر اذعان به این نکته که خشونت و وحشی‌گری در هر دو طرف جنگ رخ داده تمجید کرد؛ «The Dirty Dozen» حتی در دههٔ شصت هم جرأت داشت این لبه‌ها را نشان دهد. درست است که شخصیت‌ها عمدتاً کلیشه‌ای‌اند و داستان کمی کلیشه‌وار از آب درمی‌آید، اما این‌ها مردانی‌اند که دیگر مردان دوست دارند باشند (شاید نه دقیقاً متجاوز دیوانهٔ مذهبیِ ساوالاس!) و زنانی که می‌توانند نگاهی اغواگرانه به آن‌ها بیندازند—شخصیت‌های فراوانی برای دل‌بستن وجود دارد که به شورش درونی بسیاری از تماشاگران می‌پردازد. پیام‌ها در فیلم با پتک به مخاطب فرو نشده‌اند (آلدرایچ همیشه می‌گفت او فیلمی پیامی نمی‌سازد، فقط فیلمی دربارهٔ رفاقت و قهرمانان غیرمحتمل است)، و ساختار اکشن از کارگردانی یکی از کمتر قدردانی‌شده‌ترین کارگردانان آمریکایی بسیار موفق است. فیلم به‌خوبی در 70mm متروکالر/متروسکوپ توسط ادوارد اسکایف تصویربرداری شده و موسیقی پرهیجان فرانک دووال هم فضای مناسبی به آن می‌بخشد. فیلم بی‌عیب و نقص نیست، اما میلیون‌ها نفر آن را دوست دارند و سال‌به‌سال تماشاگران جدیدی جذب می‌کند که حاضرند آن را بر مبنای شرایط سرگرم‌کننده‌اش تماشا کنند. به‌عنوان کودک، من می‌خواستم مثل لی ماروین باشم به‌خاطر این فیلم؛ حالا در میانسالی هم هنوز دلم می‌خواهد مانند او در این فیلم باشم—این یکی دیگر از دلایلی است که «The Dirty Dozen» چنین اثر بزرگی است. امتیاز: 10/10 در خلاصه: میجر لی ماروین مأمور می‌شود دوازده مجرم و رذل را به نوعی واحد نظامی منسجم تبدیل کند تا یک قلعهٔ محافظت‌شده را نابود کنند که محلی برای استراحت افسران عالی‌رتبهٔ نازی است. چالش هنگام گردآوری این گروه ناممکن به‌نظر می‌رسد—جمعیتی از بزدلان، یاغیان و متعصبان که هرگز نباید دیدشان؛ اما با کمک گروهبان خونسردش (ریچارد یکل) او موفق می‌شود آدم‌هایی عجیب و غریب مانند تلّی ساوالاس، چارلز برونسون، سانی بونو، جیم براون و یک جان کاساوتِس بسیار پست را به یک‌سو بکشد. همه‌چیز خوب پیش می‌رود و شوخی‌های فراوانی هم فضا را سبک نگه می‌دارند. شاید کمی طولانی باشد، اما در مجموع درام جنگی و اکشنی است که خوب ساخته شده و به نتیجه‌گیری محکمی می‌رسد.