فیلم Witness for the Prosecution 1957

چرا این‌گونه فیلم‌ها دیگر ساخته نمی‌شوند؟ این فیلم علاوه بر اینکه یک درام قضایی عالی است، تماشای آن بسیار لذت‌بخش و سرگرم‌کننده است. شخصیت‌های چارلز لاوتن و السا لانچستر مخصوصاً جذاب‌اند، اما تیرون پاور و مارلنه دیتریش هم در نقش‌هایشان — مردی بی‌گناه و ترسان از مرگ و زنی بی‌وفا و سرد — کاملاً قانع‌کننده‌اند. برخی ممکن است ادعا کنند نصفه‌ی فیلم پایان را پیش‌بینی کرده‌اند، اما...

چرا این‌گونه فیلم‌ها دیگر ساخته نمی‌شوند؟ این فیلم علاوه بر اینکه یک درام قضایی عالی است، تماشای آن بسیار لذت‌بخش و سرگرم‌کننده است. شخصیت‌های چارلز لاوتن و السا لانچستر مخصوصاً جذاب‌اند، اما تیرون پاور و مارلنه دیتریش هم در نقش‌هایشان — مردی بی‌گناه و ترسان از مرگ و زنی بی‌وفا و سرد — کاملاً قانع‌کننده‌اند. برخی ممکن است ادعا کنند نصفه‌ی فیلم پایان را پیش‌بینی کرده‌اند، اما چگونه ممکن است پایان واقعی را پیش از آشکار شدن آن ببینند؟ این فیلم فقط به جلسات دادگاه محدود نمی‌شود؛ صحنه‌های دفتر سر ویل‌فرید روبارتس هم فوق‌العاده‌اند، به‌ویژه به خاطر نقش دوست‌داشتنی و کمی آزاردهندهٔ خانم پلیم‌سال. شاید عده‌ای که فکر می‌کنند این فیلم شایستهٔ رتبه و امتیاز بالایش نیست، آن را صرفاً یک تریلر تعلیق‌آمیز بدانند، اما من این فیلم را داستانی سرگرم‌کننده، مرموز و دراماتیک یافتم. من به آن 10 از 10 می‌دهم، چرا که کمتر درام قضایی کلاسیکی دیده‌ام که تا این حد پرانرژی و در عین حال در پایان حس سبکی و لبخند به همراه بیاورد، نه تأمل سنگین. در تیتراژ پایان، عبارت طنزآمیزی وجود دارد که با بی‌گناهیِ خاصِ زمانهٔ خودش جالب است: «مدیریت این سالن پیشنهاد می‌کند برای سرگرمی بیشتر دوستان‌تان که فیلم را ندیده‌اند، راز پایانِ «شاهد برای دادستانی» را فاش نکنید!» و برای مقایسه بگویم که من طرفدار پر و پا قرص «دوازده مرد خشمگین» و «چگونه یک مرغ مقلد را بکشیم» هم هستم؛ اما این فیلم هم به‌طرزی متفاوت درخشان است. همیشه برایم جای تعجب است که کلاه‌های زنانه باعث قتل بیشتر نمی‌شوند. لئونارد استیون وول در محاکمهٔ قتل زنی ثروتمند قرار می‌گیرد که در وصیتش مقدار زیادی پول به او بخشیده بود. وکیل برجستهٔ سر ویل‌فرید روبارتس وکالت متهم را برعهده می‌گیرد، ولی همه شوکه می‌شوند وقتی همسر ظاهراً مهربان وول، کریستین، شهادت علیه او می‌دهد. فیلم که بر اساس نمایشنامهٔ موفق آگاتا کریستی (1953) ساخته شده، با کارگردانی استادانهٔ بیلی وایلدر و بازنویسی هری کورنیتز تقویت شده است. دیالوگ‌ها تیز و شخصیت‌ها کامل و جان‌دار از آب درآمده‌اند؛ اما نقطه قوت اصلی این است که فیلم فقط به یک درام دادگاهی تبدیل نمی‌شود. هیچ صحنهٔ اضافه یا خسته‌کننده‌ای ندارد و با شور و انرژی‌ای که دارد گاهی فراموش می‌کنید داستان در اصل یک درام است. بازیگران در اوج‌اند؛ وایلدر مدت‌ها می‌خواست با چارلز لاوتن کار کند و مشخص است که هر دو نهایت استفاده را از یکدیگر برده‌اند. لاوتن در نقش روبارتس بسیار لذت‌بخش است: زبان تیز، پُر شیله‌پیله و در عین حال بانمک. واکنش‌های او با خانم پلیم‌سال (با ایفای السا لانچستر، همسر واقعی لاوتن) از کیفیت بالایی برخوردار است و باز هم گواهی‌ست بر خلق لحظات خوب توسط وایلدر. تیرون پاور در آخرین فیلم کاملش نقش وول را هوشمندانه بازی می‌کند و تورین تاچر نیز در نقش دادستان مایرز بسیار خوب است. اما در میان همهٔ آن‌ها، مارلنه دیتریش در نقش کریستین وول می‌درخشد؛ سرد و رازآلود، بازی‌ای داغ و کارآمد که این فیلم دوست‌داشتنی را تاج‌گذاری می‌کند. احساس کردم این فیلم احتمالاً نزدیک‌ترین اثر وایلدر به فضای هچکاکی است و مطمئنم خود استاد تعلیق هم از آن لذت می‌برد. این یک معمای دراماتیک، یک تریلر همراه با طنز و به‌واقع یک کلاسیک چندژانره است. امتیاز: 9 از 10. آیا چارلز لاوتن تا به حال فیلم بدی ساخته است؟ شاید سؤال مشکلی باشد، اما او این فیلم را با کاریزمای فراوان و سبک خاصش هدایت می‌کند؛ در نقش وکیل خبره اما همچنان بدخلق «سر ویل‌فرید روبارتس» فوق‌العاده است. مارلنه دیتریش نقش کریستین وولِ بدخواه و دستکاری‌کننده را بسیار عالی ایفا می‌کند و حتی تیرون پاور، که بیشتر ستارهٔ سینمای پاپ است تا بازیگر جدی، در این اقتباس برجسته از داستان آگاتا کریستی آن‌طور که لازم است ظاهر می‌شود. السا لانچستر هم به‌خوبی نقشی را ایفا می‌کند که هم آزاردهنده، هم ترسناک و هم دوست‌داشتنی است؛ او پرستاری است که سعی می‌کند بیمارِ رو به وخامتش را از مردن وسط محاکمه نگه دارد. جمعی از بازیگران توانمند بریتانیایی دیگر — از جمله اجرای کاریزماتیک اونا اوکانر در جایگاه شاهد — نقش‌های مکمل را به خوبی پر می‌کنند. این از آن مواقع نادر است که همه‌چیز کاملاً با هم جور درآید و واقعاً تماشای آن لذت‌بخش است. بعضی از تک‌جمله‌های طعنه‌آمیز و شوخ لاوتن واقعاً خنده‌دارند. اگر این فیلم در مقابل «پل روی رود کوای» قرار نگرفته بود، مطمئناً یکی دو جایزهٔ اسکار هم می‌گرفت. «شاهد برای دادستان» (1957) کارگردان: بیلی وایلدر اقتباس بیلی وایلدر از درام دادگاهی آگاتا کریستی سرگرمی‌ای استادانه است؛ درس پِیس‌دهی، اجرا و هنر ساخت تعلیق در حول یک محاکمه. چارلز لاوتن در نقش سر ویل‌فرید روبارتس فوق‌العاده است و بازی او روح فیلم را می‌سازد. انتخاب بازیگران بی‌نقص است؛ لاوتن بهترین بازیگر کمدی برای طنازی خشکِ بریتانیایی بود و هر دیالوگ را با زمان‌بندی و جذابیت خاصی ادا می‌کند. وایلدر ظاهراً نقشِ پرستار (با اجرای درخشان السا لانچستر) را برای برداشت‌های کمدی و به‌عنوان تضادی برای لاوتن افزوده است. این انتخاب به‌خوبی برای آرام کردن فضا و افزودن طنزی لطیف عمل می‌کند، بی‌آنکه از درام بکاهد. کشمکش‌ها و به‌خصوص صحنه‌های دادگاه پرانرژی و سرشار از بار احساسی‌اند. مارلنه دیتریش در نقش کریستین وول سرد و غیرقابل‌پیش‌بینی است و همواره همه‌چیز را در چنگ خود دارد. فیلم شما را تا آخر در حالت حدس‌زدن نگه می‌دارد، حتی وقتی حس می‌کنید چیزی درست نیست. پایان فیلم تا حدی قابل‌پیش‌بینی است، چون دفاعیه کمی بیش از حد مرتب و «قابل‌حل» به نظر می‌رسد. وایلدر هم مثل همیشه در گره‌گشایی شتاب‌زده عمل می‌کند، طوری که فیلم ناگهان و بدون مقدمهٔ زیاد تمام می‌شود؛ اما این شیوهٔ سریع در پایان هم گاهی درست‌ترین انتخاب است. این فیلم نمونه‌ای است از اینکه چگونه صنعتگری و اجرا می‌توانند اثری را که ذاتاً عالی‌ست ارتقا دهند: کریستی اسکلت را می‌دهد، وایلدر ریتم و طعم و لاوتن جانِ اثر را. یک درام قضایی کلاسیک که شهرتش را حق می‌داند. امتیاز: 8 از 10.