مستند For Sama 2019

«برای سما» فیلمی دشوار برای تماشا است؛ دشوارتر وقتی می‌فهمیم که شهر مجاور، ادلب، نیز در محاصره‌ای مشابه قرار دارد. این اثر با تدوین و روایت درخشانی ساخته شده و باید هرچه بیشتر دیده شود، چون رسانه‌های خبری سنتی تصویری واقعی از جنگ سوریه به ما نداده‌اند. این فیلم مهمی است و دیدنش ضروری‌ست. در سراسر این مستند نوعی عادی‌نماییِ نابجا حس می‌شود: ما همراه وعد...

«برای سما» فیلمی دشوار برای تماشا است؛ دشوارتر وقتی می‌فهمیم که شهر مجاور، ادلب، نیز در محاصره‌ای مشابه قرار دارد. این اثر با تدوین و روایت درخشانی ساخته شده و باید هرچه بیشتر دیده شود، چون رسانه‌های خبری سنتی تصویری واقعی از جنگ سوریه به ما نداده‌اند. این فیلم مهمی است و دیدنش ضروری‌ست. در سراسر این مستند نوعی عادی‌نماییِ نابجا حس می‌شود: ما همراه وعد الکاتب جوان می‌شویم که در حالی که اطرافش در شهر محاصره‌شده حلب به‌عنوان جهنم بر سر مردم فرود می‌آیند، به دنبال خوشبختی و عشق است و بچه‌ای به دنیا می‌آورد. با استفاده از فیلم‌ها و عکس‌های خود او، به دل حوادث برده می‌شویم و با تضادِ تلاش او برای رهایی از ستمی که در تمام عمر بزرگسالی‌اش تجربه کرده و نیاز شدیدی که برای رساندن دختر خردسالش، سما، به جایی امن‌تر دارد روبه‌رو می‌شویم. او در بخش بزرگی از فیلم شگفت‌آورانه خوش‌بین و خونسرد باقی می‌ماند و با صداقتی که همسرش حمزه و شمار زیادی از دوستانش—از جامعه‌ای جنگ‌زده و گرسنه—در روایت‌ها نشان می‌دهند، همواره در گیر انتخاب‌هایی است که می‌داند هر راه‌حلی خطرناک خواهد بود. اگرچه تمرکز فیلم بر خانواده است، اما بی‌رحمی جنگ شهری مدرن و ماهیت بی‌تمایزِ آن را نیز به‌خوبی روشن می‌کند: همه هدف‌اند، زن یا مرد، بزرگ یا کوچک—مرز چندانی وجود ندارد وقتی موشک‌ها و گلوله‌ها شهری را که روزبه‌روز فقیرتر می‌شود درنوردند. گفت‌وگوها کاملاً طبیعی‌اند و به نظر می‌رسد وعد و حمزه آن‌قدر به حضور دائمی دوربین عادت کرده‌اند که هرگز در حال نمایش یا جلب ترحم نیستند؛ این زندگی واقعی است و آن‌ها می‌دانند تا اندازه‌ای تنها هستند: ترسیده‌اند، اما مصمم‌اند. این فیلم درباره قساوت جنگ است، و در عین حال درباره امید و روحیه شجاع افرادی که تا حد توان تاب می‌آورند تا شاید فرزندان‌شان—برای کسانی که این فیلم به خاطر آن‌ها ساخته شده—هرگز چنین رنجی را نکشند. تماشا کردنش آسان نیست و گاه تکان‌دهنده است (با این حال صحنه‌های گرافیکی ندارد)، اما قصه‌ای است قابل‌سخن‌گفتن و شایسته دیدن.