فیلم The Goldman Case 2023

من معمولاً از درام‌های دادگاهی فرانسوی لذت می‌برم. خبری از آن اداهای رسمی و چاپلوسانهٔ «بله قربان» و «نه، جناب قاضی» نیست. معمولاً این فیلم‌ها بیشتر حالت درگیری جنجالی دارند؛ وکلا، شاهدان، هیئت منصفه و متهم همه وارد بحث می‌شوند، سؤال می‌پرسند و حسابی آبروی همدیگر را می‌برند. این فیلم در آن سوی پرجنب‌و‌جوش این طیف قرار دارد، چون سارقِ هم‌نام فیلم که خودش را...

من معمولاً از درام‌های دادگاهی فرانسوی لذت می‌برم. خبری از آن اداهای رسمی و چاپلوسانهٔ «بله قربان» و «نه، جناب قاضی» نیست. معمولاً این فیلم‌ها بیشتر حالت درگیری جنجالی دارند؛ وکلا، شاهدان، هیئت منصفه و متهم همه وارد بحث می‌شوند، سؤال می‌پرسند و حسابی آبروی همدیگر را می‌برند. این فیلم در آن سوی پرجنب‌و‌جوش این طیف قرار دارد، چون سارقِ هم‌نام فیلم که خودش را سارق معرفی می‌کند (آریه ورثالتر) برای دفاع از خود در برابر اتهام تیراندازی و قتل دو داروساز به جایگاه می‌آید. نمی‌توانم بگویم قبلاً چیزی از این چهرهٔ تندروی چپ‌گرا شنیده بودم، اما با پیشروی فیلم تیزهوشی و رویکرد مبتنی بر عقل سلیمِ او در دفاع، همراه با بیان بی‌پرده و گاهی ناراحت‌کننده‌اش — به‌ویژه در مقابل وکیلش «کیجمن» (آرتور هاراری) — ارائه‌ای بسیار غیرمتعارف رقم می‌زند، طوری که رئیس دادگاه (استفان گرِن-تیه) بیشتر نقش پرسشگر و سپس قاضی را ایفا می‌کند. همین فقدان قالب ایستا و سنتی است که تماشای فیلم را جذاب می‌کند. شخصیت گلدمن برایم مغرور، خودراضی و با نظرات قاطع بود، اما صداقت تند او در قالب جمله‌هایی مثل «چرا باید این کار را بکنم؟» کم‌کم اثرگذار می‌شود، خصوصاً وقتی که دادستانی از انفجارهای کلی‌گرا و تحریک‌کنندهٔ او به‌تدریج شگفت‌زده می‌شود؛ این انفجارها خشم همه را برمی‌انگیزند و مهم‌تر از آن، برخی ویژگی‌های ناخوشایند همهٔ طرف‌ها را برملا می‌کنند. فیلم تقریباً دو ساعت است، اما طبیعت بسیار طبیعی و گاه خشم‌آلودِ فیلمنامه و اجرای آن فضایی واقع‌گرایانه خلق می‌کند که بیشتر جنبهٔ گلادیاتوری دارد تا قضایی. او تا حدی کنایه‌آمیز است، دادستان هم همین‌طور، پس چند لحظهٔ خنده‌آور هم دارد وقتی که آن‌ها موفق می‌شوند همدیگر را تحریک کنند، و فضای بستهٔ دادگاه — که هرگز از آن خارج نمی‌شویم — همه‌چیز را متمرکز و فشرده نشان می‌دهد. در پایان حس کردم می‌دانم حکم چه خواهد بود، اما آیا لزوماً با آن موافق بودم؟ نمی‌دانم...