فیلم Conan the Barbarian 1982

اگرچه این فیلم قطعاً از لذت‌های گناه‌آمیز و کمی دههٔ هشتادی است که با آن بزرگ شدم، اما واقعاً فوق‌العاده مفرح است. تجربهٔ سینمایی‌اش منحصر‌به‌فرد است؛ با دانشی که امروز از زندگی و حرفهٔ آرنولد شوارتزنگر داریم و با گذشت ۳۴ سال از آن زمان، دیدن او در این مقطع که تازه کارش را شروع کرده بسیار جالب است. (راستش هنوز «استی هانگری» را ندیده‌ام.)...

اگرچه این فیلم قطعاً از لذت‌های گناه‌آمیز و کمی دههٔ هشتادی است که با آن بزرگ شدم، اما واقعاً فوق‌العاده مفرح است. تجربهٔ سینمایی‌اش منحصر‌به‌فرد است؛ با دانشی که امروز از زندگی و حرفهٔ آرنولد شوارتزنگر داریم و با گذشت ۳۴ سال از آن زمان، دیدن او در این مقطع که تازه کارش را شروع کرده بسیار جالب است. (راستش هنوز «استی هانگری» را ندیده‌ام.) بخشی از من همیشه آرزو دارد او فقط به همین نوع فیلم‌ها (و همین‌طور سری «ترمیناتور») پایبند می‌ماند و هنوز هم آن‌ها را می‌ساخت. در اوجِ شهرتش، جرأت می‌کنم بگویم هیچ‌کس در این نوع نقش‌ها بهتر از او نبود. جان میلیوس به خوبی حال‌وهوای شمشیر و شن و فضای فانتزی لازم برای این اثر را فهمیده است. گروه بازیگران پشتیبانِ کم‌توجه‌شده‌ای هم اینجا حضور دارند که به آرنی کمک می‌کنند. «بشین اینجا... بشین اینجا» وقتی برای نخستین بار «کونانِ بربر» (۱۹۸۲) را دیدم خیلی ناامید شدم چون خیلی از مسیرِ اصلی‌ای که خالقِ شخصیت، رابرت ای. هاوارد، ترسیم کرده بود فاصله گرفته بود. بله، در خیلی چیزها موفق بودند، اما اشتباهات‌شان برای من فیلم را خراب می‌کرد. با این حال کم‌کم نسبت به فیلم نرم شدم چون نمی‌توان از ارزش‌هایش چشم پوشید. اگر طرفدار کتاب‌ها و کمیک‌های دقیقِ هاوارد هستید، باید از ابتدا بدانید که این یک کونانِ جایگزین است — شبیه به کونانِ هاوارد، اما تفسیر دقیقی از آن نیست. نقص‌ها عمدتاً به انحراف جان میلیوس و اولیور استون از هاوارد برمی‌گردد. مثلاً صحنهٔ آغازین که کونان را بچه‌ای نشان می‌دهد که روی پای پدرش نشسته و دربارهٔ قابل اعتماد بودن شمشیر نصیحت می‌شنود: ببخشید، اما آن پسر بیشتر شبیه یک بچهٔ ضعیفِ حومهٔ شهر است تا کودکی که در وحش‌های سیمره، سرزمین تاریکی و شبِ مطلق، بزرگ شده باشد. دوماً، صحنهٔ «چرخ درد» احمقانه است. حالا که به عنوان استعاره‌ای از یکنواختی چرخه‌ای مدرسهٔ ابتدایی می‌بینمش، کمی بیشتر به آن احترام می‌گذارم، اما جدی بگیرید—کونانِ واقعی این‌قدر سال در اسارت نمی‌ماند! خیلی زودتر می‌گریخت و بی‌شک کسی از آن‌ها را نمی‌گذشت. احتمالاً استون و میلیوس از آثار دیگر هاوارد، مثل کول که سال‌هایی برده بوده، الهام گرفته‌اند. سوماً، وقتی در معبد ست با والریا روبه‌رو می‌شوند، لحن فیلم کمی کمپ و اغراق‌آمیز می‌شود. هرچند ساندال برگمن در بقیهٔ فیلم عالی‌ست، اما آن ملاقاتِ اولیه واقعاً آزاردهنده است و باعث شد دفعهٔ اولی که فیلم را دیدم حواس‌ام پرت شود. رابعاً، یکی از بدترین بخش‌ها وقتی است که کونان مقابل تولسا دوم زانو می‌زند و با فریاد می‌گوید «تو پدرم را کشتی؛ تو مادرم را کشتی!»—این اصلاً شبیهِ کونانِ هاوارد نیست. با این حال، از جهتی این واکنش کونان را انسانی‌تر و برای تماشاگر قابل‌لمس‌تر می‌کند. خوشبختانه فیلم نقاط قوت زیادی هم دارد؛ از جمله موسیقی باشکوه و الهام‌بخشِ بازیل پولِدوریس که به‌تنهایی ارزش دیدن فیلم را دارد. بازی‌گری نسبتاً مناسب است، هرچند شوارتزنگر کاملاً فضای شخصیت هاوارد را بازتاب نمی‌دهد (در این مورد جیسون موموآ نمایش قابل‌توجه‌تری دارد). میلیوس و استون نبوغ‌شان را با گنجاندن نقل‌قول تاریخی چنگیز خان در پاسخ کونان به پرسش «بهترین چیز در زندگی چیست؟» نشان می‌دهند؛ پاسخی که مضمونِ فیلم را خوب منتقل می‌کند: «سحق دشمنان، دیدن فرارشان پیش خودت، و شنیدن عزاداری زنان‌شان.» لوکیشن‌ها، صحنه‌ها و طراحی لباس عالی‌اند؛ آن‌ها قطعاً ظاهر عصر هایبوریانِ هاوارد را خوب بازسازی کرده‌اند. تا وقتی که بپذیرید این یک کونانِ متفاوت است، داستان تماشاگر را تا پایان همراه نگه می‌دارد (و این برای من معیارِ سنجش هر فیلمی است). ساندال برگمن هم بازیگر بسیار جذاب و مناسب نقشی است که نیازمند نوعی زیبایی بربری است؛ وقتی روی صحنه‌ست به‌سختی می‌توان چشم از او برداشت. لحن کلی فیلم جدی و کمابیش تیره‌وتار است. باوجود آن برخورد کمی «کمپ» در ملاقات اول والریا و چند صحنهٔ بامزه با ماکو، فیلم به دامِ لِژِ کمپ نمی‌افتد (متأسفانه دنبالهٔ ۱۹۸۴ از این کیفیت بی‌بهره است). لحظات و نکات ویژه: • صحنهٔ عاشقانهٔ بین کونان و والریا و بعدتر صحنه‌های مرگ و جسازدنِ جسد بسیار محترمانه، زیبا و تأثیرگذار هستند؛ قطعهٔ موسیقیِ همراهِ پولدوریس احساسات را تقویت می‌کند. • تکامل روحی کونان در زمینهٔ عشق و جنسیت جالب است: نخستین مواجهه‌اش در اسارت است، وقتی زنان زیبا گاه‌به‌گاه برای سرگرمی به او عرضه می‌شوند. پس از آزاد شدن، تجربهٔ نخستش از رابطهٔ بی‌پیوند به‌شدت بد پیش می‌رود. بعد در زامورا پیشنهادهای روسپیان را با دست‌مریزاد و تحقیر رد می‌کند. در نهایت والریا را می‌بیند و عشقِ واقعی و تعهد را کشف می‌کند—چیزی که خوب در صحنه‌های عاشقانه و مرگ منتقل می‌شود. • هر دو نبرد داخل قلعهٔ کوهستانی و روی تپه‌ها هیجان‌انگیزند و موسیقی همراه، ضربان خون را بالا می‌برد. • درست پیش از نبرد تپه‌ها، کونان و سوبوتای آماده می‌شوند و سواران مرگ پیش می‌آیند؛ می‌توان عزم جزم را در چهرهٔ آن‌ها دید: چاره‌ای جز ایستادگی و جنگیدن به‌عنوان مردان ندارند. • بعد از پیروزی غریبشان، کونان دست‌ها و سلاح‌هایش را در احترام به معبدی که والریا در آن سوزانده شده بالا می‌برد—صحنه‌ای که مو به تنتان راست می‌کند. نسخه‌های کامل و مجموعه‌ها شامل یک مستند ساختِ فیلم ۵۵ دقیقه‌ای هستند که در آن بازیگران و سازندگان اصلی صحبت می‌کنند، و هم‌چنین کامنتاریٔ خوبی از میلیوس و شوارتزنگر موجود است. تحلیل نهایی: همان‌طور که گفتم، بالاخره به عظمتِ «کونانِ بربر» پی بردم، اما برای این کار باید از خرده‌گیرهایم نسبت به انحراف از کونانِ هاوارد گذشت کنم. به‌عنوان یک کونانِ جایگزین، این فیلم نزدیک به یک شاهکار سینمایی‌ست. نکتهٔ آخر: آن خطِ اول دیالوگ («بشین اینجا... بشین اینجا») را روی همسر یا دوست‌دخترتان امتحان نکنید؛ من امتحان کردم و با خوش‌رویی روبه‌رو نشد! مدت زمان: ۲ ساعت و ۹ دقیقه. ارزیابی نهایی: A-