فیلم The Magician 1958

سه فیلمی که اینگمار برگمان در پایان دههٔ ۱۹۵۰ ساخت — Det sjunde inseglet، Smultronstället و Jungfrukällen — آن‌قدر در کارنامه‌اش برجسته‌اند که ممکن است فراموش کنیم آثار دیگری هم از آن دوره دارد. Ansiktet («The Face» که در بازارهای انگلیسی‌زبان با عنوان The Magician منتشر شد) محصول ۱۹۵۸ یکی از فیلم‌های کمتر شناخته‌شدهٔ اوست. در میانهٔ قرن نوزدهم در سوئد، شعبده‌باز آلبرت امانوئل ووگلر (Max...

سه فیلمی که اینگمار برگمان در پایان دههٔ ۱۹۵۰ ساخت — Det sjunde inseglet، Smultronstället و Jungfrukällen — آن‌قدر در کارنامه‌اش برجسته‌اند که ممکن است فراموش کنیم آثار دیگری هم از آن دوره دارد. Ansiktet («The Face» که در بازارهای انگلیسی‌زبان با عنوان The Magician منتشر شد) محصول ۱۹۵۸ یکی از فیلم‌های کمتر شناخته‌شدهٔ اوست. در میانهٔ قرن نوزدهم در سوئد، شعبده‌باز آلبرت امانوئل ووگلر (Max von Sydow) از شهری به شهری می‌رود، به مردم نوید درمان برای دردهایشان می‌دهد و شعبده و نمایش‌هایی از جمله هیپنوتیزم — که در آن زمان حیرت‌انگیز بود — اجرا می‌کند. او به همراه دستفروشش، «محافظ» یا همدمش آقای امان (Ingrid Thulin) و «مادربزرگ» گروه که سازندهٔ معجون‌های دارویی است (Naima Wifstrand) است. پس از فرار از قانون پس از یک اجرا، از جنگل می‌گذرند و وارد جامعهٔ دیگری می‌شوند؛ در آنجا توسط مقامات بازداشت می‌شوند تا پزشک ورگِروس (Gunnar Björnstrand) و کنسول ایگرمن (Erland Josephson) روی این موضوع شرط ببندند که آیا شعبده‌های ووگلر قدرتی روحانی‌اند یا توهماتی هستند که می‌شود از نظر علمی توضیح‌شان داد. Ansiktet برای طرفداران برگمان نباید نادیده گرفته شود، ولی من معتقدم منصفانه است اگر این فیلم جزو بزرگ‌ترین آثار او شمرده نشود. پرداخت شخصیت‌ها نسبتاً سطحی است — هیچ تصویری از علت انتخاب این سبک زندگی برای ووگلر و همراهانش به ما داده نمی‌شود، و شخصیت ورگِروس آن‌قدر کم‌عمق است که به نظر می‌رسد بازیگر گونار بیورن‌استراند هدر رفته است. اگر فیلم سه دقیقه زودتر تمام می‌شد، یکی از پایان‌های قدرتمند برگمان بود، اما اکنون یک پایانی کاملاً غیرمنتظره و شاد دارد که به‌نظر کم‌مایه می‌رسد. بخش میانی فیلم بر شوخی‌های جنسی تکیه دارد که گاهی خنده‌دارند، اما هر بیننده‌ای که با آثار درخشان برگمان آشنا باشد، مدام با خود خواهد گفت که او می‌توانست بسیار بیشتر از این ارائه کند. با این همه، Ansiktet دارای قوس دراماتیکی است که به فکر وامی‌دارد و لحظاتی دارد که در خاطر می‌مانند. مخصوصاً نبردِ لفظی بین ورگِروس و ووگلر و فروپاشیِ روحی شعبده‌باز را ستودم — جالب این است که خلق‌وخوی او در این صحنه با تغییر لباسش متناسباً عوض می‌شود. در جای دیگری، اجرای ماکس فون سیدو در نقشِ پراکندنِ حیرت کمی یادآورِ تهدیدی ملایم مثل جان کارادین است. گروه او وارد شهری کوچک و هشدار داده‌شده در سوئد می‌شوند که نسبت به کالاها و مهارت‌های «ووگلر» شکاک است. فون سیدو نقش شعبده‌بازِ ارشد را دارد، با همسرش «واندا» (Ingrid Thulin)، عمه/مادربزرگ سازندهٔ تونیک ضد زگیل (نانیا ویف‌استراند) که صحنه‌ها را می‌قاپد، و «توبال» مرموز (Åke Fridell) که همه در این کسب‌وکار خانوادگی سهمی دارند. کمیسر پلیس محلی (Toivo Paulo) بسیار مشکوک است و می‌خواهد قبل از اینکه این جماعت «هدایا»یشان را بر جمع ساده‌دل‌تر اجرا کنند، در برابر سه‌نفره‌ای متشکل از خودش، سرشناس محلی ایگرمن (Erland Josephson) و وزیر بهداشت کاملاً خصمانه ورگِروس (Gunnar Björnstrand) نمایش دهند. هرچه مخالفان تلاش می‌کنند، نمی‌توانند آنچه را می‌بینند رد کنند. آیا این واقعی است یا علمِ «ووگلر» خیلی زیرکانه است؟ آنچه رخ می‌دهد، سلسله‌ای هوشمندانه و اغلب بسیار بامزه از نبردهای دست و ذهن است؛ نه فقط بین متهمان و بازدیدکنندگان، بلکه کم‌کم در درون خانواده خودِ گروه هم شکاف‌هایی پدیدار می‌شود و نگاه‌ها (و دست‌ها) شروع به سرگردانی می‌کنند. گره‌گشایی هوشمندانهٔ فیلم هنوز هم خوب جواب می‌دهد و اجازه می‌دهد این طعنِ نسبتاً کم‌نسخه به علم و وحشت در نهایت به شکلی تقریبا کاری و رضایت‌بخش تمام شود. مثل همیشه در آثار برگمان، عکاسیِ فیلم اهمیت زیادی دارد — و شدتِ نماها، به‌ویژه حول همسر تاحدی جنسی‌ابهام‌آمیز، بر چشم‌ها تمرکز می‌کند. همیشه چشم‌ها. این به خوبی به ساخت و حفظ حس رو به رشدِ رمز و راز و کشش کمک می‌کند؛ حتی ما هم کاملاً مطمئن نیستیم چه می‌گذرد و شاید عاقلانه باشد که نسبت به آنچه احتمالاً کلاهبرداری‌شان است مشکوک باشیم. کار خوبی است.