فیلم I Am Cuba 1964

اگر می‌خواهید فیلمی ببینید که نشان بدهد چگونه بذرهای انقلاب می‌توانند جوانه بزنند، این فیلم احتمالاً همان است. با چهار سناریوی جداگانه، نابرابری‌ها و ستم‌های یک جامعه را دنبال می‌کنیم که فریاد تغییر سر می‌دهد—اما نه لزوماً به‌شکلی منسجم. همین نبود انسجام تاکنون به رژیم باتیستا اجازه داده بود که به قدرت چسبیده بماند، اما آیا سرانجام ستمدیدگانِ روستا و شهر در حال پیوستن به...

اگر می‌خواهید فیلمی ببینید که نشان بدهد چگونه بذرهای انقلاب می‌توانند جوانه بزنند، این فیلم احتمالاً همان است. با چهار سناریوی جداگانه، نابرابری‌ها و ستم‌های یک جامعه را دنبال می‌کنیم که فریاد تغییر سر می‌دهد—اما نه لزوماً به‌شکلی منسجم. همین نبود انسجام تاکنون به رژیم باتیستا اجازه داده بود که به قدرت چسبیده بماند، اما آیا سرانجام ستمدیدگانِ روستا و شهر در حال پیوستن به هم‌اند؟ در نخستین بخش با «پدرو» (خوزه گایاردو) آشنا می‌شویم؛ کشاورزی که برای امرار معاش امید به نیشکرهای مزرعه‌اش دارد و برای رشدشان دعا می‌کند. طبیعت پاسخ می‌دهد، اما مالک زمین مزرعه را از زیر پایش می‌فروشد و او را بی‌خانه و مایوس می‌گذارد. سپس به شهر می‌رویم و مشکلات کم‌اهمیت‌تر نیستند: در آنجا خودمان با خشونت رژیم روبه‌رو می‌شویم — پخش جزوه‌هایی که از فیدل کاسترو، که گفته می‌شود مرده است، دفاع می‌کنند، احتمالاً ایده‌ی خوبی نیست. در بازگشت به روستا، دولت از بمباران‌های بی‌امان استفاده می‌کند تا جوخشم را سرکوب کند و سرانجام حتی صلح‌طلب‌ترین افراد در این کشور عمیقاً کاتولیک هم به نوعی گرایش به جنگل‌نشینی و چریک‌زده شدن پیدا می‌کنند. فیلم محصول شوروی است و گه‌گاه ردپای تبلیغاتی کمونیستی و موضع‌گیری ضداطلس‌غربی در فیلمنامه دیده می‌شود، اما این عناصر بیشتر در حاشیه‌اند و داستان‌های بسیار انسانی‌ای که دربارهٔ اهمیت آزادی‌های بنیادین، عزت و آرزوها و تأثیر محرومیت از آن‌ها صحبت می‌کنند را تحت‌الشعاع قرار نمی‌دهند. این جزیره‌ای است که ثروت در دست عده‌ای بسیار اندک—اغلب خارجی—متمرکز است و مردم محلی هم به‌خاطر رانت‌خواری بخشی از هموطنان و هم‌چنین تلاشِ مستمر کسانی که می‌خواهند قدرت را حفظ کنند محروم شده‌اند. تصویرپردازی از محیط‌های کشاورزی به‌طرز ناخوشایندی سطح ناامیدی خانواده‌های کارگری را که با مشقت زندگی می‌گذرانند نمایش می‌دهد؛ و نماهای هاوانا تضادِ بسیاری را که در رفاه نسبی زندگی می‌کنند در برابر سرکوب‌هایی که با سلاح گرم و ماشین‌های آب‌پاش انجام می‌شود مؤثر نشان می‌دهد. این فیلم سیاسی است، اما نه به‌صورت حزبی و یک‌طرفه که شاید انتظار داشته باشید. لازم نیست چپ یا راست باشید تا با بی‌عدالتی عمیقی که به‌وضوح آسیب‌پذیران را از طریق محروم‌کردن از آموزش، امید و فرصت یا نگه‌داشتن‌شان در شرایطی نزدیک به بردگی استثمار می‌کند، همدردی کنید. برخی دیالوگ‌ها در معنای واقعی کلمه رقت‌انگیزند و در مجموع تماشای این فیلم تأثیرگذار و در نهایت تا حدی توان‌بخش است.