فیلم The Olive Tree 2016

«درختان، قلمی که زمین با آن سرنوشتش را می‌نگارد.» این فیلم را در اینترنت جست‌وجو کنید — اثری است کم‌توجه اما با درجه‌بندی قابل قبول که لایق توجه بیشتری است. بعد از تماشا کردنش تعجب می‌کنید که چگونه چنین قصهٔ زیبایی تا این حد کم‌توجه مانده بود. اگر فرصت داشتم، به جای «خولیتا» این فیلم را به‌عنوان نمایندهٔ اسپانیا برای اسکار انتخاب می‌کردم. فیلمی اسپانیایی که...

«درختان، قلمی که زمین با آن سرنوشتش را می‌نگارد.» این فیلم را در اینترنت جست‌وجو کنید — اثری است کم‌توجه اما با درجه‌بندی قابل قبول که لایق توجه بیشتری است. بعد از تماشا کردنش تعجب می‌کنید که چگونه چنین قصهٔ زیبایی تا این حد کم‌توجه مانده بود. اگر فرصت داشتم، به جای «خولیتا» این فیلم را به‌عنوان نمایندهٔ اسپانیا برای اسکار انتخاب می‌کردم. فیلمی اسپانیایی که فیلمنامه‌اش را یک نویسندهٔ ایرلندی به زبان انگلیسی نوشته؛ داستانی ساده اما الهام‌بخش که نشان می‌دهد چرا باید گاهی سراغ فیلم‌های غیرهالیوودی هم رفت. این نخستین فیلمی نیست که به چنین تمی پرداخته، اما فضاسازی‌اش طوری است که شخصیت‌ها در آن رشد می‌کنند، به‌ویژه شخصیت آلما که ستون فقرات روایت است و نشان می‌دهد بازیگری که این نقش را اجرا کرده چرا لیاقت جایزهٔ گویا را داشته است. بازی دیگر اعضای بازیگر هم خوب است. فیلم صرفاً درام محض نیست؛ شوق ماجراجویی، لحظاتی شوخ و اندکی تعلیق مخاطب را جذب می‌کند. داستان دربارهٔ رابطهٔ نوه و پدربزرگ و درخت خانوادگی آن‌هاست که دو هزار سال قدمت دارد. سایر اعضای خانواده وضعیت مالی خوبی ندارند و نمی‌توانند روی زمین کشاورزی کار کنند؛ از نظر آن‌ها درخت مانعی است که می‌شود به‌جای آن رستوران ساخت. حالا نوهٔ بزرگ شده که سال‌هاست پدربزرگش شکسته‌دل است و نتوانسته او را آرام کند، تصمیم می‌گیرد به هر قیمتی درخت را پس بگیرد. او با عمویش و یک دوست همراه می‌شود و ماجراجویی مرزی آن‌ها آغاز می‌شود. این سفر دقیقاً یک راه‌پیمایی ازپیش‌طراحی‌شده نبود، اما همه‌چیز کم‌وبیش با آن‌ها جلو می‌آید. ممکن است انتظار داشته باشید اتفاقات زیادی بیفتد، اما نویسنده راه دیگری پیش می‌گیرد. حتی در صحنه‌ای که مجسمهٔ آزادی نقش دارد، انتظار واکنش متداول بینندگان را داشتم، اما فیلم جهت‌گیری متفاوتی دارد. پایان هم آن پیچش عجیب و غریب سینمایی را ندارد؛ اگرچه برازندهٔ یک فیلم معمولی نبود، اما من واقع‌گرایانه بودنش را بیش از خاتمه‌ای افسانه‌ای پسندیدم. هرچند برخی مخاطبان پیام فیلم را درست نمی‌دانند. گاهی باید بی‌پروا شیرجه زد، سر و ته ماجرا را دید. این فیلم پیامی شبیه حکایتی قدیمی دربارهٔ درختان سرخ‌پوش (جاینت سکویا) دارد: وقتی جنگل‌ها آتش گرفت و نابود شدند، کسی پرسید چند هزار سال طول می‌کشد تا دوباره چنین درخت غول‌آسایی رشد کند؟ پاسخ این بود که زمان طولانی‌ای لازم است؛ بنابراین باید از همین الان دست به کار شد و بذر کاشت. فیلم همین ذهنیت و اخلاق را نشان می‌دهد؛ نوعی نگرش لازم و حیاتی برای امروز ما. من از ایدهٔ نجات یک درخت خوشم آمد، چون با باورهای خودم همخوانی داشت. دلم برای گیاهان جای خاصی دارد؛ آن‌ها توان حرکت ندارند و آسیب‌پذیرترند. به همین دلیل دوست دارم دست‌کم پیام فیلم را دربارهٔ اهمیت حفظ گیاهان منتقل کند. فیلم خیلی روی مبارزهٔ کشاورزان یا شرّ شرکت‌های تجاری تمرکز نمی‌کند؛ بلکه وضعیت کلی را نشان می‌دهد: در حالی که سبک زندگی در جهان هر روز فاخرتَر می‌شود، کشاورزان همچنان در دشواری باقی‌اند و پول می‌تواند هر چیز را بخرد. با برانگیختن احساسات در زمان مناسب، داستان چرخشی کوچک اما تعیین‌کننده پیدا می‌کند و مدام به درخت بازمی‌گردد؛ درخت محور ثابت روایت است. اگر دنبال صرفاً سرگرمی هستید، فیلم آن جنبه را هم دارد. سازندگان تلاش کرده‌اند تا انتظارات گروه‌های مختلف — کشاورزان، شرکت‌ها، گردشگری، سیاستمداران فاسد — را در قالبی قابل‌فهم پوشش دهند، بی‌آنکه به‌طور عمیق وارد هرکدام شوند. هرچه پیش می‌رود، تمرکز دوباره به درخت بازمی‌گردد. این فیلم از آن دست آثار نیست که فقط بگوییم ارزش دیدن دارد؛ به اعتقاد من باید دیده شود. آنچه به فرزندانمان می‌آموزیم و آنچه در عمل انجام می‌دهیم، تبعات دارد. در دوره‌ای که گرمایش جهانی واقعیت تلخی است، حتی یک درخت هم گران‌بهاست؛ زیرا همه‌چیز از یک نقطه شروع می‌شود. انتظار نداشته باشید این فیلم جنگی عظیم برای نجات آمازون را نشان دهد — پیام آن کوچک و شخصی‌تر است، اما مهم. امتیاز: 8 از 10