فیلم The Second Mother 2015

نگاهی دقیق به شکاف نسل‌ها و تفاوت‌های حرفه‌ای آیا واقعاً یک فیلم آمریکای جنوبی دیدم؟ این سؤال درباره فرهنگ یا زبان فیلم نیست؛ قصهٔ اصلی از نظر جهانی آشناست. فرقی نمی‌کند از کجا باشی، موضوع ارباب و خدمتکار با حسادت، تسلط و تفاوت‌های دیگر بین آن‌ها که پس از یک اتفاق غیرمنتظره جلب توجه می‌کند، برای همه ملموس است. این فیلم انتقام‌جو نیست؛ بیشتر نگاهی نزدیک...

نگاهی دقیق به شکاف نسل‌ها و تفاوت‌های حرفه‌ای آیا واقعاً یک فیلم آمریکای جنوبی دیدم؟ این سؤال درباره فرهنگ یا زبان فیلم نیست؛ قصهٔ اصلی از نظر جهانی آشناست. فرقی نمی‌کند از کجا باشی، موضوع ارباب و خدمتکار با حسادت، تسلط و تفاوت‌های دیگر بین آن‌ها که پس از یک اتفاق غیرمنتظره جلب توجه می‌کند، برای همه ملموس است. این فیلم انتقام‌جو نیست؛ بیشتر نگاهی نزدیک به زندگی روزمرهٔ یک خدمتکار است. درام زیبایی است که گهگاه با طنزهای تیره همراه می‌شود. صادقانه بگویم، وقتی شنیدم فیلم نتوانست به جمع نامزدهای اسکار راه یابد انتظار چنین کیفیتی را نداشتم. داستان دربارهٔ یک خدمتکارِ همراه خانواده به نام وال است. او این زندگی را انتخاب کرده تا از دخترش جسیکا دور باشد و زندگی بهتری برای او فراهم کند. اما وقتی جسیکا تصمیم می‌گیرد به سائو پائولو برود و پیش مادرش بماند تا برای دانشگاه اقدام کند، آشفتگی کامل به خانه وارد می‌شود؛ آشفتگی‌ای ناشی از شکاف نسل‌ها و تفاوت وضعیت شغلی. آغاز فیلم ساده و روزمره است؛ انگار وال در حال انجام کارهای روزانه‌اش است. این بخش آرام همه‌چیز را بدون پیچیدگی معرفی می‌کند، به‌ویژه با توجه به روایت نیمهٔ دوم. فیلم تمام جزئیات را با دقت واکاوی می‌کند: رفتار خدمتکار وقتی صاحب‌خانه نیست، روابط فردی با همهٔ اعضای خانه از جمله دیگر خدمتکاران و خواسته‌های شخصی‌شان. «او به همه چیز نگاه می‌کند. انگار رئیس‌جمهوره.» باور کنید، اگر تا به حال با چنین شخصی برخورد داشته‌اید، احتمالاً الان با یادآوری خاطرات گذشته به فکر فرو می‌روید و دنبال حقیقت ماجرا می‌گردید. منظور متهم کردن نیست، اما گاهی فراموش می‌کنیم تنها فرق‌مان با دیگران یک خط باریک به اسم طبقهٔ اجتماعی است. این همان نقطه‌ای است که فیلم با ضربه‌ای محکم به شما می‌خورد و باعث پشیمانی می‌شود اگر زمانی کاری نابه‌جا انجام داده باشید بی‌آن‌که از پیامدش آگاه بوده باشید. این فیلم شبیه بسیاری از آثار مشابه نیست؛ یک تغییر کوچک دارد که آن را متمایز می‌کند. از نظر ریتم هم اصلاً درام کسالت‌بارِ صرف نیست. تندی آن ثابت است اما محتوای سرگرم‌کنندهٔ کافی دارد؛ بارها ما را وادار می‌کند صحنهٔ بعدی را حدس بزنیم و در پایان نیز چرخشی کوچک رخ می‌دهد. پایان شاید آن‌قدر قوی نباشد که همه انتظار دارند، اما پس از پیچش نهایی داستان بهترین پایان ممکن است. نقش کارگردانی و بازی‌ها در سطح بالایی قرار دارد، هرچند نام بازیگران را نمی‌دانم. خدا را شکر این فیلم دوباره درامی احساسی با خدمتکاری گرفتار یا رابطهٔ قابل سؤال مادر و دختر نیست. همه‌چیز طوری حس می‌شود که انگار با موضوعی آشنا روبه‌رو هستیم اما برای اولین بار آن را می‌بینیم؛ توازن بین عناصر مختلف بهترین نکتهٔ فیلم است. تقریباً هشتاد درصد فیلم در یک لوکیشن/خانهٔ واحد فیلم‌برداری شده و چند برداشت بیرونی هم به مقتضای داستان وجود دارد. این فیلم را حتماً با خانواده ببینید؛ برای دورهمی آخر هفته پیشنهاد می‌کنم. بسیار توصیه‌شده. 8/10