فیلم Joker 2019

جوکری متفاوت از بیشتر فیلم‌های ابرقهرمانی است؛ نه‌فقط به‌خاطر انتخاب شخصیت، بلکه به‌خاطر نوع روایت و رویکردش. این فیلم از کلیشه‌های معمول داستان «پیدایش» قهرمان/آلِین دوری می‌کند و به‌جای آن یک مطالعهٔ شخصیت کم‌سابقه و عمیق ارائه می‌دهد. هستهٔ فیلم را یک بازی درخشان بالا می‌برد: خواکین فینیکس. مقایسهٔ اجرای او با هیث لجر اشتباهی است که تا همیشه تکرار خواهد شد؛ این دو فیلم هرچقدر...

جوکری متفاوت از بیشتر فیلم‌های ابرقهرمانی است؛ نه‌فقط به‌خاطر انتخاب شخصیت، بلکه به‌خاطر نوع روایت و رویکردش. این فیلم از کلیشه‌های معمول داستان «پیدایش» قهرمان/آلِین دوری می‌کند و به‌جای آن یک مطالعهٔ شخصیت کم‌سابقه و عمیق ارائه می‌دهد. هستهٔ فیلم را یک بازی درخشان بالا می‌برد: خواکین فینیکس. مقایسهٔ اجرای او با هیث لجر اشتباهی است که تا همیشه تکرار خواهد شد؛ این دو فیلم هرچقدر هم که به یک دنیای کمیکی مرتبط باشند، ساختار و زاویهٔ روایت‌شان کاملاً متفاوت است. فینیکس بیشتر آرتور فلک است و لِجر بیشتر جوکر؛ در این فیلم فینیکس تنها محور داستان است و تمام فضا حول او شکل می‌گیرد. او یکی از بهترین اجراهای سال ۲۰۱۹ را ارائه می‌دهد و قطعاً سزاوار جایزه‌هاست. فیلم‌نامهٔ تاد فیلیپس و اسکات سیلور هوشمندانه نوشته شده، اما فینیکس آن را به سطحی بالاتر می‌برد. در طول فیلم احساس ناراحتی و دل‌شوره داشتم؛ این فیلم تیره، خشن و احساسی است و ما را با تحول روانی انسانی روبه‌رو می‌کند که به‌طرز آزاردهنده‌ای برایش همدلی ایجاد می‌کنیم. فینیکس با نمایش جذابِ کسی که از نظر روانی آسیب‌دیده، داستان را کارآمد می‌سازد؛ آرتور کم‌کم دیوانه‌تر می‌شود و این تغییر بیشتر نتیجهٔ رفتار جامعه است تا یک علت «افسانه‌ای» بیرونی. فیلم پُر از پیچش‌های روایی است که هم تعجب‌برانگیزند و هم ناراحت‌کننده. بخش پایانی یکی از بهترین‌های چند سال اخیر است؛ اگر بخش میانی یک انباشت بزرگ است، پایان‌بندی پاداشی تحسین‌برانگیز است. تنها نکته‌ای که خیلی کوچک آزرده‌ام کرد تکراری به‌نظر رسیدنِ برخی سکانس‌ها بود که نه جلو می‌برند و نه چیز جدیدی اضافه می‌کنند، هرچند بعضی‌شان به ایجاد تنش کمک می‌کنند. نامزدی‌های بهترین فیلم و بهترین بازیگر به‌یقین در راه‌اند، اما این تنها موفقیتِ قابل‌توجه نیست: موسیقی متن هیلدور گودنادوتیر اعتیادآور است و به شدت در شکل‌دادن به تنش و فضای شرارت‌آلود گاتهام مؤثر است. تصویربرداری لارنس شر خیره‌کننده و بعضی نماها عمداً زیرنورده و باشکوه‌اند. تدوین جف گراف هم بسیار دقیق است؛ نماهای بلند و متمرکز روی فینیکس که احساسات او را بیان یا محدود می‌کنند، جریان روایت را تقویت می‌کنند. دربارهٔ جنجال‌هایی که گفته می‌شود فیلم پیام‌های تحریک‌کننده به خشونت می‌دهد: این اتهام مضحک است. جوکر داستان خیالیِ ریشهٔ یکی از شرورهاست؛ اگر کسی انتظار دارد بعد از تماشای چنین فیلمی «شاد» خارج شود، لااقل یکی از پیام‌های فیلم درست است: جامعه دارد دیوانه می‌شود. در نهایت، جوکر یکی از بهترین فیلم‌های سال است و در زمان نگارش این نقد جزو سه فیلم برترم بود. اجرای فینیکس بهترین اجرای مردانهٔ ۲۰۱۹ برای من است؛ فیلم یک مطالعهٔ شخصیتی است که از نظر تدریجی‌شدن جنون ارزش مطالعه دارد و به‌طرز ناراحت‌کننده‌ای همدلی برای یک روان‌آزار ایجاد می‌کند. تاد فیلیپس اثری پرتنش و پردامنه ساخته که با هر تصمیم روایی‌اش دقیق عمل می‌کند؛ موسیقی و فیلم‌برداری برجسته‌اند و بی‌پرده‌بودن در نشان‌دادن خشونت فیزیکی و روانی‌ای که جامعه به دیگری وارد می‌آورد، ما را ناآسوده می‌کند—چون می‌دانیم بخش‌هایی از آن واقعی‌اند. این فیلم دربارهٔ جوکر به‌عنوان یک شخصیت خیالی نیست؛ تصویری بسیار واقعی است از هر کسی که می‌تواند به چنین کسی بدل شود. تحسین‌برانگیز و در عین حال تکان‌دهنده. پ‌ن: رابرت دنیِرو (مورِی فرانکلین) و زازی بیتز (سوفی دموند) هم بازی‌های خوبی دارند؛ اجرای فینیکس آن‌قدر تسخیرکننده است که تقریباً فراموش می‌کنید بازیگران دیگری هم هستند. امتیاز: A --- جوکر شخصیتی است که از سال ۱۹۴۰ بارها و بارها تجسم شده و با تنوعِ روایت‌ها و منش‌ها سنگینی خاصی به‌دست آورده؛ ساختن یک برداشت تازه و قابل‌قبول از این شخصیت کارِ آسانی نیست. تاد فیلیپس با چالشی بزرگ روبه‌رو بود و خواکین فینیکس را آورد تا با او همراه شود؛ نتیجه اثری میانه‌جمعی است که فراتر از بسیاری نمونه‌ها قرار می‌گیرد. فیلم به‌خوبی هستهٔ مرکزی را در کانون توجه قرار داده و تقریبا تمام فضا و نشانه‌ها به شخصیت محوری خدمت می‌کنند. اما راوی هرچند نزدیکِ خط دیوانگی می‌شود، خودش پا در آن نمی‌گذارد؛ گویی از کنار آتش گزارش می‌دهد ولی تِراس نمی‌زند؛ این باعث می‌شود فیلم نتواند تأثیرِ کاملِ خود را به‌صورت کاملاً عمیق ایجاد کند. در فیلم ستون‌های عقلانیتی (مثل کارآگاهان، کارمند آسایشگاه و غیره) هستند که تکیه‌گاهی برای مخاطب فراهم می‌کنند و این تا حدی اثر را رقیق می‌کند. با مواد فراوانی که از پیش دربارهٔ جوکر وجود دارد، دوست داشتم این فیلم را صرفاً به‌عنوان یک مطالعهٔ مستقلِ شخصیت بپذیرم، اما چنین چیزی کاملاً ممکن نیست؛ ناچاراً فیلم را در دو سطح دیدم: «با بتمن» و «بدون بتمن». در سطحِ «با بتمن»، جوکر در قلمرو خودش است و برداشت‌های پیشین—از جمله اجرای به‌یادماندنی هیث لِجر—دائماً در ذهن مخاطب زنده‌اند. انتظار داشتم مسیری روشن برای تبدیل آرتورِ ناپایدار به یک آنارشیست محاسبه‌گر ببینم، اما چنین مسیرِ کاملی را نیافتم؛ فقط بی‌ثباتی روانی به‌تنهایی برای تبدیل او به «شهبازِ جرم» کافی نیست—او باید هوش و زیرکی بیشتری نشان دهد که در آرتورِ این فیلم کامل به‌چشم نمی‌خورد. این ما را به یاد شخصیت جروم والسکاِ کامرون موناگان می‌اندازد؛ جوکری که درک من از آن بین ظرافتِ بی‌رحمیِ جروم و توهمات رقت‌انگیزِ آرتور قرار دارد. همچنین، حضور یک لحظهٔ برجسته و نمادینِ بتمن در فیلم لازم یا ضروری به‌نظر نمی‌رسید؛ احساس می‌شد سازندگان گاهی برای ایمنی روایی به حمایت اسطورهٔ بتمن تکیه کرده‌اند. اما اگر فیلم را تنها به‌عنوان داستانی مستقل ببینیم، تا حدی رضایت‌بخش است. این داستان مردی را نشان می‌دهد که زندگی‌اش پر از بدشانسی و محرومیت است: فقر، پیشینهٔ خانوادگی نامناسب، یک اختلال عصبی که همدلی را برمی‌انگیزد—در مورد آرتور، احتمالاً اختلالی مانند تأثیر عاطفی کاذب (pseudobulbar affect). ترکیب این مشکلات با قرارگرفتنِ مکرر در مکان‌ها و زمان‌های نامناسب و یک والد ناپایدار و شرایط اجتماعی متلاطم، ساختار روایتی‌ای می‌سازد که جوکر از آن زاده می‌شود. به‌عنوان یک قصهٔ مستقل کار می‌کند و اجرا به آن کمک شایانی کرده؛ همچنین می‌تواند آگاهی دربارهٔ سلامت روان را افزایش دهد. اما وقتی همهٔ زمینهٔ بتمن را حذف کنیم، باقی‌مانده قصه‌ای خوش‌بازی و تا حدی میانگین‌نوشته است. در مجموع، فیلم بین دو رویکرد جذب شده و تصمیم‌گیری نهایی‌اش تا حدی دودل است: هم می‌خواهد در بسترِ اسطورهٔ بتمن ریشه بدواند و هم بخواهد داستان روانیِ مستقلی باشد که تودهٔ مخاطب را راضی کند. از لحاظ اجرا، خواکین فینیکس در هر قاب حضور دارد و رفت‌وآمدهای احساسی‌اش شگفت‌انگیزند؛ او شخصیت را تمام‌عیار زندگی می‌کند. اما فیلمنامه به سطحی که هیث لِجر در اختیار داشت، از او حمایت ادبی نکرد، بنابراین به‌هیچ‌وجه تقصیر فینیکس نیست که نتوانست اجرای لِجر را کنار بزند. اگر نگاهی به سابقهٔ تاد فیلیپس بیندازیم، این تغییر ژانر برای او بود؛ او می‌دانست برگهٔ برنده‌اش خواکین فینیکس است و ریسک کمی کرد—تقریباً همیشه فضا و تصویربرداری برای او کار می‌کنند. تنها نکتهٔ استثنا در اجرا، صحنه‌های مستقلِ رابرت دنیروست که او را مستقل از دیگران نشان می‌دهد. شخصاً نسخهٔ نمایشی‌ای که دیدم کیفیت تصویر مناسبی نداشت، پس ممکن است دفعهٔ بعد برای لذت بردن از فیلم‌برداری آن را دوباره ببینم. خلاصه اینکه: جوکر برای من جواب داد و از آن لذت بردم، اما آن را بهترین تصویر از شخصیت نمادین ندیدم. بهترین برداشت ممکن است هنوز نیامده باشد. --- جوکرِ این فیلم شبیهِ شخصیتِ دی‌سی است اما یک نابغهٔ جنایی نیست. فیلم به‌خوبی نشان می‌دهد چگونه انسانی که مورد بدرفتاری، دروغ و بی‌توجهی قرار گرفته و دسترسی به شفقت انسانی ندارد، می‌تواند منفجر شود. بازی‌ها درخشان‌اند و فیلم توجه را به اهمیت سلامت روان در دوران معاصر جلب می‌کند. --- «جوکر» در اصل یک مطالعهٔ سادهٔ شخصیت آرتور فلک است: مردی روان‌نابسامان که روزبه‌روز بیشتر از سوی جامعه‌ای بی‌رحم و بی‌تفاوت کنار گذاشته می‌شود. شخصیت‌ها—به‌جز آرتور—تا حدودی تک‌بعدی‌اند و موجودیت‌شان بیشتر در خدمتِ داستان آرتور است. این شامل توماس وین هم می‌شود که در این فیلم دیگر آن‌چنان ابعادی که معمولاً در رسانه‌های دیگر دارد را ندارد و به‌صورت فردی بی‌پَرِوْ و نخوت‌مند نشان داده شده؛ امری که در صحنهٔ معروف کوچه تأثیرگذاریِ کمتری ایجاد می‌کند. آرتور اختلالی دارد که باعث می‌شود در مواقع نامناسب بخندد و به‌طور کلی چند اختلال روانی غیرمشخصِ دیگر نیز دارد؛ جزئیات مشخصی به ما داده نمی‌شود که این مسئله نگرانی‌هایی در نحوهٔ تصویرسازی از اختلالات روانی ایجاد می‌کند؛ گویی فیلم می‌گوید فرد مبتلا به بیماری روانی بمب ساعتی‌ای است که دیر یا زود منفجر می‌شود—چیزی که تصویر رو به‌راهی نیست. پس از سلسله‌ای از رویدادها، آرتور سقوط می‌کند اما همزمان کشف می‌کند که می‌تواند بر دیگران تأثیر بگذارد—جنبه‌ای از جوکر که کمتر کاویده می‌شود. همینجاست که تک‌بعدی‌بودن سایر شخصیت‌ها خود را نشان می‌دهد. شواهدی هم هست که ما ممکن است این وقایع را از دریچهٔ چشم آرتور ببینیم، و این تصویری از شخصیت نارسیسیستی خلق می‌کند که دیگران را به‌مثابه مهره‌های نقشه‌هایش می‌بیند؛ ظریف اما موجود. کسانی که نگرانند «جوکر» خشونتِ خصوصاً «اینسل/خودتحقیر‌شده» را تجلیل کند، می‌توانند اندکی آسوده باشند؛ هرچند فیلم مشکلاتی در تصویرسازی از بیماران روانی دارد و بین عالی و متوسط نوسان می‌کند، پس توصیه‌ای ملایم دارد. --- شاهکار. فیلم نشان می‌دهد چگونه رویدادهای پیاپی آرتور را به جوکر تبدیل کردند. مردی فقیر و بیمار که از چشم‌ها افتاده بود و یک موج از حوادث بد او را هر بار به لبه نزدیک‌تر کرد. نادیده گرفته‌شدن، تنهایی و بی‌تفاوتیِ دولت او را به‌تدریج خشونت‌ورز کرد تا اینکه شکست. بیش از یک فیلم ابرقهرمانی، جوکر از شخصیت‌های شناخته‌شده برای تأمل دربارهٔ «نادیده‌شدگان» استفاده می‌کند؛ کسانی که تا وقتی منفعل‌اند نادیده‌اند و وقتی سر برمی‌آورند تبدیل به جوکر می‌شوند. --- بی‌تفریح اما جذب‌کننده، هنری و تراژیک. یک دلقک میانسال دچار اختلالات روانی (خواکین فینیکس) که با مادرش در گاتهام زندگی می‌کند، از وضعیتی بد به بدتر می‌رسد تا اینکه هویت واقعی‌اش را کشف می‌کند. رابرت دنیرو نقش میزبان یک برنامهٔ گفتگومحور را دارد و زازی بیتز دختر همسایه را بازی می‌کند. «جوکر» بیشتر یک درام روان‌شناختی-جنایی و تراژدی است تا یک فیلم ابرشرور/ابرقهرمان؛ از ابتدا کشش ویژه‌ای دارد و تقریباً همه‌چیز برای تجربه‌ای سینماییِ طوفانی کار می‌کند. در فیلم چند لحظهٔ شوخ‌طبعانه هست، اما فیلم لزوماً «سرگرم‌کننده» نیست؛ سنگین و تراژیک است. پیامش ساده است: این‌گونه است که مردی عجیب که می‌خواست خنده‌آور شود، به جوکر بدل شد. مدت: ۲ ساعت و ۲ دقیقه. نمره: A-/A --- «جوکر» نمایشی تمام‌عیار است و شبیه‌اش را شاید از زمان «تاکسی درایور» ندیده‌ام. در هستهٔ خود فیلمی است دربارهٔ نقطهٔ شکستِ مردی شکسته، زیر پوششی از فیلم کمیکی که اگر جزئیات وِین‌ها را بردارید، مستقل هم کار می‌کند. خواکین فینیکس اجرای تحول‌آفرینی ارائه می‌دهد که سزاوار اسکار است. بازیگران مکمل هم خوب‌اند؛ زازی بیتز نقش کوچکی اما عالی دارد و دنیرو در لحظاتی—به‌ویژه در پایان—درخشان است. باید به تاد فیلیپس حق داد؛ بین این فیلم و «وار داگز» نشان داده که بیش از کارگردان «هَنگ‌اوِر» است. نه، این فیلم احساس‌خوب‌آور نیست و هرچند در بالای فهرست ۲۰۱۹ من قرار دارد، دقیقاً مطمئن نیستم چه‌وقت دوباره آن را ببینم. امتیاز: 4.75/5 --- فیلم‌ساز از کارهای «هَنگ‌اوِر ۲ و ۳» فاصلهٔ کامل گرفته و به اثری درآمده که بیشتر درام جنایی است تا کمدی. شوخی‌های سیاهِ فیلم—مثل مورد یک زنجیر درِ آپارتمان—بامزه‌اند اما در زمینهٔ فیلم ترسناک هم می‌شوند. این خروج کامل از کارهای قبلی او و همین تفاوت است که باعث می‌شود یکی از بهترین آثارش باشد. موسیقی هیلدور گودنادوتیر به‌شدت فضا را می‌سازد: ملانکولیک و درعین‌حال آشفته، نمادی از خفه‌شدن آرتور در رنجش و دردِ خود. نکتهٔ جالب اینکه بخش‌هایی از موسیقی حتی قبل از فیلم‌برداری بر اساس فیلمنامه نوشته شده بودند که به نظرم روشِ هوشمندانه‌ای است. تصویربرداری لارنس شر هم بسیار زیباست و نماهایی در ذهنم حک شده‌اند؛ او زوالِ گاتهام را خوب به تصویر می‌کشد و نورهای نئونیِ برجسته به فضا رنگ و جلوه می‌دهند. در این نسخه توماس وین شخصیتی مشخص دارد نه صرفاً «مردی که در کوچه کشته می‌شود»؛ او به‌عنوان مردی بی‌رحم اما متعهد به حفظ امنیت خانواده‌اش نشان داده شده که دیدگاه جالبی به این شخصیت است. یک سکانس که آرتور برای یادداشت‌برداری از یک استندآپ کمدی می‌رود و واکنش او به خنده‌ها—چهره‌ای یخ‌زده و بعد خندهٔ تأخیری—نمادی از عدم همخوانی آرتور با بقیه است. دربارهٔ جنجال‌ها: این یکی از مضحک‌ترین واکنش‌های اخیر است. فیلم باعث خشونت نمی‌شود بلکه نشان می‌دهد چرا خشونت رخ می‌دهد. اگر مسئولیت خشونت را فقط به سازندهٔ فیلم‌ها نسبت دهیم، آنگاه باید تمام فیلم‌های حاوی خشونت را مسئول هر حادثه بدانیم که منطقی نیست. بله در «جوکر» خشونت‌ها خشن و خام‌اند، اما چیزهایی بدتر هم دیده‌ایم. این وظیفهٔ کارگردان نیست که به بیننده اخلاق یاد بدهد؛ مردم باید یاد بگیرند مسئولیت اعمال خود را بپذیرند نه اینکه همیشه مقصر بیرون را نشان دهند. در کل: بروید و ببینید. و برای حال‌وهوای فیلم باید «Send in the Clowns» را مثل فرانک سیناترا بخوانید. --- جالب است این فیلم را در زمینهٔ افزایش جهانی جنبش‌های خشونت‌آمیز علیه ساختارِ قدرت تحلیل کنیم؛ جوکر موفق می‌شود واکنش خشونت‌آمیز را بدون تمایل صریح به بنیاد سیاسی توجیه‌پذیر جلوه دهد. --- این پستی است که بر خلاف جریانِ غالب می‌رود: وقتی فیلم را دیدم گفتم «واقعا شوخی می‌کنید؟» تنها شباهتِ این فیلم با جوکر «واقعی» نام اوست. از نظر من این فیلم توهینی است به طرفدارانِ بتمن و جوکرِ واقعی. جوکر این فیلم دیوانه‌ای بی‌هوش است و داستانِ گذشته‌اش هم جذاب نیست. جوکرِ واقعی نابغهٔ جنایی و طراح است؛ من منتظر بودم این آدمِ مضطرب در طول فیلم به آن هوش و زیرکانه تبدیل شود اما هیچ‌گاه چنین اتفاقی نیفتاد—او از ابتدا تا انتها همان شخص نابکار و بی‌فایده باقی می‌ماند. اگر این فیلم بدون برچسبِ جوکر تبلیغ شده بود شاید آن را به‌عنوان یک تریلر روانیِ مستقل قدردانی می‌کردم؛ از لحاظ فنی ساختهٔ خوبی است و بازی اصلی هم عالی‌ست. اما حتی اگر از برچسبِ فریبنده فاصله بگیرم، فیلم را خسته‌کننده، بیش‌ازحد طولانی و در نهایت ساختهٔ کسی می‌دانم که خودش شاید مشکلات روانی دارد. اینکه منتقدانِ سیاسی‌گرا آن را تحسین کرده‌اند تعجب‌آور نیست، ولی نظرات ستایش‌آمیز بین مخاطبان واقعی هم برایم تا حدی سورپرایز بود. برای من افتضاح بود. --- هرکس سلیقهٔ خودش را دارد، اما برای من: شگفت‌انگیز! از زمان انتشار فیلم تبلیغات و هیاهوی زیادی پیرامونش بود، اما فیلم فراتر از انتظاراتم ظاهر شد—فیلمی استثنایی. خواکین فینیکس اجرای شگفت‌آوری ارائه می‌دهد، قطعاً یکی از بزرگ‌ترین اجراهایی که دیده‌ام. اگرچه من خیلی با جوایز کار ندارم، اما او بی‌تردید شایستهٔ هر جایزه‌ای است که به خاطر این نقش بگیرد. همه‌چیز دیگر در فیلم فوق‌العاده است: موسیقی، فیلم‌برداری، ریتم‌بندی... همه‌چیز بسیار عالی‌اند. خوشحالم که فیلم صرفاً دیوانگیِ صرف نیست؛ گرچه اتفاقات دیوانه‌کننده‌ای رخ می‌دهد، اما فراتر از خشونت هم حرف دارد. بعد از یک بار دیدن می‌توانم بگویم یکی از فیلم‌های موردعلاقه‌ام شد. عالی! --- با اجرای چشم‌گیر فینیکس، «جوکر» تأثیر احساسی قدرتمندی دارد؛ ما شاهدیم چگونه یک دلقک مورد آزار به‌تدریج تبدیل به کسی می‌شود که از ایجاد آشوب لذت می‌برد. کاش مدتِ بیشتری فرصت می‌داشتیم فینیکس را به‌عنوان جوکر ببینیم، چون پس از نقطهٔ عطفِ تبدیل او خیلی زود فیلم به پایان می‌رسد. نمره: 10/10 --- دقیقاً آن چیزی بود که می‌خواست باشد و آن را به‌خوبی اجرا کرد. بخش‌های «آهسته» به اتمسفر کمک زیادی می‌کنند و همه‌چیز به یک پایان دراماتیک و فراموش‌نشدنی منتهی می‌شود. --- می‌دانستم پس از هیث لِجر سخت است از جوکری جدید خوشم بیاید؛ اما خواستم یک جوکر مستقل داشته باشم و این همان چیزی است که دادند. بی‌نظیر. از ابتدا تا انتها روی لبهٔ صندلی بودم. این فیلم قلبم را گرفت—در این شخصیت خودم را دیدم و هر دلیلش را برای «شکستن» یک انسان فهمیدم. آفرین. --- این فیلم فیلمِ «اینسِل» نیست، برخلاف حرف‌ها. نه فیلمی نژادپرستانه است، نه طرفدار رئیس‌جمهوری خاصی؛ در واقع به موضوعاتی می‌پردازد که معمولاً در جناح چپ مطرح می‌شوند. اما این فیلم فیلمِ مارول نیست؛ اگر با انتظار فیلمی مثل MCU بروید، از آن متنفر بیرون می‌آیید. اینجا اثرِ دراماتیک، کند و با ساختارِ افزایش‌دهنده است که شخصیت‌ها را پرورش می‌دهد؛ و واقعاً آن‌ها را پرورش می‌دهد: وقتی فیلم را شروع می‌کنید جوکر همدلی‌برانگیز است، اما وقتی بیرون می‌آیید او را واقعاً متنفر خواهید داشت. همین را بدون اسپویل می‌گویم. --- فیلمی شدیداً تئاتری و دیوانه‌کننده؛ آهسته می‌بینیم که او چگونه دیوانه می‌شود. پایانِ شوکه‌کننده‌ای دارد که انتظارش را نداشتم. --- روایت این فیلم وضعیتی را نشان می‌دهد که اغلب احساسات و شرایط دیگران—کسانی که امکاناتی مثل ما ندارند—نادیده گرفته می‌شود. از دید آرتور ما آشفتگی روانی او را حس می‌کنیم؛ همهٔ ناامیدی‌ها و خشم‌ها جمع می‌شوند و درنهایت منفجر می‌شوند. مردم گاتهام در پی نارضایتی و بی‌عدالتی شورش می‌کنند؛ جوکر در میان شورشیان روی یک ماشین رقصیده و مردم نام او را فریاد می‌زنند، او را به نمادی تبدیل می‌کنند تا ایده‌های‌شان را به اشتراک بگذارند. --- جوکر: تصویرِ یک روان‌آزار که توسط یک ملت محبوب می‌شود. در سینمای علمی‌تخیلیِ هالیوود، به‌ویژه ژانر ابرقهرمانی، آثار زیادی ساخته شده که جنبه‌های مختلف انسانی را می‌کاوند؛ در ۲۰۱۹ هم فیلمی دیدیم که به‌طرزی بی‌نظیر ما را به کودکی برمی‌گرداند—«جوکر». پس از شاهکار نولان و اجرای فراموش‌نشدنی هیث لِجر، تا قبل از این اثر کار مهمی دربارهٔ این شخصیت ندیده بودیم. با توجه به سابقهٔ برجستهٔ فینیکس در سینما، می‌دانستیم او از عهدهٔ نقش برمی‌آید و حق داشت. در صحنهٔ اول آرتور توسط جامعه طرد می‌شود؛ او رفتارهایی را تجربه کرده که هر شهروندی تصور می‌کند. او توسط یک مشاور دولتی درمان می‌شود، اما هیچ‌گاه ریشهٔ بیماری‌ها و افسردگی‌اش برایش توضیح داده نمی‌شود. شاید مهم‌ترین دلیل بیماری آرتور—و صدها بیمارِ دیگر در شهر فرورفتهٔ گاتهام—عدم رسیدگی صحیح به نیازهای انسانی باشد. در این شهر همه فقط به خود فکر می‌کنند، حتی شهردار که مسئولیت رفع نیازهای شهروندان را دارد. در صحنه‌ای که آرتور مادرش را می‌کشد مشخص می‌شود که آرتور آمادهٔ از بین بردن عزیزترین فرد زندگیش است؛ نمی‌خواهم بگویم آرتور مقصر است یا نه، چون از روند فیلم پیداست مادرش در گذشته ضربهٔ سختی به او زده. هیچ‌چیز دیگر برای آرتور اهمیت ندارد؛ او مردم گاتهام را به یک قیام بزرگ هدایت می‌کند. هر فرد در گاتهام می‌تواند آرتور باشد که آمادهٔ مبارزه است. خندهٔ مریضِ آرتور نمادی از قوت فینیکس در این نقش است. داستان از ابتدا مخاطب را با خود همراه می‌کند و در این دو ساعت مخاطب حتی پلک هم نمی‌زند. تحلیل: مهدی ابراهیم‌زاده --- جوکر (۲۰۱۹) — نمایشی بدیع از بازی در جستجوی فیلمنامه‌ای تیزتر فیلمِ تاد فیلیپس تضادهای زیادی دارد: در سطح فنی شگفت‌انگیز است و بازی‌ای ارائه می‌دهد که نمی‌توان از آن چشم برداشت، اما درون‌مایه‌ای دارد که در عین پرتحریک‌بودن، کم‌عمق باقی می‌ماند. فیلمی است که می‌خواهد جدی گرفته شود اما گاه اتمسفر «خشن» را به‌جای عمقِ واقعی می‌نشاند. پیروزی غیرقابل‌چشم‌پوشی: خواکین فینیکس بدیهی است: فینیکس نیرویی از طبیعت است. تغییر فیزیکی‌اش—رک و لاغر شدن، خندهٔ آزاردهنده و غیرقابل‌کنترل—فقط رویهٔ کار است. او فروپاشی آرتور را با آسیب‌پذیریِ دردناک و خیره‌کننده‌ای اجرا می‌کند؛ هر تیک، هر سکوتِ رنج‌آلود با شدتی نفس‌گیر ثبت شده است. او برای این نقش خون‌دل خورده و همین یک دلیل کافی‌ست برای دیدن فیلم. او شایستهٔ تمام تحسین‌هاست. سبک بر ماده غلبه کرده از نظر بصری فیلم نقطهٔ قوت دیگری دارد: گاتهامِ دههٔ ۷۰َییِ کثیف و پرتعفن ملموس و خفه‌کننده به‌نظر می‌رسد. فیلم‌برداری حساب‌شده و موسیقیِ سلّو-محورِ هیلدور گودنادوتیر خودِ شخصیتِ دیگری است که سقوط روانی آرتور را منعکس می‌کند. در سطح فنی «جوکر» بی‌نقص است. اما همین‌جا حد ستایش من تمام می‌شود. فیلمنامه باوجود جاه‌طلبی احساس می‌شود مجموعه‌ای از «بهترین لحظات» فیلم‌های بهتر و مناقشه‌برانگیزتر است. تأثیراتِ «تاکسی درایور» و «پادشاه کمدی» نه تنها ادای احترام که الگوهایی بنیادی‌اند که «جوکر» نتوانسته از آن‌ها فراتر رود. فیلم به بیگانگی تراویس بِیکِل و توهمات روپِرت پاپکین رجوع می‌کند اما لبه‌های پیچیدهٔ آن‌ها را صاف می‌کند تا مسیری ساده‌تر و کم‌جذاب‌تر ارائه دهد. تهی‌بودنِ هسته ضعف اصلی فیلم، تهی‌بودنِ اندیشه‌ای‌اش است. فیلم می‌خواهد دربارهٔ غفلت اجتماعی، جنگ طبقاتی و تولدِ نمادی حرف بزند، اما کاوشش در این موضوعات سطحی است؛ بیشتر حالتِ ژستِ دانشمندانه دارد تا یک تزِ تحلیلی. فیلم «تاریک» و «تکان‌دهنده» بودن را با «عمیق» بودن اشتباه می‌گیرد. آرتور در بیشتر فیلم شخصیتی منفعل است؛ این منفعل‌بودن اگرچه قربانی بودنش را نشان می‌دهد، اما تبدیل او به عامل کاریزمای آشوب کمتر محقق می‌شود و بیشتر الزامِ روایی‌ست تا تحولِ درون‌زاد. پردهٔ سوم که شورش سراسری را نشان می‌دهد، خیلی قابل‌قبول و باثبات به‌نظر نمی‌رسد، چرا که آن شورش به‌نظر به زور به تراژدیِ شخصی پیوند خورده است. حکم نهایی: یک پارادوکس زیبا اما ناقص امتیاز: ۵ از ۱۰ «جوکر» فیلمی است که بیشتر برای بخش‌هایش تحسین می‌شود تا برای کلِ آن. دستاوردی غیرقابل‌انکار در بازیگری و فنی است و گامی جسورانه در عصرِ سینمای مبتنی بر کمیک‌ها. اما وقتی پرده پایین می‌آید، نقابِ تحریک‌کننده کنار می‌رود و هسته‌ای نسبتاً تهی نمایان می‌شود. فیلمی که راحت‌تر می‌توان بخش‌هایش را ستود تا آن را عاشقِ داستانش شد؛ تابلویی خیره‌کننده که از نزدیک‌تر که نگاه کنی، ردِ تقلیدی از استادان کلاسیک در آن پیداست. برای دیدن: اجرای تحسین‌برانگیز خواکین فینیکس و کارِ فنی برجسته. برای نخوردن: انتظارِ کاوشی بدیع یا ظریفانه در موضوعات سنگین فیلم—پس از تماشا احتمالاً از اجرا تحت‌تأثیر قرار می‌گیرید، اما از پارابلِ کلی شاید ناامید شوید.