فیلم American Made 2017

«امریکن مید» فیلمی عجیب اما بسیار لذت‌بخش است. فیلم با نگاهی بازیگوش و طنزآمیز سرگذشت مشهورِ پرونده ایران-کنترا را از دید خلبانی به نام بری سیل بازگو می‌کند. در طول داستان هیجان، خنده، پیچ‌وخم‌های شگفت‌آور (بر پایه واقعیت) و شخصیت‌های برجسته‌ای می‌بینیم. حتی اگر رسوایی عمومی ایران-کنترا را دنبال کرده باشید، ممکن است با داستان سیل آشنا نباشید؛ او سال‌ها پیش از آنکه آن رسوایی به...

«امریکن مید» فیلمی عجیب اما بسیار لذت‌بخش است. فیلم با نگاهی بازیگوش و طنزآمیز سرگذشت مشهورِ پرونده ایران-کنترا را از دید خلبانی به نام بری سیل بازگو می‌کند. در طول داستان هیجان، خنده، پیچ‌وخم‌های شگفت‌آور (بر پایه واقعیت) و شخصیت‌های برجسته‌ای می‌بینیم. حتی اگر رسوایی عمومی ایران-کنترا را دنبال کرده باشید، ممکن است با داستان سیل آشنا نباشید؛ او سال‌ها پیش از آنکه آن رسوایی به صورت عمومی مطرح شود، برای سیا قاچاق اسلحه می‌کرد. «امریکن مید» تصویری سریع، سبک و بی‌قاعده از ریز و درشت عملیاتی مخفی است که قرار بود به خطا برود. فیلم حکم و قضاوت اخلاقی ندارد؛ در واقع کم‌کم از روش دیوانه‌وارِ سیل در «هر طور شده سر کن» در پرواز، جرم و زندگی خوشمان می‌آید. تام کروز در نقش خلبان متکبر و بی‌باک به‌خوبی جا افتاده است. خودم تجربهٔ پرواز دارم و یک یا دو نفر از آن نوع آدم‌های خودنما را دیده‌ام که تا حدودی شبیه شخصیتی هستند که کروز اجرا می‌کند. کروز اخیراً نقش‌هایی بازی کرده که کمی جوان‌تر از سن واقعی‌اش‌اند (مثلاً «جک ریچر: هرگز بازنگرد»)، اما در اینجا سنش کارآمد است. به نوعی، سیل آدمی است که تلاش می‌کند جوان بماند. اگر یک نکتهٔ ناراحت‌کننده دربارهٔ «امریکن مید» وجود داشته باشد، آن این است که فیلم عمدتاً از بیشتر زمینهٔ سیاسی پرهیز می‌کند. گفته می‌شود که ساندینیستاها کمونیست‌های مورد حمایت شوروی و شرور بوده‌اند—آنچه قطعاً سیا در آن زمان می‌گفت. (با نگاه پسین، قضیه پیچیده‌تر است.) تا حدی نشان داده می‌شود چگونه دولت ریگان نقشه‌ای جنایی و اعوجاج‌دار برای اهداف خودش طراحی کرد، اما فیلم در همان نقطه‌ای به پایان می‌رسد که رسوایی عمومی ایران-کنترا آغاز شد. الی نورت تنها در یکی دو نما حضور دارد. با این حال، قوس داستانی شخصی بری سیل به‌خوبی جمع‌بندی می‌شود. پایان کسی را بخشیده نشان نمی‌دهد، اما باعث می‌شود جایگاه اخلاقی خودمان را بازبینی کنیم، چون ناگزیر به سیل علاقه‌مند و حتی او را تحسین می‌کنیم—علیرغم فقدان کامل ملاحظهٔ اخلاقی یا قضاوت درست از سوی او. داگ لیمن کارگردانی را با سلیقهٔ همیشگی‌اش انجام داده است. او در کارنامه‌اش ژانرهای متنوعی از اکشن-جاسوسی («هویتی بورن») تا فیلم‌های ابرقهرمانی («جامپر»)، درام سیاسی («بازی برابر») و علمی-تخیلی محض («لبهٔ فردا») دارد. «امریکن مید» در این فهرست جایگاه خوبی دارد. فیلمی سرگرم‌کننده، اندیشمندانه و غیرمعمول است، هرچند جنبهٔ تیره‌ترش ممکن است باب میل همه نباشد. دیدن تام کروز در نقشی که واقعاً باید بازی کند—نه فقط نمایش هیجان از طریق حرکات اکشن—همیشه جالب است، چون او از عهدهٔ ایفای یک بازیگر خوب برمی‌آید و تنها یک ستارهٔ اکشن زیبا نیست. در این فیلم هم او بازی نسبتاً خوبی ارائه می‌دهد. در نتیجه، فیلم دوره‌ای خوش‌ساخت و لذت‌بخش است که هم به همان اندازه درام دارد و هم اکشن و کمدی، به‌طوری که مدت زمان تماشای آن تقریباً نامحسوس می‌گذرد. به‌ندرت پیش می‌آید فیلمی این‌قدر طولانی را ببینی و احساس کنی واقعاً طولانی است. تنها نقطه‌ضعف واقعی این است که پایان کمی ناگهانی می‌آید—کمی بیش از حد ناگهانی نسبت به سیر داستان—اما وقتی که اوج‌گیری فیلم تا این حد دلپذیر است، چندان مهم نیست.