فیلم Elevator to the Gallows 1958

گربه سیاه همه‌چیز را دارد... Ascenseur pour l'échafaud (با عنوان انگلیسی Elevator to the Gallows یا Lift to the Scaffold) ساختهٔ لوئیس مال، که فیلمنامه‌اش را خودِ مال همراه با روژه نیمیه و نوئل کالف (بر گرفته از رمان) نوشته‌اند، با بازی ژان مورو، موریس رونه، ژرژ پوژولی، یوری برتن و ژان وال ساخته شده و موسیقی آن از مایلز دیویس است و فیلم‌برداری را هنری...

گربه سیاه همه‌چیز را دارد... Ascenseur pour l'échafaud (با عنوان انگلیسی Elevator to the Gallows یا Lift to the Scaffold) ساختهٔ لوئیس مال، که فیلمنامه‌اش را خودِ مال همراه با روژه نیمیه و نوئل کالف (بر گرفته از رمان) نوشته‌اند، با بازی ژان مورو، موریس رونه، ژرژ پوژولی، یوری برتن و ژان وال ساخته شده و موسیقی آن از مایلز دیویس است و فیلم‌برداری را هنری دکه بر عهده داشته است. این فیلم شیطنت‌آمیزی است؛ زیرک و با ریتمی آرام که کم‌کم به جانت می‌افتد. درست است که این اثر به‌حق پلی است بین دورهٔ کلاسیک نوآر و موج نو فرانسوی، اما از منظر روایی فیلم در واقع سرراست و ساده است. ژولیَن تاورنیه (رونه) تصمیم دارد همسر معشوقه‌اش، فلورانس کارالا (مورو)، که اتفاقاً رئیسش هم هست را بکشد؛ اما پس از اجرای «قتل کامل»، به‌دلیل حواس‌پرتی خود در یک آسانسور نزدیک محل جنایت گیر می‌افتد. در بیرون، فلورانس با اضطراب منتظر اوست تا زندگی مشترک‌شان را جدی شروع کنند، اما وقتی دو عاشق جوان ماشین ژولیَن را می‌دزدند، فلورانس دچار سوتفاهم می‌شود و رشته‌ای از اتفاقات، ژولیَن و فلورانس را به سوی طناب دار می‌کشاند. ساده‌بودن روایت اهمیتی ندارد؛ این فیلم سرشار از سبک است، اتمسفر تاریک و نافذی از هر قاب می‌چکد و جاز اغواگر مایلز دیویس مثل سایه‌ای شوم بر سکانس‌ها سنگینی می‌کند. پیچش‌های طعنه‌آمیز فیلمنامه انگار مستقیم از سرزمین نوآر آمده‌اند و نیش‌هایی در داستان فرو می‌کنند؛ وارونگی هوشمندانهٔ قاعده‌ها باعث شده مورو (با جلوه‌ای شهوانی) در خیابان‌ها به دنبال معشوقش بگردد، در حالی که او در جایی دیگر منزوی است و سناریوی قتلی بر پایهٔ سوءتفاهم هویت به‌طرز زیرکی اجرا می‌شود. فیلم‌برداری هنری دکه از حس ناامیدی‌ای سرشار است که کاملاً با داستان هم‌خوانی دارد و استفاده از نور طبیعی باعث شد سایر فیلم‌سازان فرانسوی به آن توجه کنند. دیالوگ‌ها و اشاره‌های تلخ به معاملات اسلحه نشان می‌دهد که مال می‌تواند خیلی زیرک باشد؛ حیف است که آثار نوآر بیشتری نساخت. فیلم ما را قانع می‌کند که ژولیَن و فلورانس عمیقاً عاشق و دلدادهٔ یکدیگر‌اند، و با این‌حال در تمام طول فیلم هیچ‌گاه واقعاً کنار هم نیستند! این یکی از چیزهای شگفت‌انگیز فیلم برجستهٔ لوئیس مال است. به‌یاد داشته باشید، دوربین هرگز دروغ نمی‌گوید... 8/10