فیلم I, Daniel Blake 2016

یادآوری اینکه جامعه از انواع آدم‌ها تشکیل شده و بعضی‌ها به کمک ملایم نیاز دارند. شایعاتی درباره شانس اسکار این فیلم بود؛ خیلی از منتقدان فکر می‌کردند که فیلم راحت به اسکار می‌رسد، اما این‌طور نشد. من الآن دیدمش و معتقدم که لایق آن بود. اگر اسرار کثیفِ کشیش‌ها در صحنه‌ای بزرگ محکوم شدند، این فیلم هم سزاوار همین توجه است، چون بی‌رحمی نسبت به خانواده‌های...

یادآوری اینکه جامعه از انواع آدم‌ها تشکیل شده و بعضی‌ها به کمک ملایم نیاز دارند. شایعاتی درباره شانس اسکار این فیلم بود؛ خیلی از منتقدان فکر می‌کردند که فیلم راحت به اسکار می‌رسد، اما این‌طور نشد. من الآن دیدمش و معتقدم که لایق آن بود. اگر اسرار کثیفِ کشیش‌ها در صحنه‌ای بزرگ محکوم شدند، این فیلم هم سزاوار همین توجه است، چون بی‌رحمی نسبت به خانواده‌های کم‌درآمد و پیران بی‌سوادِ رایانه‌ای را نشان می‌دهد. فقط همین‌قدر تا تبدیل شدن به مستند فاصله دارد؛ واقع‌گرایانه است و دیالوگ‌هایش سینمایی‌اند، و الا می‌شد آن را مستند خواند. این فیلم پیام مشخصی دارد: نشان می‌دهد در سیستم ما چه چیزی غلط است و چه کسانی از آن رنج می‌برند. بازیگران عالی‌اند و کارگردان هشتاد ساله کار درخشانی انجام داده است. می‌توانی هر فیلمی که خواستی ببینی، اما اگر فیلم‌هایی مثل این را نبینی، اساساً تماشای فیلم برایت بی‌معنی می‌شود. داستان دنبال مرد ۶۰ ساله بیوه‌ای است که نامش در عنوان آمده. او از سکته قلبی بهبود یافته و طبق توصیه پزشکش دیگر کار نمی‌کند و از دریافت کمک معیشتی محروم شده است. هر زمان که به مسئولان مراجعه می‌کند تا مشکلش را پیگیری کنند، با بهانه‌های مختلف او را بازمی‌گردانند و ناامید می‌شود. به‌خصوص اینکه با کامپیوتر آشنا نیست و پر کردن فرم‌ها در پلتفرم‌های اینترنتی برایش مشکل است. او بسیار صبور است و هر کاری را که گفته‌اند انجام می‌دهد. روزی به مادری تنها با دو بچه که تازه از لندن به شهر آمده و در آژانس کاریابی برای یافتن شغل سختی می‌کشد کمک می‌کند. رابطه‌شان رشد می‌کند و در روزهای سخت به هم یاری می‌رسانند. باقی فیلم چگونگی حل مشکلاتی را که با آن مواجه‌اند نشان می‌دهد. «ببین، اگر یک قطعه زمین به من بدهی می‌توانم خانه بسازم، اما تا به حال هیچ‌وقت حتی نزدیک یک کامپیوتر هم نبوده‌ام.» من فیلم را دوست داشتم، اما برای سلیقه من بیش از حد واقع‌گرایانه بود. من بخش‌های احساسی را دوست دارم و این فیلم آن بخش‌ها را به‌طرز مؤثری نشان می‌داد، ولی نه به شکل احساساتی و پرزرق‌وبرق. شاید بتوان گفت موسیقی کمتر و درام‌پردازی بیشتر، سبک روایت را تغییر داده بود. تمرکز روی طبقه اقتصادی پایین و شیوه زندگی‌شان و فقدانِ حمایت اجتماعی — که ناخواسته رخ می‌دهد — همه با جزییات خوب نشان داده شده بود. من همیشه از فیلم‌هایی حمایت کرده‌ام که به نواقص نهادهای پایه‌ای جامعه اشاره می‌کنند. تقریباً همه نقاط چالش‌برانگیزی که آدم در آژانس کاریابی با آن روبه‌رو می‌شود، مخصوصاً اگر سن فرد بالا باشد، نمایش داده شده‌اند: تماس‌های تلفنی که با پیام ضبط‌شده پاسخ داده می‌شوند، فرم‌های آنلاین و ملاقات‌های حضوری. واقعیتی که اکنون با آن روبه‌رو هستیم یا باید بدانیم این است که همه مردم با کامپیوتر آشنا نیستند؛ شاید در آینده چنین باشد، اما اکنون خیر. آن‌ها کمک مناسب دریافت نمی‌کنند و آژانس‌ها گاهی با آن‌ها مثل مهاجران غیرقانونی برخورد می‌کنند. معرفی مادر مجرد باعث جذاب‌تر شدن فیلم می‌شود. از سوی دیگر، مشکلات مختلف خانواده‌های فقیر و تلاش بی‌امان او برای تأمین نیازهای اولیه فرزندانش دلخراش است. این تنها مشکل انگلستان نیست، بلکه در نقاط دیگر جهان هم دیده می‌شود. فیلم چندین جایزه برده، از جمله یک جایزه بفتا. فیلمی خوب برای همه است، البته به شرطی که دید و منظور فیلم را درک کنید؛ در غیر این صورت ممکن است برایتان خسته‌کننده باشد. در حین تماشا فکر می‌کردم با یک درام معمولی روبه‌رو هستم و مرتب انتظار داشتم داستان به این یا آن سمت برود. تقریباً تا پایان همین‌طور بود، اما در مراحل پایانی فیلم چیزی ارائه می‌دهد که مرا غافلگیر کرد. پس توصیه‌ام این است که توقعات‌تان را پایین نگه دارید و صبور باشید. مهم‌تر اینکه آنچه فیلم نشان می‌دهد را بپذیرید، نه آنچه خودتان انتظار دارید. اگر در پذیرش این رویکرد ناکام بمانید، این فیلم برای شما نیست و تنها راه فهمیدن آن، دیدن فیلم است. ۷.۵/۱۰