فیلم Nomadland 2020

این فیلم خیلی واضح نشان می‌دهد که آن عشایرِ خودخواسته‌ای که زندگیِ آزاد را انتخاب کرده‌اند، با کمترین داشته‌ها راضی‌اند. در حالی که کسانی که معیشتشان را به‌سادگی از آنان گرفته‌اند با افراط و رفاه بی‌پروا شادند، برای این عشایر حتی یک بشقاب غذا یا یک لاستیک پُر باد هم تبدیل به گنج می‌شود. هدف زندگی در آنچه مادی داریم نیست، بلکه در آنچه در...

این فیلم خیلی واضح نشان می‌دهد که آن عشایرِ خودخواسته‌ای که زندگیِ آزاد را انتخاب کرده‌اند، با کمترین داشته‌ها راضی‌اند. در حالی که کسانی که معیشتشان را به‌سادگی از آنان گرفته‌اند با افراط و رفاه بی‌پروا شادند، برای این عشایر حتی یک بشقاب غذا یا یک لاستیک پُر باد هم تبدیل به گنج می‌شود. هدف زندگی در آنچه مادی داریم نیست، بلکه در آنچه در دل داریم، در آدم‌هایی است که می‌بینیم و مناظری که می‌بینیم. جادوی توصیف‌ناپذیر کار کلویی ژائو این است که هم به درد و هم به شکوه زنده بودن می‌پردازد، نه به‌صورت خیالی بلکه در واقعی‌ترین شکلش. «Nomadland» فیلمی است استثنایی از هنرمندی استثنایی که قصه‌های استثنایی برای گفتن دارد؛ دیدن مسیر باز و پهنای آسمان و میل به جدا شدن از هرج‌ومرج دنیای مدرن را در دل می‌پروراند. زنده بودن می‌تواند دلت را بشکند، اما خدایا چقدر زیبا هم هست. دیدن فیلم به‌دلیل حضور فرانسس مک‌دورمند و دیوید استرَتِرن جذاب است؛ در عمل آن‌ها تنها بازیگران حرفه‌ایِ برجسته‌اند و بسیاری از نقش‌ها را عشایر و مسافرانی واقعی بازی کرده‌اند. این فیلم نوعی مطالعهٔ شخصیت است، اما نه تنها یک شخصیت؛ افراد زیادی با داستان‌های واقعی از زندگی‌شان از مسیر شخصیت اصلی عبور می‌کنند. او به آن‌ها کمک می‌کند یا آن‌ها به او کمک می‌کنند، و هر کس به راه خود می‌رود. سبک فیلم بی‌تردید آرام و محتاطانه است؛ اگر به فیلم‌های آرامِ روزمره عادت ندارید، ممکن است کند و خسته‌کننده به‌نظر برسد. فیلم تا حدی شبیه مستند است: فیلم‌برداری زمینی و چشم‌نواز، تدوین حساب‌شده و روایتِ ساده‌ای که صرفاً همراهی با مک‌دورمند در یک خانهٔ متحرک در غرب آمریکا و دیدن ملاقات‌های او با آدم‌های جدید و کار کردن در چند شغل است. اگر بیننده انتظار تحول‌های ناگهانی یا افشاگری‌های شگرف داشته باشد، بعید است راضی شود. با این حال نقطهٔ قوت فیلم همان رویکرد واقع‌گرایانهٔ ژائو و استفاده از آدم‌های غیرحرفه‌ای است که داستان‌های واقعی‌شان را بازگو می‌کنند. شنیدن انگیزهٔ این افراد برای انتخاب زندگی کوچی روشنگر و الهام‌بخش است و کلیشه‌های منفی و نادرستی را که نباید جایی در جهان داشته باشند، فرو می‌ریزد. برخوردها و واکنش‌های مک‌دورمند در گفت‌وگوها چنان طبیعی‌اند که به‌نظر می‌رسد بسیاری از آن‌ها بداهه هستند. از نظر فنی، فیلم زیبا فیلم‌برداری شده و موسیقی لودویکو ایناودی، به‌ویژه قطعات پیانویش، خود به‌تنهایی توان برانگیختن اشک را دارد؛ موسیقی در کنار مناظر خیره‌کننده به ایجاد فضایی تأمل‌برانگیز کمک می‌کند. فیلمنامه پر از تم‌های زیرپوستی است؛ دیدگاه‌های متنوع و تاثیرگذار دربارهٔ معنای زندگی، نحوهٔ مواجهه با غم و تراومای شخصی بیش از همه جلب توجه می‌کند. فیلم تا حد زیادی مبتنی بر اجراست و فرانسس مک‌دورمند بار دیگر با بازی قدرتمندش فیلم را به دوش می‌کشد. شخصیتِ او—فرن—بسیار دوست‌داشتنی و نمادِ یک آدمِ خوب است، و دنبال کردن او سفر طولانی داستان را سبک‌تر می‌کند. اما در نهایت همان‌چه این فیلم را برجسته می‌کند حضور عشایر واقعی است که با اشتراک‌گذاری تجربیاتشان عمق و اصالت خاصی به اثر می‌بخشند. این فیلم برای همه‌ای عمومی محبوب نخواهد بود، اما ارزش تامل و تحقیق دارد؛ اگر از برخی بینندگان واکنش نامطبوع دیدید، شاید به‌جای ردّ کامل اثر بهتر است کمی دربارهٔ شیوهٔ ساخت و انگیزه‌های سازنده بخوانند تا بفهمند چه چیزی فیلم را الهام‌بخش می‌کند. «Nomadland» قصه‌ای تأمل‌برانگیز، روشنگر و احساس‌برانگیز دربارهٔ زندگی عشایری ارائه می‌دهد؛ فیلمی که هم جذابیت‌های فنی و هنری دارد و هم ضعف‌هایی در ریتم و کمبود رویدادهای دراماتیک که ممکن است برای بعضی خسته‌کننده باشد. در مجموع بازی درخشان مک‌دورمند و حضور تاثیرگذار آدم‌های واقعی فیلم را به تجربه‌ای خاص تبدیل کرده است. امتیاز: B+