فیلم Nicholas and Alexandra 1971

برای انصاف دادن به سم اسپایگل، او در این بازنمایی چشم‌نواز و پرخرج از زندگی تزار نیکولای دوم (مایکل جیستون) و همسرش الکساندرا (جانت سوزمن) خساست به خرج نداد و از نظر بصری تقریباً به زیبایی «دکتر ژیواگو» (۱۹۶۵) است. متأسفانه این ظاهر چشمگیر به تماشای اثر جذابیت چندانی نمی‌بخشد، چون هیچ‌یک از بازیگران اصلی توان لازم برای زنده کردن نقش‌های خود یا رخدادهای پرآشوب...

برای انصاف دادن به سم اسپایگل، او در این بازنمایی چشم‌نواز و پرخرج از زندگی تزار نیکولای دوم (مایکل جیستون) و همسرش الکساندرا (جانت سوزمن) خساست به خرج نداد و از نظر بصری تقریباً به زیبایی «دکتر ژیواگو» (۱۹۶۵) است. متأسفانه این ظاهر چشمگیر به تماشای اثر جذابیت چندانی نمی‌بخشد، چون هیچ‌یک از بازیگران اصلی توان لازم برای زنده کردن نقش‌های خود یا رخدادهای پرآشوب این دورهٔ جالب و پرتلاطم تاریخ اروپا را ندارد. از همان ابتدا خوش‌شانسی چندان طرفِ رومانف‌ها نیست: تنها پسرشان آلکسیس با بیماری هموفیلی به دنیا می‌آید، تزارینا تحت تأثیر شریر راسپوتین (تام بیکر با بازی اغراق‌شده) قرار می‌گیرد و کشور به جنگی با ژاپن در کره وارد می‌شود که نتیجه‌اش به زیان روسیه است، در حالی که مردم دیگر صرفاً حقِ الهیِ شاه را بی‌چون‌وچرا نمی‌پذیرند. آنچه رخدادهای تاریخی را نشان می‌دهد از تصویربرداری وسیع و باشکوه و دقت قابل‌قبول در طراحی لباس و صحنه بهره می‌برد، اما به نظرم این بیشتر پیروزیِ سبک بر محتوای مصور است. لارنس الیویه تا حدی نقش نخست‌وزیر دانا و روزبه‌روز خشمگین، کنت ویتِه، را به دوش می‌کشد و ایرین وورث همیشه آن شکوهمندی مقتدرانه را دارد که در نقش امپراتریس مادر خوب می‌نشیند؛ اما با هری اندروز، تیموتی وِست و به‌ویژه جک هاوکینز که انگار قبل از گذاشتن سبیل، در ژلاتین غسل کرده بود و سبیلی را از یکی از برادران مارکس قرض گرفته بود، دچار مشکل شدم. فیلم با نیم ساعت پایانی تا حدی جان می‌گیرد وقتی مرگ ناگزیر بر این خانوادهٔ سلطنتی سایه می‌اندازد، اما باز هم احساس می‌کنم تصویر ارائه‌شده از ریاکاری‌ها و معیارهای دوگانه در کشوری که کاخ و گتو کنار هم وجود داشتند و عرفان دینی و ماهیت تا حدی ماکیاولی‌مآبانهٔ بازی‌های سیاسی رواج داشتند، بی‌شور و نسبتاً خشک است. به نظر من این فرصتی از دست رفته است؛ فیلم می‌توانست با انتخاب بازیگرانی که کمتر نگران تشابه ظاهری‌اند و بیشتر به شخصیت‌پردازی عمیق توجه می‌کنند، و احتمالاً با تمرکز بر بازهٔ زمانی کوتاه‌تر و متمرکزتر، نتیجهٔ بهتری به دست آورد.