فیلم Hour of the Wolf 1968

«ساعتِ گرگ» (Vargtimmen) را اینگمار برگمان نوشته و کارگردانی کرده است. بازیگران اصلی آن ماکس فون سیدو، لیو اولمان، گرترود فرید، گئورگ ریده‌برگ و اینگرید تولین‌اند. موسیقی اثر از لارس یوهان ورله و فیلم‌برداری از سون نیوکویست است. در تعطیلاتی در جزیره‌ای دورافتاده در اسکاندیناوی، هنرمندی همراه با همسر جوان و باردارش دچار فروپاشی عاطفی می‌شود وقتی با خواسته‌های سرکوب‌شده‌اش روبه‌رو می‌گردد. آیا این واقعاً تنها فیلم...

«ساعتِ گرگ» (Vargtimmen) را اینگمار برگمان نوشته و کارگردانی کرده است. بازیگران اصلی آن ماکس فون سیدو، لیو اولمان، گرترود فرید، گئورگ ریده‌برگ و اینگرید تولین‌اند. موسیقی اثر از لارس یوهان ورله و فیلم‌برداری از سون نیوکویست است. در تعطیلاتی در جزیره‌ای دورافتاده در اسکاندیناوی، هنرمندی همراه با همسر جوان و باردارش دچار فروپاشی عاطفی می‌شود وقتی با خواسته‌های سرکوب‌شده‌اش روبه‌رو می‌گردد. آیا این واقعاً تنها فیلم ترسناکِ نابِ اینگمار برگمان است؟ می‌توان گفت که بسیاری از فیلم‌های او عناصر هراس‌آور دارند، اما این فیلم به‌طور خاص در کالبدشکافیِ ذهنِ پراکنده و از هم گسیخته، تا حدِ هولناکی ماندگار است؛ شاهدِ فروپاشیِ شخصیتی هنری که زیر بارِ سرکوب، شک و دنیایی کابوس‌وار شکنجه‌ می‌شود — دنیایی که او یا ما مطمئن نیستیم وجود دارد یا نه. در اوجِ کارِ برگمان، او تبحرِ خاصی در درگیر کردن مخاطب داشت، طوری که تماشاگر خود را بخشی از نمایش احساس می‌کرد و این‌جا هم همین اتفاق می‌افتد. سیدو یک‌بار دیگر همهٔ توانش را در نقش یوهان بورگ به‌کار می‌گیرد و کاملاً در نقش غرق می‌شود. اولمان که در فیلم نقش زنی باردار را بازی می‌کند (خودِ او نیز در آن زمان باردار بود) باز هم تمام نت‌های احساسیِ پریشانی یک زنِ عاشق اما نگران برای سلامتِ روانِ خود و شوهرش را به‌خوبی اجرا می‌کند. وقتی نقاشی‌های یوهان رنگِ تهدیدآمیزی به خود می‌گیرند (ما آن‌ها را نمی‌بینیم؛ او برای همسرش توصیف می‌کند و تصویر در ذهن‌مان شکل می‌گیرد)، وارد دنیای فلش‌بک‌ها و پرسشِ «واقعیت یا کابوس؟» می‌شویم. در اینجا برگمان از ابزارهای همیشگی‌اش بهره می‌برد: دیوهای انسانی و چهره‌های هراس‌آور که همه به‌طریقی باشکوه توسط فیلم‌بردار، سون نیوکویست، در پوششی از اکسپرسیونیسم سرد جلوه‌گر می‌شوند. آلما (اولمان) خیلی زود می‌گوید زوج‌هایی که سال‌ها با هم‌اند کم‌کم به‌هم شباهت پیدا می‌کنند؛ پس آیا تصادفی است که وقتی اوضاع به اوج می‌رسد، یوهان رژ لب زده است؟ آیا باید بپذیریم که شخصیتِ سیدو در زیرِ لایه‌های برگمان در حقیقت جلوه‌هایی از «خودِ» او هستند؟ آیا این مهم است؟ نه. برگمان کارگردانی جذاب و وسوسه‌انگیز است (شخصاً همهٔ فیلم‌هایش را دوست ندارم)، اما آنچه از این فیلم به‌دست می‌آورید احساسِ تسخیرِ ذهنی است — و این تجربه در عین هراس‌آور بودن، لذتبخش است. ۸/۱۰