فیلم Look Who’s Back 2015

واضح است که او همان آدم است، اما نیت‌هایش چیست؟ از آثار قبلی کارگردان مثل «دختران مبارز» و «باتلاق‌ها» لذت بردم. آن‌ها موضوعاتی حول زنان جوان داشتند و پر از مسائل حساس بودند؛ اما این بار او سراغ اقتباس سینمایی رمانی پرفروش و هجوآمیز درباره آدولف هیتلر رفته است. این بهترین اثر او نیست، ولی فیلم بدی هم نیست. تماشایش تا حدی سرگرم‌کننده است، اما از نظر...

واضح است که او همان آدم است، اما نیت‌هایش چیست؟ از آثار قبلی کارگردان مثل «دختران مبارز» و «باتلاق‌ها» لذت بردم. آن‌ها موضوعاتی حول زنان جوان داشتند و پر از مسائل حساس بودند؛ اما این بار او سراغ اقتباس سینمایی رمانی پرفروش و هجوآمیز درباره آدولف هیتلر رفته است. این بهترین اثر او نیست، ولی فیلم بدی هم نیست. تماشایش تا حدی سرگرم‌کننده است، اما از نظر منطقی—خصوصاً در مسائل پایه‌ای—ضعیف عمل می‌کند. با توجه به اینکه فیلم هجوگرِ نفرت‌انگیزترین انسان تاریخ است، هیچ‌کس حساسیتی نسبت به نمایش او از زاویه‌ای متفاوت نشان نمی‌دهد. با این حال، فیلم به برخی موضوعات جدی و معاصر آلمان هم می‌پردازد. این فیلم مثل برخورد «بورات» و «دیکتاتور» است: مردی که در شهر سرگردان است و دنبال پاسخ می‌گردد. این مرد کسی جز آدولف هیتلر نیست که وسط جایی بیدار می‌شود که چند نوجوان برای برنامه‌ای تلویزیونی مهارت‌های فوتبال‌شان را نشان می‌دهند. او تلاش می‌کند بفهمد کجاست و در چه سالی قرار دارد. با فردی آشنا می‌شود که به او کمک می‌کند و در نهایت با یک آدم تلویزیونی همراه می‌شود؛ آن‌ها در سراسر کشور ویدئو می‌سازند و نهایتاً در برنامه‌ای زنده ظاهر می‌شوند. مردی که میلیون‌ها نفر را کشته، اکنون مدعی است که بهترین‌ها را برای آلمان و مردمش می‌خواهد؛ چگونگی تغییر دیدگاه‌ها و رخدادها از منظر فیلم رویکرد جالبی دارد. روایات اولیه بیشتر شبیه پراکنده‌گویی‌اند و نشان می‌دهند مردم درباره بازگشت هیتلر چه فکری می‌کنند. به نظر می‌رسد بخش اعظم این سکانس‌ها به‌صورت مستندگونه و در خارج از لوکیشن‌های رسمی فیلم‌برداری شده‌اند. می‌توان دید که چهرهٔ بسیاری از آدم‌های واقعی سانسور شده بود. می‌دانیم او دلش می‌خواسته هنرمند شود، و در فیلم هم کاریکاتورهای بامزه‌ای می‌کشد. همچنین سکانس‌های زیادی هست که با بزرگ‌نمایی ویژگی‌های او سعی در شوخی و هجو دارند. آیا مردم می‌توانند حرف‌های کسی را بپذیرند که به‌عنوان یک شرور شناخته می‌شود؟ او از زمانه‌ای دیگر آمده، اما سریع موقعیت را درک می‌کند و نکاتی مطرح می‌کند که شایسته توجه‌اند. از منظر عامه فیلمی سرگرم‌کننده است، اما از زاویه سیاسی نکاتی وجود دارد که باید جدی گرفته شوند. «وقتی خانه‌ات پر موش باشد، آن را دلقک نمی‌نامند بلکه سم‌پاش می‌نامند.» از نظر من این تم چندان بحث‌برانگیز نیست. وقتی او شکست خورد، صفحات پایانی کتاب تاریخش را دشمنانش نوشتند. در غیر این صورت، میان او، اسکندر و چنگیز خان تفاوت بنیادی نیست؛ هر پادشاه بزرگ تاریخ رویای تسخیر جهان را در سر داشته است. فکر می‌کنم جهان امروز هم همین است، فقط شیوهٔ تسلط تغییر کرده: برخی مثل آمریکا با اهرم اقتصاد قدرتمندشان می‌خواهند حکومت کنند و برخی مثل چین با تولیدات صنعتی ارزان. هر ملتی در حوزه‌ای که در آن برتر است جایگاهی دارد. هیتلر یک سیاست‌مدار بود، نه پادشاه، اما دلایل خودش را برای رفتارهایش داشت. اگر بخواهیم صرفاً از منظر قواعد تاریخ قضاوت کنیم، خیلی چیزها قابل‌توجیه نیست. برای من این فیلم یک سرگرمی قابل‌قبول بود؛ هدفم صرفاً لذت بردن از آن بود و فکر می‌کنم موفق شدم. توصیه‌ام این است که آن را با واقعیت اشتباه نگیرید؛ چون این کار ممکن است به سرزمینی ناخواسته بکشاند. او همان مردی است که از گذشته برگشته، اما من کنجکاو نیت‌هایش بودم، به‌ویژه اینکه نویسنده چه مقصودی از آوردن او داشته است. او تنهاست و ارتشی همراهش نیست، پس قدرتی ندارد، اما تعاملش با مردم موضوعات قابل بحثی را به‌وجود می‌آورد. من اهل آلمان نیستم، اما وقتی درباره مسائل کنونی آلمان حرف می‌زد باعث شد به فکر فرو بروم. هر ملتی باید درباره امور داخلی‌اش فکر کند تا آن‌ها را بهبود ببخشد؛ نمی‌توان همیشه با شرمساری گذشته زندگی کرد. این فیلم شاید در ظاهر کمدی باشد، اما نمی‌توان برخی نکات مطرح‌شده توسط شخصیت اصلی را نادیده گرفت. به نظرم فیلم دو ضربه می‌زند: از یک سو مردم می‌توانند بخندند و از سوی دیگر با واقعیت‌های کشور آشنا شوند. این بهترین فیلم هجوآمیز درباره آدولف هیتلری است که بعد از «دیکتاتور بزرگ» چارلی چاپلین دیده‌ام. ۷/۱۰ ماسوچی هیتلری کاملاً واقع‌گرایانه و در عین حال دیوانه‌وار ارائه می‌دهد که در ترکیب با واکنش‌های واقعی مردم در خیابان صحنه‌های بسیار خنده‌داری خلق می‌کند. او بازگشته است! ۹/۱۰