فیلم Predestination 2014

رابرت هاینلاین در داستان کوتاه کلاسیکش «همه شما زامبی‌ها» ایده‌ای عجیب و تأمل‌برانگیز را مطرح کرده بود؛ «پری‌دستینِیشن» این داستان را به سینما می‌آورد و تبدیلش کرده به یک تریلر علمی–تخیلی زمان‌محور با حال‌وهوای نوآر که با خیال‌پردازی دقیق ژانر را به اثری جذاب ارتقاء می‌دهد. برادران اسپیریگ (مایکل و پیتر) این مادهٔ خام علمی‌تخیلی را با وفاداری و خلاقیت به فیلم‌نامه تبدیل کرده‌اند و...

رابرت هاینلاین در داستان کوتاه کلاسیکش «همه شما زامبی‌ها» ایده‌ای عجیب و تأمل‌برانگیز را مطرح کرده بود؛ «پری‌دستینِیشن» این داستان را به سینما می‌آورد و تبدیلش کرده به یک تریلر علمی–تخیلی زمان‌محور با حال‌وهوای نوآر که با خیال‌پردازی دقیق ژانر را به اثری جذاب ارتقاء می‌دهد. برادران اسپیریگ (مایکل و پیتر) این مادهٔ خام علمی‌تخیلی را با وفاداری و خلاقیت به فیلم‌نامه تبدیل کرده‌اند و اثری پیچیده از جست‌وجو و تعلیق ساخته‌اند که ناگزیر مخاطب را به یاد آثار دیگری مثل «لوپر» می‌اندازد. فیلم حول محور مأموری زمانی می‌چرخد که با هویت مبدلِ بارتندر (با بازی ایتن هاوک) به گذشته بازمی‌گردد تا جنایاتی را قبل از وقوع خنثی کند. این مأمور زیر پوشش سازمانی مرموز و از لحاظ اخلاقی خاکستری فعالیت می‌کند که از قدرت سفر در زمان برای مقابله با جرم و جنایت بهره می‌برد؛ اما کنترل بر این امکانات و فساد مداوم پلیسی، کار مأموریت‌ها را دشوارتر می‌سازد. در همین بستر، بارتندر با فردی روبه‌رو می‌شود که داستان شگفت‌انگیز و پر احساس خود را برایش بازگو می‌کند: «مادر مجرد» که نقش او را سارا سنوک بازی می‌کند. این روایتِ بازگفته‌شده نقطهٔ شروعی است برای پیچ‌خوردن فیلم به سوی حلقه‌های زمانی، پارادوکس‌ها و سؤالاتی که ذهن تماشاگر را درگیر می‌کنند. «پری‌دستینِیشن» فیلمی پیچیده و فکری است؛ نه یک اکشن صرف. ریتم آرام و لحن بزرگسالانهٔ آن به روایت پیرامون هویت، سرنوشت و طبیعت بشر می‌پردازد. سنوک در نقش «مادر» اجرا درخشانی دارد: توانایی او در شکل دادن به لایه‌های مختلفِ شخصیتی—زنی که به‌تدریج جنبه‌هایی از مردانگی را هم در خود دارد—فیلم را از نظر عاطفی تثبیت می‌کند. هاوک به‌طرز مناسبی کم‌گوی و کنترل‌شده بازی می‌کند و می‌داند چه زمانی باید کنار بکشد تا مقام صحنه را به هم‌بازی‌اش واگذارد. نقش مکمل نوح تیلور به شکل مؤثری در نمایش بحران هویتی سه‌گانهٔ شخصیت سنوک (جین/جان/«مادر») مؤثر است. فیلم در لایه‌های مختلفش به مسائل دشواری مثل خشونت و جنسیت می‌پردازد، اما هرگز این موضوعات را به‌سان شگفتیِ محض بیرون کشیده و آن‌ها را طبیعی و بخشی از سرشت شخصیت‌ها می‌نمایاند. بخش بزرگی از جذابیت فیلم به اجرای دقیق بازیگران و طراحی هوشمندانهٔ روایت برمی‌گردد؛ از منظر بصری فیلم حال‌وهوای نوآر و قاب‌های جذابی دارد و موسیقی و طراحی صحنه آن را تکمیل می‌کنند، هرچند تولیدِ کم‌هزینه و رویکرد کم‌رنگ در جلوه‌های ویژه هم با وجود محدودیت‌ها به‌خوبی پاسخ داده شده‌اند. فیلم مخاطب را وادار می‌کند تمام توجه خود را معطوف کند و معمولاً دیدن دوبارهٔ برخی سکانس‌ها برای درک کامل لازم می‌شود. این اثر پارادوکس‌ها و حلقه‌های علیّتیِ زمان را با چنان دقتی به‌کار می‌گیرد که تماشاگر تا مرز گیجی جلو می‌رود، اما در دل این پیچیدگی‌ها انسانیت شخصیت‌ها و دغدغه‌های هویتی آن‌هاست که بیش از همه تأثیر می‌گذارد. روایتِ متمرکز در میخانه به‌عنوان یک قاب محدود، امکان تمرکز روی رابطهٔ شکارچی و شکار را فراهم می‌کند و همین نزدیکیِ روایتی، فیلم را از افراط در نمایش سناریوهای متعدد زمانی باز می‌دارد. در مجموع، «پری‌دستینِیشن» فیلمی تاریک، تأمل‌برانگیز و چالش‌زاست که با هوشمندی پارادوکس‌محوری‌اش را به‌نمایش می‌گذارد و بیش از هر چیز درخشش بازی سارا سنوک و اجرای کم‌سروصدای ایتن هاوک آن را قابل‌توجه می‌سازد. این اثر برای تماشاگرانی که از فیلم‌های فکری و پیچیده لذت می‌برند پاداش‌دهنده است و ارزش چندبار دیدن را دارد.