فیلم Masculin Féminin 1966

در MASCULIN FEMININ، که در پاییز 1965 فیلم‌برداری شد، ژان-لوک گدار به بررسی الگوهای همیشگی دلباختگی و قرارهای عاشقانه میان جوانان می‌پردازد و نحوه‌‌ی ظهور این الگوها در جامعه‌ای نسبتاً آزاد و از نظر اقتصادی در حال رونقِ فرانسه‌ی دهه‌ی 1960 را نمایش می‌دهد. پل (ژان-پیِر لئو) 21 ساله است و به‌تازگی خدمت سربازی‌اش را تمام کرده. در کافه‌ای با مادلن (شانتال گوا) که دوستِ...

در MASCULIN FEMININ، که در پاییز 1965 فیلم‌برداری شد، ژان-لوک گدار به بررسی الگوهای همیشگی دلباختگی و قرارهای عاشقانه میان جوانان می‌پردازد و نحوه‌‌ی ظهور این الگوها در جامعه‌ای نسبتاً آزاد و از نظر اقتصادی در حال رونقِ فرانسه‌ی دهه‌ی 1960 را نمایش می‌دهد. پل (ژان-پیِر لئو) 21 ساله است و به‌تازگی خدمت سربازی‌اش را تمام کرده. در کافه‌ای با مادلن (شانتال گوا) که دوستِ دوستی است، صحبت را به‌هم می‌زند تحتِ این بهانه که شاید او بتواند در پیدا کردن شغل کمک کند. آن‌ها شروع به ملاقات می‌کنند و فیلم رابطه‌ی پرنوسان آن‌ها را دنبال می‌کند؛ در این رابطه پل اغلب ناراضی است چون تنها مرد میان مادلن و هم‌اتاقی‌ها/دوست‌دخترهای او، الیزابت (مارلِن ژوبر) و کاترین-ایزابل (کاترین-ایزابل دوپور) است. او گهگاه با رفیقش روبر (میشل دوبور)، که هم‌سن اوست و فعال پرشوری در جنبش کارگری است، دیدار می‌کند. اما فیلم فراتر از داستان ساده‌ی «پسر با دختر آشنا می‌شود» است. گدار مجموعه‌ای از موضوعات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دهه‌ی 1960 را پیش می‌کشد. پل و روبر هر دو عضو پرشورِ چپ فرانسه‌اند، در حالی که دخترها بیشتر به سوی دیگرِ مرزبندی ایدئولوژیک کشیده شده‌اند: جامعه‌ی مصرفی با موسیقی پاپ، مد و اتومبیل. گفتگوهایشان نگرانی گدار را نسبت به جهت‌گیری جهان در دهه‌ی 1960 آشکار می‌سازد؛ ترس او از سرکوب سیاسی، پیشرفت‌های سرگیجه‌آورِ فناوری و کارگری که فرصت لذت بردن از کالاهایی را که به دست آورده است، ندارد. در چند صحنه شخصیت‌های اصلی گفت‌وگوهایی را در اماکن عمومی می‌شنوند که از نظر موضوعی پرشور و گاه اغراق‌آمیزند—مسائل جنسی و خشونت—که بخشی از تنش‌های اجتماعی آن زمان را بازتاب می‌دهد. در یکی از تأثیرگذارترین سکانس‌ها، گدار ناگهان لئو را به مصاحبه با یک زن جوان واقعی (السا لروی) می‌فرستد؛ زنی که به‌تازگی عنوان «دختر سال» یک مجله‌ی مد را به‌دست آورده است. در این صحنه‌ی شش‌دقیقه‌ای که تنها او در قاب دیده می‌شود و آشکارا غافلگیر شده، به‌نظر می‌رسد از جنگ ویتنام و دیگر مسائل بزرگ زمانه بی‌اطلاع است. نویسنده‌ی این نقد خود از علاقه‌مندان تاریخ فرهنگی جوانانِ اروپا در دهه‌ی 1960 است، و مانند بسیاری از کتاب‌ها و فیلم‌ها، MASCULIN FEMININ نشان می‌دهد که بسیاری از مسائل آن دوره همچنان در هزاره‌ی جدید برای ما موضوعیت دارند. برای این فیلم فیلم‌بردار معمول گدار، رائول کوتار، در دسترس نبود و گدار ویلی کوران را به‌کار گرفت. هرچند گفته شده میان آن دو اختلاف‌هایی پیش آمد، کوران چند پلان طولانی چشم‌گیر اجرا می‌کند که داستانِ پسر و دختر یا روابط پرتنشِ آن‌ها را به لذتی بصری مبدل می‌سازد. استفاده از صدا—صوت زنده‌ی ثبت‌شده در کافه‌ها و گاه‌‌وبی‌گاه صدای شلیک—نیز ویژگی خاصی به فیلم داده است. MASCULIN FEMININ شاید به اندازه‌ی برخی آثار دیگر گدار در آن دوره تحسین‌برانگیز خطاب نشود؛ می‌توان آن را کاری کم‌اهمیت‌تر دانست که عناصر زیادی را از تولیدات پیشین بازیافت می‌کند در حالی که هنوز در جست‌وجوی گامی رو به جلو است. با این حال، آن بازیافت آزاردهنده نیست: استفاده از عناصر فرمی—تقسیم‌بندی به تابلوها، پایانی شوک‌آور و بریده—که پیش‌تر در Vivre sa vie و آثار دیگر گدار دیده شده، در زمینه‌ی این داستان نیز به‌خوبی کار می‌کند. من ابتدا از پایان‌بندی و نحوه‌ی رسیدن فیلم به آن سر درنمی‌آوردم، اما هرچه بیشتر به فیلم برمی‌گردم، بیش‌تر تحت تأثیر قرار می‌گیرم.