فیلم I’m Still Here 2024

فیلم‌هایی با موضوعات سیاسی تیره برای بسیاری از تماشاگران طعمی اکتسابی دارد، اما وقتی در بستر چنین فضایی داستان‌های شخصی روایت می‌شوند، معمولاً برای مخاطبان قابل‌فهم‌تر و نزدیک‌تر می‌شوند—حتی برای کسانی که معمولاً سمت این ژانر نمی‌روند. این هدف را کارگردان والتر سالس در جدیدترین اثرش به‌خوبی محقق کرده است. این فیلم مستندناک و مبتنی بر واقعیت، داستان دلخراش سیاست‌مدار سابق برزیلی روبنز پاایوا (سلتون...

فیلم‌هایی با موضوعات سیاسی تیره برای بسیاری از تماشاگران طعمی اکتسابی دارد، اما وقتی در بستر چنین فضایی داستان‌های شخصی روایت می‌شوند، معمولاً برای مخاطبان قابل‌فهم‌تر و نزدیک‌تر می‌شوند—حتی برای کسانی که معمولاً سمت این ژانر نمی‌روند. این هدف را کارگردان والتر سالس در جدیدترین اثرش به‌خوبی محقق کرده است. این فیلم مستندناک و مبتنی بر واقعیت، داستان دلخراش سیاست‌مدار سابق برزیلی روبنز پاایوا (سلتون مِلو) را روایت می‌کند که در سال 1971 توسط دیکتاتوری نظامی آن دوره بازداشت و سپس ناپدید شد. پاایوا که هنگام دستگیری به‌عنوان مهندس فعالیت می‌کرد، به‌خاطر گرایش‌های سیاسی لیبرالش و به‌ویژه کمک‌های مخفیانه‌اش به مخالفان حکومت راست‌گرای سرسخت، هدف قرار گرفت. دستگیری او به بازداشت همسرش، یونیسه (فرناندا تورس)، و دختر بزرگشان، الیانا (لوئیزا کوسوفسکی)، انجامید تا روشن شود او با چه کسانی در ارتباط بوده و چه فعالیت‌هایی انجام داده است. هراس موجود در فیلم بی‌نیاز از نمایش خشونت صریح است؛ محرومیت از اطلاعات و حبسِ کوتاه‌مدتِ یونیسه وسیله‌ای برای ارعاب اوست و این تجربه بسیار شکننده و آسیب‌زا نمایش داده می‌شود. وقتی یک هفته بعد آزاد می‌شود، هیچ‌کس چیزی درباره شوهر گمشده‌اش نمی‌گوید و خانواده باید هم‌زمان با پیامدهای عاطفی و عملی فقدان، به دنبال حقیقت، آرامش خاطر و بازسازی معنای زندگی‌شان باشند. فیلم با ریتمی پیوسته و جذاب، تماشاگر را در یک سفر پرهیجان و بار عاطفی شدید همراه می‌سازد و در این جهت یادآور آثارِ کوستا گاوِراس، به‌ویژه «گم‌شده» (1982)، است. فرناندا تورس در این نقش درخشان ظاهر شده است. او به نقش‌پردازی‌اش ترسی قابل‌درک و در عین حال نوعی ایستادگی و مقاومت می‌بخشد؛ نه ولخرجانه و بی‌محابا، بلکه حساب‌شده و مسئولانه، چون خانواده‌ای در مقابل دارد. شدت درام گاه با مسائل و آرزوهای خانواده و زندگی روزمره آن‌ها تلطیف می‌شود و تا پایان فیلم، تنها مشاهده‌ی تجربه‌های این خانواده بیننده را خسته و سنگین می‌کند. زندگی در سرزمینی که ناپدید شدن‌ها رویدادهای روزمره‌اند برای بسیاری از ما در غرب غیرقابل‌تصور است و این فیلم ما را به‌شمارآوردن نعمت‌هایمان فرا می‌خواند. بازی‌ها در مجموع بسیار خوب است: سلتون ملو، لوئیزا کوسوفسکی و والنتینا هِرزاگه همگی موثر و بدون لغزش‌اند. شمایلِ خانواده پاییوا به‌گونه‌ای گرم و واقعی تصویر شده که گویا واقعاً با یک خانواده حقیقی روبه‌رو هستیم. تنها انتقادی که می‌توان مطرح کرد طولانی‌بودن فیلم است؛ ۱۳۷–۱۳۸ دقیقه در برخی مقاطع طوری به نظر می‌رسد که ساختار می‌توانست فشرده‌تر باشد، اما این مسئله ایراد بزرگی نیست چون کیفیتِ کلی اثر مستحکم است. حضور فرناندا مونتِنگرو به‌عنوان نسخه سالمندیِ یونیسه نیز چشمگیر است، اما این فیلم متعلق به تورس است؛ او هر قاب را از آنِ خود می‌کند. موسیقی متن در فیلم نقش مکمل ندارد بلکه تبدیل به شخصیتی جداگانه می‌شود؛ موسیقیِ پاپ برزیل (MPB) به‌عنوان زبان مقاومت، بیان و حفظ تاریخ عمل می‌کند و استفاده از قطعات کلاسیک این ژانر به آشنایی نسل‌های جدید کمک می‌کند و همزمان با مخاطبان آشنا به آن‌ها طنین می‌اندازد. رویکرد والتر سالس ستودنی است: او با ریتم‌دهی دقیق هر صحنه را ضروری کرده و با حفظ خودداری در نمایش احساسات به‌شکل افراطی—مثلاً حذف نماهای گریه‌ای که به گفته نویسنده کتاب منبع، مادر هرگز گریه نمی‌کرد—به قدرت و واقعیت زنِ داستان احترام می‌گذارد. در مجموع «من هنوز اینجا هستم» فیلمی دقیق، پرزور و انسانی است که هم داستانی پرتنش ارائه می‌دهد و هم چهره‌ای ملموس از خانواده‌ای در غم و امید به ما می‌دهد. ارزش دیدن دارد و از نظر من شایسته توجه جدی در جوایز سینمایی امسال است.