فیلم Redbelt 2008

Redbelt شاید بهترین ساخته دیوید مامت نباشد—اگرچه همچنان فیلم نسبتاً خوبی است—اما در بیشتر جنبه‌ها نمونه‌ای جالب از کار اوست؛ آثاری که برخی از ویژگی‌های دقیق و پرداخت‌شده‌اش را نشان می‌دهند و مهم‌تر از آن، اثبات می‌کنند که نشانهٔ واقعی یک فیلم‌ساز توانا توانایی ارتقای هر ژانری است که به‌عنوان مادهٔ خام انتخاب می‌کند (Spartan نمونهٔ خوبی از این دست است، همان‌طور که Haywireِ استیون...

Redbelt شاید بهترین ساخته دیوید مامت نباشد—اگرچه همچنان فیلم نسبتاً خوبی است—اما در بیشتر جنبه‌ها نمونه‌ای جالب از کار اوست؛ آثاری که برخی از ویژگی‌های دقیق و پرداخت‌شده‌اش را نشان می‌دهند و مهم‌تر از آن، اثبات می‌کنند که نشانهٔ واقعی یک فیلم‌ساز توانا توانایی ارتقای هر ژانری است که به‌عنوان مادهٔ خام انتخاب می‌کند (Spartan نمونهٔ خوبی از این دست است، همان‌طور که Haywireِ استیون سودربرگ نیز چنین است). در این‌جا با یک بازخوانیِ ژانر فیلم‌های هنرهای رزمی سروکار داریم که در پایان با یک رقابت بزرگ همراه است؛ اما رویدادهای منتهی به آن و نحوهٔ برگزاری خودِ مسابقه با گوش مامت برای دیالوگ‌های واقع‌گرایانه، توجه به جزئیات و صبری که دارد، پیش برده می‌شوند؛ همان صبری که اجازه می‌دهد داستان به‌صورت یک توالی طبیعی و ارگانیک از انتخاب‌های شخصیت‌ها و پیامدهایشان شکل بگیرد، نه صرفاً یک «پلات» مصنوعی. در نتیجه از کلیشه‌هایی چون نماهای آموزشیِ مرسوم یا نقش علاقهٔ رمانتیک خبری نیست. قهرمان فیلم مایک تری است، مربی جیو-جیتسو برزیلی (با بازی چیوتل اجیوفور) که شعارش این است: «هیچ وضعیتی نیست که نتوانی آن را به نفع خود تبدیل کنی». مطابق با این نگرش، مامت متنی می‌بافد که در آن هیچ حرکتِ بیهوده‌ای وجود ندارد؛ مثل یک ماشینِ روب‌گلدبرگ، هر عنصر ظاهراً جداگانه—معلم ایده‌آلیست، ستارهٔ سطحی هالیوود، مأمور پلیس دچار مشکلات، وکیل زن دچار تروما، همسر رنج‌کشیده، مالکان فاسد باشگاه، بازرگانان سایه‌دار و غیره—همه با هم پیوسته‌اند و هرکدام درست مانند راه‌هایی که به روم منتهی می‌شوند، در خدمت داستان‌اند. حتی چیزی به‌ظاهر تصادفی مثل مردی که در بار تردستی می‌کند در ازای نوشیدنی، نهایتاً جای خود را پیدا می‌کند و مانند کلیدی که به قفل می‌خورد، با بقیهٔ داستان منطبق می‌شود. فقط پایان‌بندی است که گویی از فیلمی خیلی پائین‌تر بیرون کشیده شده—شبیه آثاری مانند Kickboxer یا Never Back Down—و تا حدی در کارنامهٔ مامت که عمدتاً، چه به‌طور بهتر و چه گاهی بدتر، از انسجام و ثبات برخوردار است، یک استثنا به‌شمار می‌آید؛ مقایسه کنید با Things Changeِ 1988 که دئوس اکس ماکینای آن نه‌تنها بسترسازی بهتری داشت بلکه پذیرفتنش آسان‌تر بود چون آن فیلم در نهایت یک کمدی بود. اما در این‌جا اوج خیالیِ داستان احساس می‌شود به زور چسبانده شده، به‌ویژه پس از تلاشی که فیلم‌ساز و بازیگران توانمندش برای بخشیدن حس ملموسِ واقع‌گرایی به روایت به خرج داده‌اند. اینکه مامت تا این حد برای شخصیت اصلی اهمیت قائل شده، روشن است—و بیشتر تماشاگران احتمالاً همین احساس را خواهند داشت—اما دست‌کم در مورد من، نه اگر به قیمت خدشه‌دار شدن منطق درونی اثر باشد.