فیلم Nightbitch 2024

مادری — یکی از آن مفاهیمی که در ذهن بسیاری مقدس و غیرقابل‌انتقاد انگاشته می‌شود. یا شاید نه؟ آیا ممکن نیست برخی زنانی که در این نقش قرار می‌گیرند برای آن مناسب نباشند و از انتخابشان پشیمان باشند؟ منتقدان متعصب شاید اعتراض کنند، اما فیلم جدید ماریل هلر نشان می‌دهد که هستند زنانی که مادری را فراخوانی‌ای می‌بینند که مناسبشان نیست و در بهترین حالت...

مادری — یکی از آن مفاهیمی که در ذهن بسیاری مقدس و غیرقابل‌انتقاد انگاشته می‌شود. یا شاید نه؟ آیا ممکن نیست برخی زنانی که در این نقش قرار می‌گیرند برای آن مناسب نباشند و از انتخابشان پشیمان باشند؟ منتقدان متعصب شاید اعتراض کنند، اما فیلم جدید ماریل هلر نشان می‌دهد که هستند زنانی که مادری را فراخوانی‌ای می‌بینند که مناسبشان نیست و در بهترین حالت نسبت به آن احساس تردید و دوپهلو دارند. داستان زنی را روایت می‌کند که زمانی هنرمند بوده و حالا خانه‌دار شده (امی آدامز): او پسر کوچکش را دوست دارد ولی این نقش را محدودکننده و خلاقیت‌کُش می‌داند و از آن ناراضی و گیج است. حمایت و درک لازم را از همسرش (اسکوت مک‌نیری) دریافت نمی‌کند و احساس می‌کند در شرایطش گرفتار شده—مثل یک حیوان. این حس کم‌کم فراتر از تخیل او جلوه می‌کند؛ تجربه‌ای سوررئال که عزم «سگ‌وار» او برای یافتن پاسخ‌ها را نمایان می‌سازد. رفتارهای نامفهومی بروز می‌کند که او باید آنها را بفهمد، به‌ویژه اگر بخواهد سلامت روانش را حفظ کند و والد مسئول باقی بماند. شخصیت اصلی در سفری برای کاوش ذات مادری فرو می‌رود؛ امری چندوجهی و گاه متناقض که برداشت‌هایش دشوار قابل تفکیک‌اند—و هم‌زمان سرشار از امکانات هم ترسناک و هم خلاقانه و کمیک. درخشان‌ترین ویژگی فیلم صداقت بی‌پرده‌اش در پرداختن به موضوع است؛ رویکردی که تصویری واقع‌گرایانه و مکشوف از مفهوم مادری ارائه می‌دهد، تصویری که همان‌طور که خود شخصیت اصلی تیزبینانه می‌گوید «بیش از آفتاب و پودر بچه است.» درست است که روایت گاه می‌کوشد دامنه وسیع‌تری را پوشش دهد و همیشه توان پیوند دادن همه مشاهدات را ندارد، اما در عین حال باورهای صادقانه‌ای را که برخی زنان درباره مادر بودن دارند برمی‌کَند—نگرش‌هایی که خوش‌بینان ساده‌دل ممکن است آن‌ها را غیرقابل‌باور یا حتی خلاف عرف بدانند، در حالی که از درون معتبرند. باید به فیلم‌ساز و نیز به امی آدامز برای اجرای اصیل و درخشانش احترام گذاشت؛ این نقش برای آدامز نامزدی جایزه Independent Spirit را به همراه داشته و ممکن است راهی به سوی نامزدی اسکار هم باز کند. همچنین مک‌نیری و دو بازیگر خردسالی که نقش پسر را ایفا می‌کنند، پشتیبانی چشمگیری ارائه می‌دهند. طبیعی است که «Nightbitch» برای همه قابل‌پسند نباشد و برخی جنبه‌هایش برای تماشاگران شوکه‌کننده باشد، اما حداقل فیلم خودداری از سانسور را انتخاب کرده و این صراحت در برابر برداشت‌های ساده‌انگارانه از تجربه واقعی مادری قابل ستایش است. امی آدامز واقعاً خود را وقف نقش مادری می‌کند که از پسر کوچکی مراقبت می‌کند در حالی که همسرش (اسکوت مک‌نیری) برای کار مرتباً شب‌ها دور است. هیچ اشاره‌ای به خیانت نیست، اما به تدریج فشار حاصل از انرژی بی‌وقفه کودک آشکار می‌شود: او به ندرت می‌خوابد، همیشه پرانرژی است و گه‌گاه در بدترین لحظه‌ها الفاظ نامناسبی را تکرار می‌کند. هنگامی که مادر شروع به دیدن موهای ناخواسته روی بدنش و سپس بزرگ‌تر شدن ظاهری دندان‌های جلویش می‌کند، نگران می‌شود که شاید در حال تبدیل شدن به چیزی دیگر است. ناگهان سگ‌ها توجه ویژه‌ای به او نشان می‌دهند و او و پسرش بیش از پیش بازی‌های «سگ‌گونه» دارند. او همچنین بازگشت‌هایی به رفتارهای نامنظم مادرش را به یاد می‌آورد—شاید مسأله‌ای نسل‌گرایانه؟ اجرای آدامز نقطه قوت فیلم است، اما در مجموع این تلاش برای ساخت یک اثر وحشت‌آور چندان موفق نیست و بین چند ژانر و ایده گرفتار می‌شود. شخصیت‌ها—که بسیاری حتی نام ندارند—در ابتدا بین مادری عاشق و گاه همسری مهربان و لحظاتی از دیوانگی نوسان می‌کنند و این برای مدتی سرگرم‌کننده است، اما بعد از مدتی به تکرار می‌افتد. خستگی از مراقبت کودک امری آشنا برای هر والد است و تفاوت آن با دیگر والدین آن‌قدرها برجسته نشان داده نمی‌شود؛ رابطه زناشویی نیز به شکلی نامتعادل به تصویر کشیده شده، طوری که انگار اسکوت که بخش‌های زیادی از رشد پسرشان را از دست داده، در رفاه است در حالی که او زندگی و حرفه‌اش را فدا کرده تا نقش خانه‌دار را برعهده گیرد. در پایان، وقتی طنزها رنگ می‌بازند، فیلم بیش از آنکه تحلیل‌گر باشد به شکلی خسته‌کننده جار می‌زند که گویا این زن میان والدین منحصر به‌فرد است و مادری عمیق‌تر یا باشکوه‌تر از پدری است. عناصر وحشت‌آور هم چندان پرداخته نشده‌اند و تا آخر برایم تاحدی کسالت‌آور شد. از نمایش‌های گالری خوشم آمد—ایده‌ای جالب برای تزئین—و پسرک (احتمالاً بازی دوقلوها) در نهایت ستاره‌ی کار بود.