فیلم Happyend 2024

درام آینده‌نگر این فیلم یادآور فضای اورولینی است: ژاپنی که زیر سایه تهدید زمین‌لرزه‌ای کم‌سابقه قرار دارد و ترس از ویرانی همه‌جا را فرا گرفته. نخست‌وزیر از این پارانویا بهره می‌برد و مجموعه‌ای از مقررات را می‌گذراند که رفت‌وآمد و آزادی‌های بخش بزرگی از مردم را محدود می‌کند. این وضعیت به‌ویژه برای گروهی از دانش‌آموزان دبیرستانی دردسرساز می‌شود؛ آنها پس از یک شوخی با مدیر...

درام آینده‌نگر این فیلم یادآور فضای اورولینی است: ژاپنی که زیر سایه تهدید زمین‌لرزه‌ای کم‌سابقه قرار دارد و ترس از ویرانی همه‌جا را فرا گرفته. نخست‌وزیر از این پارانویا بهره می‌برد و مجموعه‌ای از مقررات را می‌گذراند که رفت‌وآمد و آزادی‌های بخش بزرگی از مردم را محدود می‌کند. این وضعیت به‌ویژه برای گروهی از دانش‌آموزان دبیرستانی دردسرساز می‌شود؛ آنها پس از یک شوخی با مدیر مدرسه در مرکز خشم او قرار می‌گیرند. در ابتدا بازیگوشی و عشق‌شان به موسیقی گروه را کنار هم نگه می‌دارد، اما با دور شدن «یوتا» و دوست صمیمی‌اش «کو» پویایی گروه دگرگون می‌شود. یوتا بیشتر با «فومی» و دیگر دانش‌آموزانی که قصد اعتراض به رژیم اقتدارگرا را دارند هم‌مسیر می‌شود، در حالی‌که دوستانش سعی می‌کنند از باقی‌مانده سال آخرشان لذت ببرند. اوج ماجرا وقتی پدیدار می‌شود که برخی دانش‌آموزان دست به تحصن در دفتر مدیر مدرسه می‌زنند و گروه اولیهٔ خوش‌گذران درمی‌یابند که بزرگسالی در پیش است و راه بازگشتی نیست. از نظر سینمایی فیلم چیز چندان برجسته‌ای نیست، اما موضوعاتی که مطرح می‌کند جالب‌اند: حکومتی که بر ترس و بی‌تفاوتی عمومی تکیه می‌کند؛ حرفه‌ای‌هایی که برای حفظ شغل و پیشرفت مدرسه باید بازی سیاسی را بیاموزند؛ و نوجوانانی که به تدریج درمی‌یابند ممکن است باید جدا شوند. این جدایی برای دو پسر قصه و برخی دیگر، که احساسات جنسی‌شان نیز درهم و نامطمئن است، تکان‌دهنده است. بازی بازیگران و فیلمنامه در حد قابل قبول‌اند، نه بیشتر، اما صحنه‌های سرگرم‌کننده‌ای هم هست—معمولاً از شخصیت «آتا-چان» با دامن اسکاتلندی و نیز حالت‌های چهرهٔ مدیر مدرسه که لبخند بر لب می‌آورد. از نظر منطقی هم بعضی از شیطنت‌ها و چگونگی اجرای آن‌ها محل سؤال است، اما این فیلم برای نقد موشکافانه ساخته نشده؛ بیشتر شبیهِ راهنمایی است برای ورود به زندگیِ زمانی که همه چیز کمی بزرگ‌تر و جدی‌تر می‌شود. بالغ شدن به خودیِ خود دشوار است و افزودن شرایط بیرونی زیان‌بار این فرآیند را برای کسانی که تجربه و بینش کافی ندارند کاملاً پیچیده می‌کند. این ایده پایهٔ روایت تازهٔ نویسنده-کارگردان است: داستانی از بلوغ در توکیوی نزدیک آینده که تهدید قریب‌الوقوع یک مگا-زمین‌لرزه مردم را در اضطراب نگه داشته است. این وضعیت با دولتی محافظه‌کار و اقتدارگرا تشدید می‌شود که نظارت و پلیس‌کاری تهاجمی را به نام امنیت عمومی اعمال می‌کند، ولی عمدتاً جوانان، اقلیت‌ها و معترضان را هدف می‌گیرد. روایت از منظر چند دانش‌آموز پرسروصدا و شلوغ نزدیک به فارغ‌التحصیلی دنبال می‌شود که می‌کوشند در زندگی همیشه متغیرشان و محیطی آشفته معنا بیابند—محیطی که علیرغم تدابیر مسئولان، به‌آسانی می‌تواند به سوی آینده‌ای دیستوپیایی میل کند. با وجود این پیش‌زمینهٔ جذاب، «Happyend» اغلب پراکنده و بی‌تمرکز به‌نظر می‌رسد. شاید هدف از این ساختار بازتاب سردرگمی درونی شخصیت‌ها باشد، اما این روش پس از مدتی خسته‌کننده و بی‌مسیر می‌شود و مخاطب را به‌تردید دربارهٔ پیام فیلم وا می‌گذارد. در دفاع از اثر می‌توان گفت که این فیلم مثل یک قصهٔ هشداردهنده در برابر وقایع اخیر جهان ما عمل می‌کند—موردهایی چون پذیرش بی‌چون‌وچرای دستورات، ترساندن عمومی و تعصب نسبت به گروه‌های خاص—و این ویژگی خوراک فکری مناسبی فراهم می‌آورد. اما آیا این برای مؤثر بودن کلی پروژه کافی است؟ به‌نظرم پاسخ منفی است؛ هرچند انگیزه‌های سازنده صادقانه به‌نظر می‌رسند، تمرکز ضعیف تولید مانع از آن می‌شود که پیامِ ضروری فیلم با شدت بیشتری اثرگذار باشد. اگر فیلم ساختار و دقت بیشتری داشت، تأثیرگذاری‌اش بیشتر بود، به‌خصوص که زمان برای جلوگیری از بحران‌هایی از این دست ممکن است سریع‌تر از آنچه تصور می‌کنیم در حال سپری‌شدن باشد.