فیلم The Andromeda Strain 1971

اثرِ خیالی و در عین حال واقع‌نما و ترسناک که بین تخیل و واقعیت پیوندی محکم زده است. یک ماهواره از پروژهٔ SCOOP در شهری کویری به نام پِدمنت سقوط می‌کند؛ پروژه‌ای که هدفش جست‌وجوی میکروارگانیسم‌های بیگانه در فضاست. پس از سقوط، تمام ساکنان پِدمنت کشته می‌شوند جز یک نوزاد و یک پیرمرد الکلی. بشریت در آستانهٔ نابودی قرار دارد، چون یک ویروس بیگانه نشت کرده...

اثرِ خیالی و در عین حال واقع‌نما و ترسناک که بین تخیل و واقعیت پیوندی محکم زده است. یک ماهواره از پروژهٔ SCOOP در شهری کویری به نام پِدمنت سقوط می‌کند؛ پروژه‌ای که هدفش جست‌وجوی میکروارگانیسم‌های بیگانه در فضاست. پس از سقوط، تمام ساکنان پِدمنت کشته می‌شوند جز یک نوزاد و یک پیرمرد الکلی. بشریت در آستانهٔ نابودی قرار دارد، چون یک ویروس بیگانه نشت کرده و تیمی از دانشمندان خبره گرد هم می‌آیند تا پیش از آن‌که جهان عاری از انسان شود، ویروس را مهار و شناسایی کنند. فیلم برگرفته از رمان مایکل کرایتون است و در ساخت کشش روایی استادانه عمل می‌کند؛ ما همراه دانشمندان وارد طرحی علمی-تخیلی می‌شویم که به تدریج به رقابتی پرتنش علیه زمان تبدیل می‌شود. آنچه «عامل آندرومدا» را از آثار مشابه متمایز می‌کند برخورد دقیق و باورپذیر با موضوع است؛ شخصیت‌ها عمدتاً دانشمندان واقعی‌اند، نه قهرمانان خارق‌العاده—افرادی معقول، صادق و باهوش که امیدوارند دانش جمعی‌شان دنیا را نجات دهد. انتخاب بازیگران نسبتاً ناشناس، زمین‌گیر بودن ماجرا را تقویت کرده و تماشاگر را عمیق‌تر در درام غرق می‌کند. کارگردانیِ رابرت وایز به خوبی برای پیش‌بردِ روایی جدی عمل می‌کند، طراحی صحنهٔ آزمایشگاه زیرزمینی در حد عالی است و بازی‌ها خونسرد و هوشمندانه‌اند. با این حال، ایرادی هست: پس از دو سوم اولِ برجستهٔ فیلم، پایان‌بندی تا حدی کلیشه‌ای و بیش از حد درخشان به نظر می‌رسد که با ساختار قبلی تناسب کامل ندارد. با این وجود «عامل آندرومدا» فیلمی هوشمند، بالغ و آگاه است که به‌خوبی از پس ماندگاری در تاریخ سینمای علمی-تخیلی برآمده است. ۸/۱۰ وقتی بیشترِ جمعیتِ یک شهر در نیومکزیکو پیدا می‌شوند که مرده‌اند، دانشمندان سریعاً وارد ماجرا شده و می‌فهمند نوعی پاتوژن کشنده در کار است. آیا طبیعی است؟ یک ویروس؟ از زمین آمده یا از فضا، بعد از سقوط ماهواره‌ای در نزدیکی؟ خوشبختانه دولت آمریکا مأسسه‌ای پیشرفته و زیرزمینی دارد با پنج سطح امنیتی ضدعفونی‌شده که «استون» (آرتور هیل) و تیمش بتوانند بررسی را شروع کنند. نکتهٔ گیج‌کننده این است که دو نفر زنده مانده‌اند: یک پیرمرد دوره‌گرد و یک نوزاد تازه متولد شده. آیا صرفاً خوش‌شانس بوده‌اند که آلوده نشدند یا ایمن‌اند؟ با فرآیند حذف، تیم تصویری از یک موجود زنده ترسیم می‌کند، اما موجودی که بسیاری از قاعده‌های فیزیک زمینی را نقض می‌کند. هر چه دانشمندان خسته‌تر و ناامیدتر می‌شوند، درمی‌یابند پروتکل‌های امنیتی معمول ممکن است در برابر موجودی که با سرعت نگران‌کننده‌ای تکامل می‌یابد و جهش می‌کند کارآمد نباشد. آیا این پایان بشر است یا «آندرومدا» را می‌توان بی‌خطر یا حتی به روش‌های غیرمتعارف نابود کرد؟ بازیگری چندان تحسین‌برانگیز نیست و فضای تولید فیلم بیش از حد خشک و کلینیکی به نظر می‌رسد، اما مباحث علمی در رمان مایکل کرایتون جذاب‌ترند و داستان پرسش‌های بنیادینی را دربارهٔ شکل‌های ممکن «زندگی» در جای دیگری از کیهان مطرح می‌کند—زندگی‌ای که ممکن است با مادهٔ کربنی و آب ما سازگار نباشد. بسیاری از اصول علمی ما بر اساس تجربهٔ زمینی شکل گرفته‌اند؛ اما در جاهایی با شرایط کاملاً متفاوت، آیا همان چارچوب‌ها معتبر خواهند بود یا موجودات می‌توانند ماتریسی متفاوت داشته باشند؟ پایان داستان کمی شتاب‌زده و بیش از حد محافظه‌کار است، اما در مجموع این اثر علمی-تخیلی تحریک‌کننده‌ای است که دیدنش ارزش دارد.