فیلم Brewster McCloud 1970

برخی فیلم‌ها وصف‌ناپذیرند؛ چنین است حال این اثر ماندگارِ ۱۹۷۰ از رابرت آلتمن: فیلمی چندوجهی که رشته‌های داستانی به‌ظاهر نامرتبط را ماهرانه در هم می‌آمیزد و به تجربه‌ای عجیب اما سرگرم‌کننده می‌انجامد. در هستهٔ این کمدی-جنایی سوررئال، ماجرا پیرامون تحقیق دربارهٔ مجموعه‌ای از خفگی‌های مرموز در حوالی آسترودام هیوستون است که تنها سرنخشان وجود فضلهٔ پرندگان روی قربانیان است. مظنون اصلی، بروستر مک‌کلاود، جوان منزوی‌ای...

برخی فیلم‌ها وصف‌ناپذیرند؛ چنین است حال این اثر ماندگارِ ۱۹۷۰ از رابرت آلتمن: فیلمی چندوجهی که رشته‌های داستانی به‌ظاهر نامرتبط را ماهرانه در هم می‌آمیزد و به تجربه‌ای عجیب اما سرگرم‌کننده می‌انجامد. در هستهٔ این کمدی-جنایی سوررئال، ماجرا پیرامون تحقیق دربارهٔ مجموعه‌ای از خفگی‌های مرموز در حوالی آسترودام هیوستون است که تنها سرنخشان وجود فضلهٔ پرندگان روی قربانیان است. مظنون اصلی، بروستر مک‌کلاود، جوان منزوی‌ای است که به پرندگان علاقهٔ وسواسی دارد و در پناهگاه زیرزمینِ ورزشگاه زندگی می‌کند و در آنجا مشغول ساختن بال‌هایی است که قرار است با آن‌ها پر بکشد—نه فقط برای فرار از دست قانون، بلکه به‌صورت استعاری برای رهایی از محدودیت‌های فزایندهٔ خودساختهٔ انسان‌ها و زیانی که به محیط زیست و موجودات اطراف زده‌ایم (در اینجا، به‌ویژه پرندگان). با پیشروی داستان، با گروهی از شخصیت‌های رنگارنگ آشنا می‌شویم—افرادی که در دنیای بروستر جای دارند، از جمله لوئیز، محافظی مرموز که نقش نوعی فرشتهٔ نگهبان را بازی می‌کند، و دو خواستگار احتمالی، سوزان و هاپ، که در تعقیب بروسترِ باکره‌اند. در سوی دیگر، جست‌وجوگرانِ جنایت شامل کارآگاهِ خیلی خونسردِ ما، فرانک شفت، و هم‌پیمان دست‌وپاچلفتی‌اش، افسر جانسون، هستند؛ تیمی که توسط سیاستمداری فرصت‌طلب به‌نام هسکل ویکس گرد هم آمده تا قاتل کسانی چون دافنه هیپ، زنِ برجسته و راديکالِ راست‌گرا، کارآگاهِ پرادعا و فاسدِ موادمخدر داگلاس برین، و سرمایه‌دار سالخورده و زن‌ستیزِ املاک، ابراهام رایت، را افشا کنند. علاوه بر این، فیلم به‌طور منظم با کامنت‌ها و تفسیرهای استثناییِ یک مدرسِ پرنده‌شناسیِ عجیب جلوهٔ تازه‌ای می‌گیرد که خود در طول فیلم دگرگونی‌های خاصی را تجربه می‌کند. اگر ترکیب این عناصر به‌نظر عجیب می‌آید، حق با شماست؛ اما این عجیب‌وغریبِ هماهنگ به‌طرزی نامعمول جواب می‌دهد: هم نکته‌های ظریف طنز دارد و هم لحظات خنده‌دارِ آشکاری که بسیاری از آن‌ها پارودی‌ای هوشمندانه از کلیشه‌های سینمایی آن دوره‌اند—از جمله سکانسِ تعقیب و گریزِ اتومبیل که با شوخ‌طبعی پرهیاهو به قسمت مشابهی در درامِ جناییِ سان‌فرانسیسکوییِ «بولیت» می‌پردازد. هرچند برخی موادِ فیلم کمی بَرتافته و امروزی نیستند و احتمالاً در فضای سیاسی-فرهنگی امروز جای‌شان داده نمی‌شود، «بروستر مک‌کلاود» با این حال پروژه‌ای یکتا از یکی از خلاق‌ترین فیلم‌سازان است؛ فیلمی سخت‌گیرانه دسته‌بندی‌ناپذیر اما فراموش‌نشدنی که برای سینمادوستانی که ابسورد، ماکِرب و خوش‌طبع را می‌پسندند، دیدنی است. این اثر برای همه جذاب نخواهد بود، اما علاقمندان به آثار بدیع و خارج از چارچوب آن را گوهرِ لذت‌بخشی خواهند یافت.