فیلم Hombre 1967

همه‌مان می‌میریم؛ فقط زمانش سؤال است. «هومبر» به کارگردانی مارتین ریت و فیلمنامه‌ای از ایروینگ راوتچ و هریت فرانک جونیور بر پایهٔ رمان المور لئونارد ساخته شده است. بازیگران فیلم عبارت‌اند از پال نیومن، ریچارد بون، فردریک مارچ، دیان سیلنتو، کامرون میچل و باربارا راش. موسیقی اثر از دیوید رز و فیلم‌برداری از جیمز وونگ هوو است. داستان دربارهٔ جان راسلِ (پال نیومن) مرد سفیدی است...

همه‌مان می‌میریم؛ فقط زمانش سؤال است. «هومبر» به کارگردانی مارتین ریت و فیلمنامه‌ای از ایروینگ راوتچ و هریت فرانک جونیور بر پایهٔ رمان المور لئونارد ساخته شده است. بازیگران فیلم عبارت‌اند از پال نیومن، ریچارد بون، فردریک مارچ، دیان سیلنتو، کامرون میچل و باربارا راش. موسیقی اثر از دیوید رز و فیلم‌برداری از جیمز وونگ هوو است. داستان دربارهٔ جان راسلِ (پال نیومن) مرد سفیدی است که توسط آپاچه‌ها بزرگ شده است. او پس از وصول ارثیه‌اش سوار بر صندلی اسبی می‌شود، ولی میان هم‌مسافران سفیدپوست طرد می‌شود — تا وقتی حادثه‌ای رخ می‌دهد و گروه درمی‌یابند برای ادامهٔ بقای خود به مهارت‌های راسل نیاز دارند. یکی از بهترین ویژگی‌های وسترن‌های دههٔ ۱۹۶۰ این بود که نویسندگان و کارگردان‌ها راحت‌تر حاضر بودند سراغ بازنمایی صادقانه‌تر از بومیان آمریکا بروند. هرچند در دههٔ ۱۹۵۰ هم نمونه‌های شایسته‌ای وجود داشت، اما از اواسط دههٔ ۱۹۶۰ فضا تاریک‌تر و واقع‌گرایانه‌تر شد؛ شخصیت‌ها عمق و جسارت بیشتری یافتند و تم‌های انسانیِ تاریک‌تری داستان‌ها را پیش می‌بردند. «هومبر» یکی از بهترین آثار آن دهه است: قصه‌ای ادبی و اغلب تیره که با واقعیاتی سخت دربارهٔ نژادپرستی، بردباری، فساد، خودخواهی، ریاکاری و انتقام سروکار دارد. نکتهٔ کلیدی این است که سازندگان تنها به مذمت سفیدپوستان بابت ظلم به بومیان نمی‌پردازند؛ راسل هم قهرمانی صرف و بی‌نقص نیست. او پر از ضعف است، تلخی درونش مرتبا بروز می‌کند و آدمی سرد و دور از احساس است. فیلم گرایش لیبرال دارد، اما در عین حال در جاهایی پیچیده و ناسالم است و در نهایت به یک قطعهٔ اخلاقی پیچیده تبدیل می‌شود؛ جای چندانی برای دوست‌داشتنِ کاملِ هیچ‌یک از شخصیت‌ها باقی نمی‌گذارد. دیالوگ‌ها اندک و گزیده‌اند که با جنس و لحنِ آثار کاملاً همخوانی دارد؛ بنابراین هر گفتگو ارزشمند و باید از آن لذت برد. فیلمنامه پر از کنایه‌های هوشمندانه و تلخی‌های زبر است و دینامیک گروه از همان ابتدا فرسوده است؛ راوتچ و فرانک عمداً حال‌وهوایی افسرده به فضا بخشیده‌اند. ریت با ریتمی آرام و بدون شتاب فیلم را می‌گرداند؛ فیلمی که شنیده و فهمیده شدن را می‌طلبد. تصویربرداری در پاناوژن و در لوکیشن‌هایی چون منطقهٔ ملی جنگل کورونادو و معدن‌های هلوِتییا در شهرستان پیما (شهر ارواح واقعی) انجام شده و زیبایی طبیعی فیلم با لحن تیرهٔ داستان تضاد جذابی دارد. جیمز وونگ هوو چند نمای چشمگیر از منظره خلق کرده و از عمق میدان‌های به‌یادماندنی در لحظات تأثیرگذارِ جان راسل بهره برده است. هوو، ریت و نیومن تیمی بسیار موفق بودند — چهار سال پیش از این فیلم با هم «هاد» را ساخته بودند که ریت و نیومن نامزد اسکار شدند و هوو برندهٔ اسکار فیلم‌برداری (سیاه‌وسفید) گردید؛ هم‌فهمی آن‌ها در «هومبر» هم کاملاً مشهود است و درسِ درستی در ترکیب سه عنصر کلیدیِ وسترن (کارگردانی، عکس‌برداری و بازیگر نقش اول) ارائه می‌دهد. بازیگران با هدایت نیومن درخشان هستند؛ چشمان آبی تیز و خونسردی یخ‌زدهٔ او، نقش را با جسارتی همراه می‌کند که تلخیِ آرامی را در اجرای نیومن برمی‌انگیزد. مقابل نیومن، ریچارد بون در نقشِ قلدرِ بی‌تمدّن جذاب و کنترل‌شده‌ای ارائه می‌دهد. مارتین بالسام یکی از معدود بازیگرانِ کاراکترمحور زمانه است که می‌تواند نقشِ مکزیکی را بدون ایجاد حس ناخوشایند اجرا کند. فردریک مارچ در نقشِ دوگانه‌ای که اندکی حیله‌گری در آن هست نمرهٔ خوبی می‌گیرد. در بین بازیگران زن، دیان سیلنتو در نقش جِسی تأثیرگذار است؛ او زنی است مصمم که سختی‌ها را پشت سر گذاشته اما با استقامت و زبانی تیز ادامه می‌دهد. باربارا راش در این بستر وسترن ضعیف به نظر می‌رسد؛ نه در ظاهر و نه در حرکتِ سوارکاری باورپذیر نیست. او بازیگری توانمند است ولی در ژانرِ وسترن چندان مناسب نیست. با کنار گذاشتن این عیب راش، «هومبر» یک وسترن بسیار قوی است. این فیلم برای هوادارانِ صرفِ سلاح‌کش‌ها و اکشن‌محورها نیست، بلکه برای بزرگسالانی مناسب است که از وسترن‌هایی با عمق فکری و فضایی مرموز و تأمل‌برانگیز لذت می‌برند. نمرهٔ نقد اول: 9/10. خلاصهٔ اطلاعات تکمیلی: بازیگران فرعی شامل اسکِیپ وارد، فرانک سیلِرا، دیوید کنری، وال اوری و لری وارد هستند. مدت فیلم 111 دقیقه است و بیش‌تر در آریزونا فیلم‌برداری شده، هرچند چند صحنه در ژن، نیوادا و بل رانچ، کالیفرنیا نیز گرفته شده است. ارزیابی کلی: A. توضیح بیشتر — هشدار لو رفتن داستان (Spoiler): جان راسل به دیگر مسافران می‌گوید تنها با هوشیاری و زیرکی می‌توانند از وضعیت مرگ‌یا‌زندگی جان سالم به در ببرند. در نهایت او برخلاف این احتیاط تصمیم می‌گیرد برای نجاتِ زنی خشک‌مغز و مغرور که لایق چنین لطفی نیست، ریسک کند — پاسخی به همدلی جسِی که حداقل عمل را با گفته‌اش تطبیق داده بود. برای زنده ماندن، او روی تیراندازیِ یک جوانِ کم‌تجربه حساب می‌کند تا باندیت را از پای درآورد و خودش هم به خلاف‌کار اصلی شلیک کند؛ اما طنز تلخ ماجرا این است که شلیک جوان توسط همان زنی که راسل می‌خواست نجاتش دهد، خنثی می‌شود. وقتی گرد و غبار فرو می‌نشیند، بازماندگان هر یک به‌شکل آشکاری دارای نقایص‌اند: فاسد (فردریک مارچ)، مغرور (باربارا راش)، ضعیف (مارتین بالسام)، ناپخته (جوان)، از نظر اخلاقی مشکوک (مارگارت بلی) یا ساده‌لوح لیبرال (دیان سیلنتو). پایان فیلم آن‌ها را بی‌کلام و در مقام گنهکارانی نا‌لایق در برابر لطفِ نا‌به‌جای راسل نشان می‌دهد. آن‌ها نمایندهٔ تماشاگرند: ما می‌توانیم لطف ارائه‌شده را بپذیریم و زندگی‌ای شایستهٔ آن را انتخاب کنیم یا آن را نادیده بگیریم و به حماقت‌مان ادامه دهیم. این سرنوشت هر انسانی است.