فیلم Sawdust and Tinsel 1953

تم غالب فیلم «Gycklarnas afton» (1953) ساخته اینگمار برگمان — که در کشورهای انگلیسی‌زبان با عناوین «Sawdust and Tinsel» و «The Naked Night» منتشر شد — این است که زندگی همچون سیرکی است که راه گریزی از آن نیست. فیلم با عبور یک سیرک به یک شهر کوچک در سوئدِ اوایل قرن بیستم آغاز می‌شود. در سکانس مقدمه، یک ارابه‌ران داستانی از یک ماجرای شرم‌آور...

تم غالب فیلم «Gycklarnas afton» (1953) ساخته اینگمار برگمان — که در کشورهای انگلیسی‌زبان با عناوین «Sawdust and Tinsel» و «The Naked Night» منتشر شد — این است که زندگی همچون سیرکی است که راه گریزی از آن نیست. فیلم با عبور یک سیرک به یک شهر کوچک در سوئدِ اوایل قرن بیستم آغاز می‌شود. در سکانس مقدمه، یک ارابه‌ران داستانی از یک ماجرای شرم‌آور برای یکی از دلقک‌ها و همسرش نقل می‌کند که موتیف تحقیر را که سراسر فیلم را در بر می‌گیرد، معرفی می‌نماید. در فلش‌بکی که دنبال می‌آید لب‌های شخصیت‌ها حرکت می‌کنند اما صدایی نمی‌شنویم؛ ادای احترامی به دوران سینمای صامت و کارگردان آن دوره، سرگئی آیزنشتاین. سپس به داستان اصلی می‌رسیم: آلبرت (با بازی آکه گرونبرگ)، مدیر سیرک، از فرصت بازگشت به آن شهر استفاده می‌کند تا همسر و فرزندانی را که سه سال پیش ترک کرده، ببیند. معشوقه‌اش آن‌ه (هریت آندرسون) از این موضوع حسادت می‌ورزد و می‌خواهد سیرک را ترک کند، بنابراین اجازه می‌دهد بازیگر محلی (هاسه اِکمان) او را اغوا کند. اوج فیلم در نمایش سیرک رخ می‌دهد، جایی که تمام تنش‌ها فوران می‌کند، اما نه دقیقاً به شکلی که انتظار داشتم. این اثر فیلمی پخته از برگمان نیست. هر که منتظر ژرفای بی‌نظیر آثار بعدی او — آن تأملات قدرتمند درباره خدا و روابط بین فردی — باشد احتمالاً از این ملودرام نسبتاً ساده ناامید خواهد شد. نمادگرایی گاه بیش از حد دست‌ورزی‌شده به نظر می‌آید و حتی با مدت زمان ۹۰ دقیقه، فیلم برای آن‌چه ارائه می‌دهد طولانی به نظر می‌رسد. هرگز گمان نمی‌بردم از برگمان صحنه‌ای طولانی و کش‌دار ببینم که در آن کاراکتری تحت فشار برای مدت طولانی عرق می‌کند و از حال می‌رود... و سپس همان نوع صحنه بار دیگر تکرار شود. با این حال چیزهایی هم برای لذت بردن هست. بازی آندِرس اِک به‌یادماندنی‌ترین بخش فیلم است. نقش حمایتی او به‌عنوان دلقکی با حرکات جسمانی بسیار متمایز، تضادی بزرگ با کشیشان جدی‌ای است که بعدها در دو فیلم دیگر برگمان بازی کرد. آدم می‌ماند که آیا شیوهٔ خنده‌دار حرکت دادن دهانش الهام‌بخش نمایش‌های مست با دندان‌های جلو برجسته در برنامه Saturday Night Live بوده است یا نه. موسیقی فیلم را کارل-بیرگر بلومدال ساخته که بعدها به‌عنوان یکی از بحث‌برانگیزترین آهنگسازان آوانگارد سوئد شناخته شد، اما در این‌جا موسیقی‌ای ارائه می‌دهد که بیشتر در مایه‌های هیندمیت است و با ارجاعات به رقص‌های عامه‌پسند، شادمانی پرهیجان و گاه مبتذل اجراکنندگان سیرک و مردم شهر را ثبت می‌کند. نکتهٔ تاریخی جالب اینکه پیش از انتشار نسخهٔ خانگی توسط مؤسسه‌هایی مثل Criterion، فیلم در ایالات متحده در دسترس نبود و تنها در نمایشش اولیه در سینماها شناخته می‌شد؛ در آن زمان توزیع‌کنندهٔ آمریکایی آن را به‌عنوان فیلمی شهوانی به فروش رساند. صادقانه بگویم این برایم تعجب‌آور است و به نظر می‌رسد دههٔ ۱۹۵۰ دوره‌ای بسیار سرکوب‌شده بوده است. هرچند هریت آندرسون گاهی نقش زنی فریبنده را بازی می‌کند و نقش او تا اندازه‌ای به ظاهرش تقلیل می‌یابد، اما بار جنسی فیلم به آن شدت هم نیست.