فیلم The Last Picture Show 1971

«آخرین نمایش» (The Last Picture Show) فیلمی سیاه‌وسفید و غم‌انگیز است درباره زندگی در شهری رو به زوال در دشت‌های بادخیز تگزاس اوایل دهه ۱۹۵۰. فیلم که در ۱۹۷۱ اکران شد، به گروهی از نوجوانان و چند بزرگ‌سال می‌پردازد: Timothy Bottoms، Jeff Bridges و Cybill Shepherd نقش دانش‌آموزان دبیرستانی را بازی می‌کنند و Ben Johnson، Cloris Leachman و Ellen Burstyn نقش بزرگ‌ترها را دارند. Randy...

«آخرین نمایش» (The Last Picture Show) فیلمی سیاه‌وسفید و غم‌انگیز است درباره زندگی در شهری رو به زوال در دشت‌های بادخیز تگزاس اوایل دهه ۱۹۵۰. فیلم که در ۱۹۷۱ اکران شد، به گروهی از نوجوانان و چند بزرگ‌سال می‌پردازد: Timothy Bottoms، Jeff Bridges و Cybill Shepherd نقش دانش‌آموزان دبیرستانی را بازی می‌کنند و Ben Johnson، Cloris Leachman و Ellen Burstyn نقش بزرگ‌ترها را دارند. Randy Quaid و Clu Gulager هم نقش‌های فرعی دارند. سامِ لاین (Ben Johnson) نوعی صاحب‌منصب و پدرِ معنوی برای چند پسرِ شهر است؛ مردانی که عملاً پدر ندارند. با وجود جو بَمخت و افسرده‌ای که در فیلم حکم‌فرماست (که با مضمونِ کلی همسوست)، فیلم نگاهی دقیق و دل‌گرم‌کننده به زندگی ارائه می‌دهد. نمونه‌هایی از این گرما را می‌توان در صحنه‌ای دید که سام به سانی (Timothy Bottoms) و دوین (Jeff Bridges) قبل از سفر طوفانی‌شان به مکزیک نگاه می‌کند، یا در سکانس پایانی میان سانی و همسر مربی (Cloris Leachman)، و نیز در تأملات سام کنار «تانک». فیلم شجاعتِ آن را دارد که زمان‌بندیِ خود را حفظ کند و مجبور نشود برای ایجادِ هیجان یا تحریکات، شتاب کند. این فیلم تا حدی به خاطر بارِ جنسی‌اش معروف است، اما در واقع مقدار کمی از رابطه جنسی نمایش داده می‌شود و کیفیتِ برخی از این روابط محل بحث است — مثلاً رابطه‌ی دوین و جِیسی. درباره‌ی مهمانی شنای برهنه در ویشیتا فالز، به نظر می‌رسد شرکت‌کنندگان کمی از جِیسی بزرگ‌تر بوده‌اند (احتمالاً سن دانشگاهی). آن‌ها فرزندان خانواده‌های ثروتمند و ولنگارِ صنعت نفت بودند، در حالی که جِیسی دختری ثروتمند از شهری کوچک است که می‌خواهد با بچه‌های شهری‌تر همراه شود. داستان در ۱۹۵۱ جریان دارد؛ با توجه به نمونه‌های بعدیِ رفتار نوجوانان در دهه‌های بعد، بدیهی نیست که گروهی از جوانان آن زمان نیز چنین رفتارهایی داشته باشند. در مجموع، فیلم درامی بزرگ‌سالانه و قابلِ توجه درباره کنجکاوی‌ها، تجربیات جنبشی و آرزوهای جوانانِ اوایل دهه پنجاه است که در مقابل تأملات و رفتارهای گاهی غمناکِ بزرگ‌ترها قرار می‌گیرد. مدت زمان فیلم حدود ۱ ساعت و ۵۸ دقیقه است و در Archer City و اطراف آن در تگزاس فیلم‌برداری شده است. --- احتمالاً چند سال بعد از انتشارِ فیلم آن را دیده‌ام، اما خاطرات خاصی از آن نداشتم؛ هیچ حسِ «دژا وو» یا یادآوری صحنه‌ای که قبلاً دیده‌باشم. فیلم در جنبه‌های زیادی موفق است و هدفِ آشکارش — نشان دادن چشم‌انداز تیره یک شهر در حال مرگ — را به خوبی محقق می‌کند. دیالوگ‌ها بسیار خوب‌اند؛ آن‌چنان که از لری مک‌مورتی انتظار می‌رود. بازی‌ها محکَم‌اند، اگرچه گاهی کمی رؤیایی و در برخی جاها اغراق‌شده به‌نظر می‌رسند. خوشم آمد که دوربین گاهی روی چهره‌ها تمرکز می‌کند، حتی وقتی چیزی گفته نمی‌شود. از آنجا که تعداد زیادی شخصیت جوان در فیلم حضور دارند، فضای زیادی حولِ جنسی شدن و وسواس نسبت به جنسیت شکل می‌گیرد؛ این احتمالاً مخاطبِ هدف را جوانان و جوان‌دل‌ها تشکیل می‌دهد. تصویری که از خونِ زندگیِ یک شهر می‌بینیم که نمادین به‌تدریج در باد می‌پراکند، برایم تأثیرگذار بود. به همین دلیل دلم خواست کمی کمتر بر جنسیّت تمرکز شده و توجهِ بیشتری به جنبه‌های اجتماعیِ زوالِ یک شهر و آرزوهای جوانان از دست‌رفته می‌شد؛ اما می‌دانم که آن‌وقت فیلمی متفاوت و خطاب به مخاطب متفاوتی بود. --- «سونی» (Timothy Bottoms) و «دوین» (Jeff Bridges) دوستانی نزدیک در شهری دورافتاده در تگزاس‌اند که چشم‌انداز روشنی پیش رویشان نیست. هر دو برای جلب توجهِ «جِیسی» (Cybill Shepherd) تلاش می‌کنند، هرچند ظاهراً او قرار است با دوین باشد. خانواده‌ی جِیسی از نظر محلی مرفه شناخته می‌شود و مادرش (Ellen Burstyn) به او توصیه کرده که گزینه‌هایش را باز نگه دارد تا ببیند از یک مجموعه‌ی بسیار محدود، چه کسی می‌تواند آینده‌ی بهتری برایش فراهم کند. سال‌ها سام، نمادی از دوران گذشته، نقش پدرِ جمعی را برای آن‌ها ایفا می‌کرد؛ مرگِ او آن‌ها را مسئول سرگرمی‌های شهر می‌گذارد — سالنِ شلوغ و فرسوده‌ای که بار، بیلیارد و سینما را در خود دارد و تقریباً به اندازه‌ی خودِ شهر فرسوده است. آیا آن‌ها می‌مانند و آن مکان را با هم اداره می‌کنند؟ آیا یکی‌شان یا هر دو تصمیم می‌گیرند که آینده در جای دیگری است؟ با نزدیک شدن به فارغ‌التحصیلی و تهدیدِ اعزام به خدمت، هورمون‌ها و رقابت‌ها شدت می‌گیرد و کلِ شهر فشار وضعیتِ آن‌ها را احساس می‌کند. عکاسی سیاه‌وسفید و فضای دهه ۱۹۵۰ نوعی درامِ قدرتمندِ بلوغ را پدید آورده که کمتر احساساتی است. این فیلم یکی از نمونه‌های اولیه‌ای است که در سینمای آمریکایی برهنگی را نسبتاً آزادانه نشان می‌دهد؛ گاهی به‌صورت آشکار جنسی و گاهی طبیعی‌تر، وقتی شخصیت‌ها با بدنِ خود روبه‌رو می‌شوند و برخی کنجکاوی‌های تحریک‌آمیز را کشف می‌کنند. Bottoms و Bridges به خوبی نومیدی زندگی در این شهرهای بن‌بست را تجسم می‌کنند و فیلمنامه‌ی لری مک‌مورتی دیالوگ‌هایی صادق و موجز ارائه می‌دهد که رفتارها را در بستر جامعه‌ای که منتظر رخ‌دادنِ هر چیز متفاوتی است، توضیح می‌دهد. در نهایت اما ستایش باید متوجه Cybill Shepherd باشد؛ نقشِ او مرزی باریک میان کنجکاوی و تاثیرگذاری‌طلبی را می‌پیماید و او روند کشفِ جنسیّتِ خود را باورپذیر بازی می‌کند. پایان‌بندیِ فیلم برایم کمی غیرضروری جلوه کرد، اما به‌عنوان تصویری از زندگیِ بسیاری از جوانان پریشان، شهوت‌مند و سرخورده، دیدنش ارزش دارد.