فیلم The Snake Pit 1948

«بهت می‌گم آخرش کجا تموم می‌شه خانم سامرویل... وقتی بیمارها از سالم‌ها بیشتر بشن، بیمارها سالم‌ها رو زندانی می‌کنن.» «گودال مارها» را آناتول لیتواک کارگردانی کرده و فیلمنامه‌اش را فرانک پارتوس، میلِن برند و آرتور لورنتس بر اساس رمانی از ماری جین وارد نوشته‌اند. در این فیلم بازیگرانی چون اولیویا دِ هاویلند، مارک استیونز، لیو جن، سلست هالم، گلن لنگن، هلن کریگ، لیف اریکسون و بیولا...

«بهت می‌گم آخرش کجا تموم می‌شه خانم سامرویل... وقتی بیمارها از سالم‌ها بیشتر بشن، بیمارها سالم‌ها رو زندانی می‌کنن.» «گودال مارها» را آناتول لیتواک کارگردانی کرده و فیلمنامه‌اش را فرانک پارتوس، میلِن برند و آرتور لورنتس بر اساس رمانی از ماری جین وارد نوشته‌اند. در این فیلم بازیگرانی چون اولیویا دِ هاویلند، مارک استیونز، لیو جن، سلست هالم، گلن لنگن، هلن کریگ، لیف اریکسون و بیولا باندی حضور دارند. آهنگساز فیلم آلفرد نیومن و فیلم‌برداری اثر بر عهده لیو توور است. اولیویا دِ هاویلند نقش ویرجینیا استوارت کانینگهام را بازی می‌کند و فیلم دوران بستری و درمان ویرجینیا در مؤسسه روانی جونیپر هیل را روایت می‌کند. «عجیب بود، من اینجا کنار همهٔ آن آدم‌ها بودم و در عین حال احساس می‌کردم از جایی دور دارم بهشان نگاه می‌کنم؛ کل‌ مکان شبیه یک چاه عمیق به نظرم می‌رسید و آدم‌ها در آن مثل موجودات غریبه، مثل... مثل مارها بودند، و من پرت شده بودم توش... بله... انگار... انگار که تو گودال مارها باشم...» فیلم هنوز هم یکی از قوی‌ترین و مهم‌ترین پرداخت‌های سینمایی درباره بیماری‌های روانی و روش‌های درمان آن است. با تکیه بر اجرای درخشان دِ هاویلند، لیتواک—و دارریل اف. زانوک، که در ابتدا نسبت به پروژه تردید داشت—راه را برای مطرح‌شدن این موضوع در میان عامه هموار کردند و آن را با واقع‌گرایی تلخ نشان دادند. بارها، تماشای برخی صحنه‌ها به‌عنوان سرگرمی تکان‌دهنده است، وقتی ذهن شکستهٔ ویرجینیا زیر فشار درمان‌هایی که امروز منسوخ‌ شده‌اند، به‌طرز دلخراشی آشکار می‌شود. می‌توان گفت برخی عناصر داستان ساده‌انگارانه‌اند؛ اما این مسئله تا حدی محصول زمانه‌ای است که فیلم در آن ساخته شده. با این حال، پژوهش دقیق لیتواک و گروه اصلی‌اش دربارهٔ موضوع باعث شده نتیجهٔ نهایی ترکیبی شگفت‌انگیز از تعلیق دراماتیک دل‌نشین و پرتوهایی از امید انسانی باشد. هرچند ویرجینیا در این هزارتوی آشوب روانی قدم می‌زند و بازتاب‌های گذشته به‌صورت پیوسته لایه‌های شخصیت او را شکل می‌دهند، لیتواک تصویری جذاب از زندگی در آسایشگاه و انسان‌های آن—چه بیماران و چه کارکنان—نقاشی می‌کند. بعضی صحنه‌ها درخشان و استادانه ساخته شده‌اند، چه به‌عنوان گسترش‌های تصویریِ داستان و چه به‌عنوان شعاع‌های نوری در جهانی تاریک. در یکی از سکانس‌ها، لیتواک سیلوئت‌های «رقص‌کنان» را روی دیوار دنبال می‌کند و سپس با حرکت دوربین به بالا، ویرجینیا را در گودال مارها نمایان می‌سازد؛ این تأثیر در عظمتش خیره‌کننده است. سکانس دیگری در یک رقص ویژهٔ بیماران رخ می‌دهد، جایی که بازخوانی «Goin' Home» از آنتونین دِوُراک تبدیل به چیزی بسیار زیبا می‌شود؛ یک هم‌نوایی از خوش‌بینی عمیق که قلب را مانند آرامش پس از طوفان لمس می‌کند. عکاسی سیاه‌وسفید دقیقِ لیو توور کاملاً با مضمون فیلم هم‌سوست و موسیقی چشمگیر نیومن همچون ناظری شبح‌وار در مؤسسه طنین‌انداز می‌شود. با اجرای فروپاشانهٔ دِ هاویلند، ممکن است کار برجستهٔ جن و استیونز به‌سادگی از نظر دور بماند، در حالی که لیو جن پناهگاهی از آرامش مطمئن به‌عنوان دکتر مارک کیک است و مارک استیونز در نقش همسر ویرجینیا، رابرت، با بازی کم‌توقع اما بی‌نقص، شخصیتی می‌آفریند که از او حمایت می‌کنیم. باید فیلم را در متن زمان ساختش دید، اما تأثیر آن بر فیلم‌های بعدی و آگاهی عمومی نسبت به روش‌های درمانی روانی در دنیای واقعی را نباید دست‌کم گرفت. تولیدی درخشان که تماشایش ضروری است. ۹ از ۱۰